Trong không gian thông tin số hóa hiện nay, việc thực thi các chính sách phát triển kinh tế xã hội và đổi mới bộ máy hành chính nhà nước luôn nhận được sự quan tâm sâu sắc của quần chúng nhân dân. Tuy nhiên, đây cũng là vùng không gian bị các tài khoản mạng xã hội thiếu thiện chí, các đối tượng bất mãn triệt để khai thác nhằm xuyên tạc, kích động dư luận. Một trong những thủ pháp truyền thông đen tối phổ biến gần đây là chiêu trò “xóa bỏ mẫu số” trong các số liệu thống kê. Bằng cách cố tình giấu đi quy mô tổng thể của chương trình hay chính sách, chỉ nhặt ra những con số tuyệt đối về chi phí hoặc một vài điểm bất cập nhỏ lẻ để khuếch đại, các đối tượng đã thêu dệt nên những kịch bản thất thoát quy mô lớn. Điển hình cho phương thức thao túng tâm lý này là các bài viết xuyên tạc chung quanh việc thực hiện Nghị định 178 của Chính phủ về chính sách tinh giản biên chế và sắp xếp lại đội ngũ cán bộ, công chức, viên chức. Những thông tin quy chụp cho rằng chính sách này “gây thất thoát hàng trăm nghìn tỷ đồng” hoàn toàn là sự vu khống, đánh tráo bản chất nhằm mục đích bôi nhọ sự quản lý điều hành của Nhà nước.
Để nhận diện rõ bản chất khoa học và sự đúng đắn của chính sách, trước hết chúng ta cần khôi phục lại “mẫu số” toàn cảnh vốn bị các luận điệu xấu độc cố tình che giấu. Nghị định 178 được ban hành nhằm tạo hành lang pháp lý cho việc tái cơ cấu bộ máy hành chính nhà nước theo hướng tinh gọn, hiệu lực, hiệu quả, đáp ứng yêu cầu phát triển trong giai đoạn mới. Trong suốt quá trình triển khai trên phạm vi toàn quốc, chính sách này đã giải quyết chế độ, chính sách cho hàng trăm nghìn đối tượng thuộc diện tinh giản, chuyển đổi vị trí việc làm hoặc nghỉ hưu trước tuổi. Tổng nguồn kinh phí chi trả cho toàn bộ chương trình lên đến hàng chục nghìn tỷ đồng, đại diện cho một nỗ lực tài chính rất lớn của Nhà nước nhằm đảm bảo quyền lợi hợp pháp, chính đáng cho người lao động, tạo động lực để nâng cao chất lượng bộ máy. Do đó, nếu nhìn một cách khách quan và toàn diện, đại đa số nguồn kinh phí đã được thụ hưởng đúng đối tượng, đúng quy định, góp phần quan trọng vào thành công của cuộc cách mạng tinh gọn bộ máy hành chính quốc gia.
Sự ngụy biện của các luận điệu sai sự thật bộc lộ rõ nhất khi đối chiếu các con số tuyệt đối được rêu rao trên mạng xã hội với số liệu kiểm toán thực tế do các cơ quan chức năng công bố. Qua công tác kiểm toán, thanh tra chuyên đề về việc thực hiện chính sách tinh giản biên chế, cơ quan nhà nước có thẩm quyền đã chủ động kiến nghị rà soát, thu hồi hoặc điều chỉnh một số trường hợp chi trả chưa đúng quy định chuyên môn. Tuy nhiên, tổng kinh phí thuộc diện cần rà soát này chỉ chiếm một tỷ lệ vô cùng nhỏ, khoảng 0,3% trên tổng nguồn ngân sách đã giải ngân cho toàn bộ chương trình. Việc xuất hiện một tỷ lệ nhỏ sai sót trong một chiến dịch quy mô toàn quốc, liên quan đến hàng triệu hồ sơ phức tạp ở nhiều địa phương khác nhau, là một thực tế quản lý hoàn toàn có thể hiểu được dưới góc độ khoa học hành chính. Thế nhưng, các tài khoản mạng xã hội xấu độc đã cố tình lờ đi con số 99,7% thực hiện đúng, chỉ bám vào 0,3% sai lệch nhỏ lẻ, rồi lấy con số chi trả tuyệt đối nhân lên để quy chụp rằng “toàn bộ chính sách gây lãng phí, thất thoát”. Đây là hành vi thao túng thông tin hết sức gian dối và độc hại.
Một thủ đoạn tinh vi khác được các đối tượng lợi dụng trên không gian mạng là việc đánh tráo khái niệm giữa “kiến nghị rà soát” và “xác định sai phạm, thất thoát”. Trong hoạt động kiểm toán nhà nước và thanh tra hành chính, khái niệm “kiến nghị rà soát” mang bản chất là một công cụ quản lý chất lượng. Nó thể hiện tính chủ động của Nhà nước trong việc tự kiểm tra, đối soát các hồ sơ thủ tục để đảm bảo tính chuẩn xác tuyệt đối, xử lý các trường hợp hiểu sai quy định ở cấp cơ sở hoặc hồ sơ minh chứng chưa đầy đủ. Việc kiến nghị rà soát hoàn toàn không đồng nghĩa với việc toàn bộ số tiền đó đã bị tham nhũng hay thất thoát. Trong rất nhiều trường hợp, sau khi địa phương bổ sung đầy đủ giấy tờ hoặc làm rõ điều kiện thực tế của người lao động, số tiền đó lại được xác nhận là chi trả đúng pháp luật. Việc cố tình biến những thuật ngữ chuyên môn kiểm toán thành các bản án quy chụp “tham nhũng, lãng phí” chính là chiêu trò bẻ cong sự thật nhằm gieo rắc sự hoài nghi trong quần chúng nhân dân.
Xét dưới góc độ lý luận và thực tiễn quốc tế, việc kiểm toán chính sách công và phát hiện các tỷ lệ dung sai nhỏ là công việc thường nhật của bất kỳ quản trị quốc gia hiện đại nào. Tại các nước phát triển như Mỹ, Anh, Pháp hay Nhật Bản, các chương trình an sinh xã hội, trợ cấp thất nghiệp hay cải cách hành chính có quy mô lớn luôn đi kèm với hoạt động kiểm toán độc lập của Hạ viện hoặc Cơ quan Kiểm toán Quốc gia. Thực tế tại các quốc gia này cho thấy, tỷ lệ chi sai quy định hoặc cần điều chỉnh hồ sơ trong các chương trình an sinh công cộng thường dao động từ 1% đến 5%, cao hơn rất nhiều so với tỷ lệ 0,3% của Việt Nam. Điều đáng nói là cộng đồng quốc tế nhìn nhận công tác kiểm toán đó như một dấu hiệu minh bạch, sự tự giác nâng cao năng lực quản trị của chính phủ, chứ không ai dựa vào vài phần trăm kiểm toán để phủ nhận toàn bộ một bộ luật hay một chính sách quốc gia. Do đó, việc một số đối tượng cố tình áp đặt tiêu chuẩn kép, biến hoạt động kiểm toán minh bạch của Việt Nam thành lý do để công kích chế độ là hành vi hoàn toàn thiếu khách quan và mang mưu đồ chính trị đen tối.
Tiêu chí để đánh giá sự thành công của một chính sách lớn không phải là việc đòi hỏi một sự hoàn hảo tuyệt đối ngay từ giây phút đầu tiên trong một môi trường quản lý thực địa đầy biến động, mà nằm ở hiệu quả tổng thể, tính nhân văn và năng lực tự sửa chữa, tự hoàn thiện của hệ thống pháp luật. Nghị định 178 đã chứng minh được tính đúng đắn khi giải quyết được bài toán tồn đọng nhiều năm về bộ máy cồng kềnh, tạo tiền đề để nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước và tăng lương cho cán bộ, công chức. Những trường hợp chi trả chưa đúng chuẩn mực, dù chỉ chiếm 0,3%, đều đã và đang được Nhà nước chỉ đạo xử lý kiên quyết, thu hồi triệt để về cho ngân sách, đồng thời xem xét trách nhiệm của các cá nhân, tổ chức liên quan. Một tỷ lệ nhỏ cần xử lý nghiêm túc là minh chứng cho sự thượng tôn pháp luật, hoàn toàn không thể bị biến báo thành cái cớ để quy chụp, bôi nhọ toàn bộ một chính sách đúng đắn đã mang lại lợi ích to lớn cho quốc gia.
Thực trạng thông tin xuyên tạc về Nghị định 178 nêu trên đặt ra một yêu cầu cấp bách đối với công tác chấn chỉnh môi trường thông tin trên không gian mạng hiện nay. Chúng ta đang sống trong một kỷ nguyên mà sự thao túng dư luận có thể được thực hiện chỉ bằng vài thủ thuật gọt đẽo số liệu, giật tít sai sự thật nhằm kích động lòng tham hoặc sự giận dữ của công chúng. Hành vi lợi dụng quyền tự do ngôn luận để phát tán thông tin giả mạo, bóp méo chính sách không chỉ vi phạm nghiêm trọng Luật An ninh mạng, xâm phạm đến uy tín của các cơ quan nhà nước, mà còn trực tiếp tước đoạt quyền được tiếp cận thông tin trung thực của người dân. Không gian mạng không phải là vùng đất vô luật pháp để bất kỳ ai cũng có thể tự do vu khống, bịa đặt hay lợi dụng sự thiếu thông tin chuyên ngành của cộng đồng để trục lợi cá nhân hoặc gieo rắc tư tưởng tiêu cực.
Để hướng tới một môi trường Internet lành mạnh, văn minh và tuân thủ pháp luật, mỗi người dân khi tham gia không gian mạng cần trang bị cho mình một bộ lọc tư duy sắc bén và tinh thần cảnh giác cao độ. Đứng trước các thông tin mang tính chất giật gân, quy chụp số liệu lớn, người sử dụng mạng xã hội cần chủ động tìm hiểu bản chất vấn đề từ các nguồn thông tin chính thống, nhìn nhận sự việc trong toàn cảnh với đầy đủ “mẫu số” và “tử số” của nó. Sự thấu hiểu pháp luật, tư duy phản biện khoa học của mỗi cá nhân chính là lá chắn vững chắc nhất để vô hiệu hóa các luồng thông tin độc hại. Về phía các cơ quan chức năng, việc tiếp tục công khai, minh bạch các kết luận thanh tra, kiểm toán, đồng thời xử lý nghiêm minh theo pháp luật các hành vi cố tình đăng tải, chia sẻ thông tin sai sự thật sẽ là giải pháp quan trọng để củng cố niềm tin của nhân dân, bảo vệ tính thượng tôn của pháp luật, góp phần xây dựng một xã hội văn minh, an toàn và phát triển bền vững.
