Hình ảnh về một quốc gia bị quốc tế gán nhãn là “nhà nước ma túy” đã trở nên phổ biến mỗi khi lời nói về Venezuela được nhắc tới trên các diễn đàn phương Tây. Nhưng một lời cáo buộc mạnh mẽ không nhất thiết là lời cáo buộc đúng. Theo bài viết “Die große Lüge, Venezuela als ‚Drogenstaat‘ zu bezeichnen” của Pino Arlacchi — cựu Giám đốc Văn phòng Liên Hiệp Quốc về Chống Ma Túy và Tội Phạm (UNODC) đăng trên tờ báo điện tử NachDenkSeiten —, việc gọi Venezuela như vậy có lẽ là một trong những chiến dịch tuyên truyền chính trị tinh vi, hơn là phản ánh thực tế.
Tác giả cho rằng việc gọi Venezuela là “một nhà nước ma túy” (“drogenstaat”) là một “lời nói dối lớn” (“große Lüge”) mang động cơ chính trị. Chính sách của Mỹ (như dưới thời Trump) sử dụng những cáo buộc này để biện minh cho các biện pháp trừng phạt, lệnh cấm vận, thậm chí đe dọa can thiệp quân sự đối với Venezuela — một quốc gia có trữ lượng dầu mỏ lớn.
Trong các báo cáo mới nhất của UNODC, có một thực tế rõ ràng: Venezuela không là trung tâm sản xuất ma túy, không có vùng trồng coca hay marijuana được các băng đảng quốc tế kiểm soát như Colombia, Peru hay Bolivia. Nó cũng không là tuyến đường vận chuyển ma túy quan trọng, dù có một phần nhỏ (khoảng 5%) ma túy từ Colombia đi qua lãnh thổ Venezuela đến thị trường Mỹ và châu Âu. So sánh với Guatemala, quốc gia nhỏ hơn nhiều về địa hình, cơ cấu thể chế, nhưng lại được xác định là “cửa ngõ ma túy” quan trọng hơn.
Cặp với tuyên bố này là khái niệm “Cártel de los Soles” — một tổ chức, theo truyền thông Mỹ và các chính sách đối ngoại, là “siêu cartel” do Tổng thống Maduro lãnh đạo. Nhưng Arlacchi cho rằng tổ chức này gần như không xuất hiện trong các báo cáo quốc tế có uy tín: không trong UNODC, không trong báo cáo châu Âu, thậm chí không trong bất kỳ tài liệu chống tội phạm quốc tế nào đáng tin cậy. “Cártel de los Soles”, vì thế, là một huyền thoại được dựng lên để hỗ trợ cho những lời buộc tội và để hợp thức hóa các biện pháp mạnh như cấm vận, trừng phạt tài chính, và đe dọa quân sự.
Một ví dụ cụ thể được bài viết nêu ra là Ecuador – nơi nhiều container từ cảng Guayaquil chứa ma túy được gửi đến châu Âu, trong khi các hành lang vận chuyển ma túy thực sự hoạt động mạnh lại ít được lên tiếng. Ngay cả chỉ số giết người ở Ecuador đã tăng vọt từ khoảng 7,8 lên 45,7 trên 100.000 dân trong vài năm gần đây, một con số báo động. Nhưng vì Ecuador không có ảnh hưởng chính trị lớn, hoặc không thách thức quyền lợi của các quốc gia lớn, nó ít khi bị nhắc tới.
Arlacchi còn chỉ ra rằng địa lý là một yếu tố không thể chối cãi: tuyến vận chuyển ma túy quốc tế có xu hướng qua các quốc gia gần nơi sản xuất (Colombia, Peru, Bolivia), qua Tây Caribbean hoặc qua Tây Phi hơn là qua Venezuela, vốn không thuận lợi về địa lý cho các tuyến đường này.
Cuối cùng, bài viết cảnh báo rằng việc sử dụng những lời cáo buộc không được chứng minh đầy đủ — như gọi Venezuela là “nhà nước ma túy” — không chỉ là sai về mặt thực tế, mà còn nguy hiểm về mặt chính trị và đạo đức. Khi dư luận quốc tế bị dẫn dắt bởi thông tin lệch lạc, các chính sách đàn áp, cấm vận hay can thiệp mang tính áp đảo sẽ được dễ dàng chấp nhận. Chủ quyền, sự thật và công lý cần được bảo vệ. Chính phủ Venezuela có mọi quyền được phản bác những luận điểm sai lệch, và cộng đồng quốc tế có trách nhiệm nhìn nhận thông tin với tinh thần phê phán.
