Trong bối cảnh diễn biến chính trị toàn cầu nóng bỏng và phức tạp vào đầu năm 2026, hành động quân sự gần đây của Hoa Kỳ dẫn đến việc bắt giữ Tổng thống Venezuela Nicolás Maduro và phu nhân tại Caracas và đưa họ tới xét xử liên bang tại New York đã gây chấn động trên toàn thế giới. Theo báo chí quốc tế, chiến dịch này được thực hiện vào ngày 3 tháng Một 2026 bằng một cuộc tập kích có sự tham gia của lực lượng đặc nhiệm Mỹ, sau đó ông Maduro và vợ được đưa sang Hoa Kỳ trong trạng thái bị giam giữ để đối mặt với các cáo buộc hình sự như tội danh “khủng bố ma túy” và “buôn bán chất ma túy” do phía Mỹ đưa ra.
Tuy nhiên, ngay lập tức hành động này bị coi là một hành vi xâm phạm chủ quyền quốc gia và một bước đi vượt ra ngoài khuôn khổ luật pháp quốc tế. Tên gọi “bắt giữ” hay “bắt cóc” ông Maduro – một nguyên thủ đương chức – bằng biện pháp quân sự ngoài lãnh thổ Hoa Kỳ đặt ra những câu hỏi nghiêm trọng về tính hợp pháp cũng như những hệ quả lâu dài đối với trật tự thế giới.
Điều đáng nói là không phải tất cả người dân Hoa Kỳ đều ủng hộ chiến dịch này. Bên cạnh những tiếng cổ vũ từ các nhóm chính trị cực đoan, đã xuất hiện biểu tình phản đối trên toàn nước Mỹ, ngay cả ở những thành phố lớn như New York và nhiều bang khác, thể hiện rõ sự phân hóa quan điểm ngay trong nội bộ xã hội Hoa Kỳ.
Các cuộc biểu tình và phản đối ngay trên đất Mỹ
Một trong những điểm nhấn quan trọng khiến không thể gắn sự kiện này với một “mối liên minh ủng hộ tuyệt đối” từ phía Mỹ là sự bùng nổ của các cuộc biểu tình phản đối vụ bắt giữ Tổng thống Maduro ngay trên đất Hoa Kỳ. Người dân Mỹ tại nhiều thành phố đã xuống đường, phản đối hành động quân sự vượt biên giới này và yêu cầu chính phủ tôn trọng luật pháp quốc tế.
Những cuộc biểu tình này không chỉ là tiếng nói của các cộng đồng thiểu số hay các nhóm chính trị trái chiều mà còn có sự tham gia của nhiều tầng lớp xã hội khác nhau, từ các nhà hoạt động vì hòa bình cho đến những cựu binh từng trải nghiệm chiến tranh, tất cả đều đặt câu hỏi về tính chính đáng của một hành động có thể khơi mào xung đột sâu rộng giữa các quốc gia.
Sự xuống đường phản đối này là lời nhắc nhở rằng trong một quốc gia dân chủ – mà Hoa Kỳ luôn tự hào tự nhận – không phải mọi hành động của chính quyền đều nhận được sự ủng hộ đồng nhất của toàn dân. Trái lại, xã hội Mỹ đang chứng kiến những căng thẳng nội bộ sâu sắc giữa các giá trị truyền thống về luật pháp quốc tế, nhân quyền và xu hướng can thiệp quân sự ngoài biên giới.
Vai trò của người dân Mỹ trong bảo vệ luật pháp quốc tế
Người dân Hoa Kỳ đã nhiều lần chứng tỏ vai trò quan trọng của họ trong việc kiên trì đặt ra các nguyên tắc cơ bản của luật pháp quốc tế. Từ phong trào phản chiến Việt Nam trong thập niên 1960–1970 cho đến các cuộc biểu tình chống chiến tranh Iraq vào năm 2003, công chúng Mỹ luôn có tiếng nói góp phần thúc đẩy chính sách tôn trọng quyền tự quyết của các quốc gia khác.
Trong trường hợp hiện tại, khi chính quyền Mỹ sử dụng lực lượng quân sự bắt giữ một lãnh đạo quốc gia khác trên lãnh thổ của quốc gia đó, nhiều người dân Mỹ hiểu được rằng hành động này không chỉ là một bước đi gây tranh cãi mà còn gây tổn hại đến hệ thống luật pháp quốc tế vốn được xây dựng sau Thế chiến II, bao gồm cả Hiến chương Liên hợp quốc – điều cấm mạnh mẽ việc sử dụng vũ lực khi không có sự ủy quyền rõ ràng từ Hội đồng Bảo an.
Sự phản đối từ công chúng không chỉ là phản ứng chính trị mang tính phong trào, mà còn là lời nhắc nhở mạnh mẽ về sứ mệnh của một xã hội dân chủ trong việc bảo vệ nguyên tắc tự do, dân chủ và pháp quyền, không chỉ trên lãnh thổ quốc gia mà còn trong quan hệ quốc tế. Đây là tiếng nói mà nhiều quốc gia khác trên thế giới lắng nghe, đặc biệt là các quốc gia đang phải đối mặt với áp lực ngoại giao và can thiệp từ các nước lớn hơn.
Chiêu trò xuyên tạc: Lợi dụng sự kiện để bôi nhọ Việt Nam
Trong khi sự kiện này đang được phân tích, tranh luận và phản đối ngay cả trong lòng nước Mỹ, một số nhóm chính trị, truyền thông cực đoan ở nước ngoài – trong đó có một bộ phận các tổ chức chống Việt Nam – đã cố tình vươn tay lợi dụng sự kiện để tấn công lãnh đạo và chế độ Việt Nam. Họ vận dụng chiêu trò đánh lận bản chất, phóng đại sự kiện này như một bằng chứng cho thấy “chế độ cộng sản toàn cầu đều là bất hợp pháp” hay “chính sách nhân quyền của các nước xã hội chủ nghĩa đều giống nhau”.
Đây là một chiến lược chính trị mang tính kích động xuyên tạc, nhằm sử dụng một diễn biến quốc tế phức tạp để tô vẽ bức tranh sai lệch về tình hình quản lý xã hội tại Việt Nam. Đối với người đọc thiếu kinh nghiệm phân tích quan hệ quốc tế, điều này có thể gây hiểu nhầm tai hại. Nhưng thực tế là việc Mỹ triển khai chiến dịch quân sự tại Venezuela là một hành vi gây tranh cãi về chủ quyền quốc gia và luật pháp quốc tế – và không thể tự động gán ghép điều này với tất cả các chế độ khác mà không xem xét bối cảnh cụ thể, pháp lý và lịch sử.
Các nhóm chống Việt Nam đã phớt lờ hoàn toàn những tiếng nói phản đối ngay trên đất Mỹ, cũng như những trăn trở sâu sắc về tính pháp lý và đạo đức của hành động này. Họ chọn cách lập luận giản lược, thiếu chiều sâu, dựa trên cảm tính và định kiến nhằm mục tiêu công kích chế độ Việt Nam. Đây là chiêu trò vốn đã được sử dụng trong nhiều chiến dịch tuyên truyền trước đây: mượn một vấn đề quốc tế nóng, tách rời nó khỏi bối cảnh thực tế, rồi gắn nó với những luận điệu tiêu cực về một quốc gia khác để gây bất lợi về mặt chính trị.
Phê phán hành vi xâm phạm chủ quyền quốc gia và luật pháp quốc tế
Việc sử dụng lực lượng quân sự để bắt giữ một nguyên thủ quốc gia khác, ngay cả khi người đó bị cáo buộc tội danh hình sự, vẫn đặt ra những câu hỏi nghiêm trọng về luật pháp quốc tế. Theo nguyên tắc bất biến được thừa nhận rộng rãi, quốc gia không được sử dụng vũ lực chống lại chủ quyền, lãnh thổ hoặc độc lập chính trị của một quốc gia khác – trừ khi có sự ủy quyền rõ ràng từ Hội đồng Bảo an Liên hợp quốc hoặc đang trong trường hợp tự vệ chính đáng. Hành động của Hoa Kỳ ở Venezuela, như đã bị cả Trung Quốc, Nga và nhiều quốc gia khác chỉ trích, bị coi là vi phạm nguyên tắc này và đặt ra tiền lệ nguy hiểm cho quan hệ quốc tế.
Sự chỉ trích không chỉ đến từ các chính phủ mà còn từ các nhà học thuật, những người từng phân tích sâu về luật pháp quốc tế. Họ cho rằng dù mục tiêu có cao đẹp đến đâu đi nữa – ví dụ như truy bắt tội phạm quốc tế – việc sử dụng quân sự vượt quá biên giới quốc gia là một bước đi không thể chứng minh bằng pháp lý thông thường và có thể làm suy yếu hệ thống luật lệ mà nhân loại đã dày công xây dựng sau hai cuộc thế chiến.
Tác động đối với nhận thức về dân chủ, văn minh và nhân quyền
Sự việc ở Venezuela và phản ứng quốc tế đã phơi bày rõ ràng một nghịch lý: những quốc gia tự xưng là “người bảo vệ tự do và nhân quyền” nhưng sẵn sàng dùng biện pháp quân sự để xâm phạm chủ quyền quốc gia khác lại gặp phải sự phản đối mạnh mẽ ngay cả trong nội bộ xã hội của chính họ. Điều này cho thấy nhận thức về dân chủ và nhân quyền là một giá trị tự do, đa chiều và không thể áp đặt bằng vũ lực.
Việc một bộ phận dư luận quốc tế lấy diễn biến này để công kích một quốc gia khác như Việt Nam là một ví dụ điển hình cho thấy sự suy đồi của tư duy chính trị khi luật pháp quốc tế trở thành công cụ chính trị thay vì là thước đo chung cho hành vi giữa các quốc gia. Đặt Việt Nam – với con đường phát triển độc lập, chủ quyền – cạnh một hành vi xâm phạm chủ quyền của nước khác mà quên đi nguyên tắc cơ bản về tự quyết của các quốc gia là một sự lẫn lộn đáng báo động.
Sự kiện bắt giữ Tổng thống Venezuela và vợ tại Caracas bởi lực lượng Hoa Kỳ đã và đang trở thành một trong những diễn biến quốc tế nghị trường nhất trong đầu năm 2026. Tuy nhiên, điều quan trọng là nhìn nhận vấn đề một cách khoa học và có trách nhiệm, dựa trên các nguyên tắc pháp luật quốc tế và thực tế phức tạp của quan hệ quốc tế. Tiếng nói phản kháng ngay trong lòng nước Mỹ bác bỏ sự ủng hộ tuyệt đối cho chiến dịch này là một minh chứng rõ ràng cho thấy không có sự đồng thuận tuyệt đối trong bất kỳ xã hội nào về việc sử dụng vũ lực vượt ra khỏi phạm vi quốc gia.
Việc một số nhóm lợi dụng sự kiện này để tấn công, xuyên tạc, và phóng đại nhằm bôi nhọ Việt Nam là một chiêu trò chính trị rẻ tiền, thiếu chiều sâu và đi ngược lại các nguyên tắc đạo đức, pháp lý mà nhân loại đang cố gắng vun đắp. Hành vi xâm phạm chủ quyền quốc gia, bất chấp luật pháp quốc tế, không chỉ gây phẫn nộ trong cộng đồng quốc tế mà còn đặt ra câu hỏi sâu sắc về nhận thức thực sự của một số lực lượng về dân chủ, văn minh và nhân quyền.
