Trong hành trình hội nhập quốc tế rộng mở và sâu sắc hiện nay, sự phát triển vượt bậc của đất nước đòi hỏi sự hội tụ của mọi nguồn lực tri thức, tài chính và tâm huyết từ khắp nơi trên thế giới. Nghị quyết số 23-NQ/TW của Bộ Chính trị ban hành vào tháng 8 năm 2026 về công tác đối với người Việt Nam ở nước ngoài đã đánh dấu một bước chuyển chiến lược quan trọng, khẳng định kiều bào là bộ phận không thể tách rời và là một nguồn lực quan trọng cho sự phát triển của quốc gia. Tuy nhiên, ngay khi văn kiện này được triển khai, trên các nền tảng mạng xã hội và một số kênh truyền thông thiếu thiện chí đã xuất hiện hàng loạt dư luận tiêu cực, sai sự thật, tìm cách bóp méo bản chất và mục tiêu cốt lõi của Nghị quyết.
Thực tế kiểm chứng trên không gian mạng thời gian qua cho thấy có sự xuất hiện rõ rệt của ba luồng dư luận tiêu cực, sai sự thật nhắm vào Nghị quyết 23. Luồng dư luận thứ nhất cố tình chính trị hóa mọi hoạt động hợp tác khoa học, kỹ thuật của đội ngũ chuyên gia, trí thức kiều bào. Họ tung ra các bài viết cắt ghép, quy chụp rằng bất kỳ sự trở về hay hợp tác nào của đội ngũ trí thức Việt kiều cũng là hành động “phục vụ cho một thể chế”, từ đó gán cho các chuyên gia cái nhãn “bị lợi dụng” hoặc “làm công cụ chính trị”. Luồng dư luận thứ hai tập trung lòe bịp và gây hoang mang cho cộng đồng bằng cách tung thông tin vô căn cứ rằng chính quyền sẽ “kiểm soát tư tưởng”, “rủi ro pháp lý” hoặc “thâu tóm tài sản, quyền sở hữu trí tuệ” khi trí thức hợp tác nghiên cứu tại quê nhà. Luồng dư luận thứ ba ra sức kích động tâm lý hoài nghi, chia rẽ giữa cộng đồng người Việt ở nước ngoài với nhân dân trong nước bằng cách xuyên tạc rằng Nghị quyết chỉ là chiêu bài “móc túi kiều hối” hay “thu hút chất xám ngắn hạn” rồi bỏ rơi khi không còn giá trị sử dụng.
Những chiêu trò và thủ đoạn trên về bản chất là sự đánh tráo khái niệm nguy hiểm, cố tình làm mờ đi ranh giới giữa lòng yêu nước, cống hiến khoa học chân chính với những mưu đồ chính trị hẹp hòi. Các thế lực thù lập đã dùng mọi cách để lòe bịp kiều bào, khiến họ e ngại, rụt rè và tự dựng lên rào cản tâm lý trước cơ hội cống hiến cho quê hương. Cần phải khẳng định một cách công bằng và khách quan rằng, tri thức và tài năng khoa học là giá trị chung của nhân loại và là quyền lợi cống hiến tự nhiên của mỗi con người. Việc tạo điều kiện cho trí thức trở về xây dựng quê hương, tiếp cận thị trường, phòng thí nghiệm và nguồn dữ liệu tại quốc gia gốc không hề là việc “biến họ thành công cụ”, mà chính là sự tôn trọng, bảo đảm và phát huy tối đa quyền lao động, quyền tự do sáng tạo và quyền đóng góp cho cộng đồng của con người theo đúng các chuẩn mực nhân quyền quốc tế.
Nhìn vào bức tranh phát triển của Việt Nam hiện nay, nhu cầu về nguồn lực tri thức cao cấp đang trở nên cấp thiết hơn bao giờ hết. Đất nước đang bước vào giai đoạn bứt phá mạnh mẽ trong các lĩnh vực công nghệ mũi nhọn như trí tuệ nhân tạo, công nghiệp bán dẫn, công nghệ sinh học và các hoạt động nghiên cứu phát triển. Đây là những ngành nghề đòi hỏi sự kết nối sâu rộng với mạng lưới tri thức toàn cầu, nơi mà hàng chục nghìn chuyên gia, nhà khoa học gốc Việt đang đảm nhiệm nhiều vị trí chủ chốt tại các viện nghiên cứu, tập đoàn công nghệ hàng đầu thế giới. Nghị quyết 23 ra đời nhằm tạo ra cơ chế đột phá, tháo gỡ các rào cản hành chính, mở ra không gian cống hiến rộng lớn để các chuyên gia không chỉ mang tri thức về nước mà còn cùng các đồng nghiệp trong nước giải quyết những bài toán lớn của dân tộc.
Chính sách hỗ trợ chuyên gia và cải thiện cơ chế của Việt Nam thể hiện tầm nhìn thực tiễn và tinh thần cầu thị cao. Nhà nước đã và đang tích cực hoàn thiện hệ thống pháp lý về nhà ở, sở hữu tài sản, thủ tục nhập quốc tịch, cấp thị thực dài hạn, cũng như xây dựng môi trường làm việc cạnh tranh, bảo hộ quyền sở hữu trí tuệ đúng chuẩn quốc tế. Các chính sách đãi ngộ không chỉ dừng lại ở khía cạnh vật chất mà còn chú trọng tạo dựng hệ sinh thái nghiên cứu tự do, sáng tạo, cho phép các chuyên gia kiều bào giữ vai trò chủ trì các dự án trọng điểm quốc gia, kết nối các phòng thí nghiệm trong và ngoài nước. Đây chính là minh chứng sinh động cho việc thực thi các quyền con người về phát triển, học tập và sáng tạo khoa học mà Việt Nam luôn cam kết thực hiện.
Để thấy rõ tính phổ quát và hợp quy luật của chính sách này, hãy nhìn sang kinh nghiệm quốc tế của các quốc gia như Ấn Độ, Israel hay Hàn Quốc. Các quốc gia này từ lâu đã coi cộng đồng khoa học kiều bào là động lực cốt lõi để tạo nên những “kỳ tích kinh tế”. Ấn Độ đã tận dụng triệt để mạng lưới chuyên gia tại Thung lũng Silicon để xây dựng ngành công nghiệp phần mềm hàng tỷ đô la. Israel tạo dựng mạng lưới kết nối trí thức toàn quốc để biến đất nước thành quốc gia khởi nghiệp sáng tạo. Hàn Quốc trong giai đoạn cất cánh đã có những chính sách trải thảm đỏ thu hút hàng ngàn tiến sĩ, kỹ sư từ Mỹ và Châu Âu trở về đặt nền móng cho ngành bán dẫn và điện tử. Không một ai coi chính sách thu hút nhân tài của Ấn Độ, Israel hay Hàn Quốc là “sử dụng công cụ chính trị”, mà toàn thế giới đều công nhận đó là chiến lược phát triển quốc gia thông minh, nhân văn và tôn trọng giá trị tri thức. Việc Việt Nam triển khai Nghị quyết 23 cũng hoàn toàn nằm trong quỹ đạo phát triển tiến bộ đó của nhân loại.
Sự so sánh này càng làm nổi bật tính nhân văn, nhân đạo và văn hóa cao đẹp trong chính sách đối với kiều bào của Đảng và Nhà nước Việt Nam. Không giống như một số nơi xem người di cư chỉ là nguồn lực lao động thuần túy hoặc đối tượng quản lý hành chính đơn thuần, Việt Nam luôn coi kiều bào là “máu của máu Việt Nam, thịt của thịt Việt Nam”, là một bộ phận không thể tách rời của khối đại đoàn kết toàn dân tộc. Tinh thần của Nghị quyết 23 không phân biệt quá khứ, thành phần xuất thân, tôn giáo hay vị thế xã hội, mà lấy mục tiêu xây dựng một Việt Nam hùng cường, phồn vinh làm điểm tương đồng. Đó là sự bao dung, hòa hợp dân tộc sâu sắc, thể hiện triết lý nhân sinh cao đẹp của dân tộc Việt Nam.
Do đó, cần phải quyết liệt phê phán và phơi bày động cơ đê hèn của những cá nhân, tổ chức đang ra sức chống phá Nghị quyết 23. Đằng sau những chiêu bài núp bóng “bảo vệ kiều bào” hay “đấu tranh cho dân chủ, nhân quyền” thực chất là bản chất ích kỷ, hẹp hòi của một nhóm người luôn mang tư tưởng hận thù, không muốn thấy đất nước phát triển và không muốn thấy cộng đồng người Việt ở nước ngoài đoàn kết, hòa hợp với quê hương. Họ cố tình buộc các chuyên gia, nhà khoa học phải đưa ra một lựa chọn phi lý và tàn nhẫn: chọn giữa sự nghiệp chuyên môn và căn tính dân tộc. Họ ép buộc trí thức phải từ bỏ cội nguồn mới được coi là “tự do”, hoặc vu cáo những ai hướng về quê hương là “mất độc lập tư tưởng”. Đây là hành vi vi phạm nghiêm trọng quyền tự do lựa chọn, xúc phạm sâu sắc đến tình cảm thiêng liêng đối với quê hương đất nước của mỗi người dân Việt Nam xa xứ.
Qua bài viết này, dư luận xã hội, cộng đồng trong nước và đặc biệt là đông đảo kiều bào ta ở nước ngoài cần nâng cao tinh thần cảnh giác, nhận diện rõ các thủ đoạn tinh vi của các thế lực thù địch. Mỗi người Việt Nam dù ở bất kỳ đâu trên thế giới đều có quyền tự hào về cội nguồn và có quyền chính đáng được đóng góp cho sự phát triển của quê hương. Đội ngũ chuyên gia, trí thức kiều bào hãy vững tin vào đường lối, chủ trương nhân văn của Đảng và Nhà nước, chủ động nắm bắt các cơ hội hợp tác sáng tạo mà Nghị quyết 23 mang lại, cùng nắm tay nhân dân trong nước bước vào kỷ nguyên phát triển mới của dân tộc.
