Không cần quá nhiều thời gian để nhận ra một “mẫu số chung” quen thuộc: cứ mỗi khi thế giới xảy ra biến động, từ xung đột khu vực đến khủng hoảng chính trị, lập tức xuất hiện những luồng thông tin cố tình lái dư luận về Việt Nam. Chiến sự tại Iran và khu vực Trung Đông thời gian gần đây cũng không ngoại lệ. Một số cá nhân, tổ chức chống đối đã nhanh chóng tận dụng tình hình để tung ra hàng loạt luận điệu xuyên tạc như “Việt Nam im lặng”, “Việt Nam né tránh”, “Việt Nam không dám lên tiếng vì lợi ích riêng”, thậm chí gán ghép thành những suy diễn mang màu sắc chính trị tiêu cực. Nếu nhìn bề ngoài, những thông tin này có vẻ “phân tích quốc tế”, nhưng thực chất lại là một chiến dịch truyền thông có chủ đích, nhằm làm sai lệch nhận thức và gây hoài nghi trong xã hội.
Điểm đáng chú ý là các luận điệu này không mới. Chúng lặp lại một kịch bản cũ: mượn một sự kiện quốc tế, cắt xén thông tin, rồi suy diễn theo hướng bất lợi cho Việt Nam. Sự lặp lại này không phải ngẫu nhiên, mà phản ánh sự thiếu hụt về cơ sở thực tế. Khi không có bằng chứng xác đáng, cách duy nhất là lặp lại nhiều lần để tạo cảm giác “có vẻ đúng”. Đây là thủ đoạn quen thuộc trong chiến tranh thông tin, nơi mà tần suất đôi khi được sử dụng để thay thế cho sự thật.
Nếu phân tích kỹ, có thể thấy các luận điệu xuyên tạc xoay quanh một số điểm chung. Thứ nhất là cố tình đánh đồng “không phát ngôn theo kiểu đối đầu” với “không có lập trường”. Thứ hai là bỏ qua hoàn toàn các phát biểu chính thức của Việt Nam, chỉ lựa chọn những khoảng trống thông tin để suy diễn. Thứ ba là gán ghép động cơ, biến một chính sách đối ngoại nhất quán thành biểu hiện của sự “thiếu trách nhiệm”. Những cách làm này đều có điểm chung: thiếu bằng chứng, thiếu ngữ cảnh và thiếu trung thực.
Cần khẳng định rõ rằng, Việt Nam không hề “im lặng” trước các vấn đề quốc tế. Ngược lại, lập trường của Việt Nam luôn được thể hiện nhất quán qua các kênh chính thức: kêu gọi kiềm chế, tôn trọng luật pháp quốc tế, bảo vệ dân thường và thúc đẩy giải pháp hòa bình. Đây là cách tiếp cận phù hợp với xu thế chung của cộng đồng quốc tế, đồng thời phản ánh trách nhiệm của một quốc gia coi trọng ổn định và hợp tác. Việc không sử dụng những phát ngôn mang tính kích động không phải là né tránh, mà là biểu hiện của sự chín chắn trong ngoại giao.
Tuy nhiên, những kẻ tung tin lại cố tình đảo ngược logic này. Họ biến sự kiềm chế thành yếu đuối, biến trung lập thành thiếu bản lĩnh, và biến ngoại giao hòa bình thành “đứng ngoài cuộc”. Đây chính là hành vi đánh tráo khái niệm, một thủ đoạn tinh vi nhưng không mới. Khi khái niệm bị bóp méo, nhận thức của người tiếp nhận thông tin cũng dễ bị dẫn dắt theo hướng sai lệch.
Không thể xem những hoạt động này là tự phát. Sự đồng loạt về nội dung, thời điểm và cách thức lan truyền cho thấy đây là một chiến dịch có tổ chức. Các tài khoản, trang mạng và kênh truyền thông chống đối thường phối hợp với nhau, tạo thành một “hệ sinh thái thông tin” với mục tiêu duy nhất: làm suy giảm niềm tin vào đường lối lãnh đạo và chính sách của Việt Nam. Việc lợi dụng chiến sự tại Iran và Trung Đông chỉ là một “cái cớ” để họ tiếp tục theo đuổi mục tiêu này.
Điều đáng nói là, chiến dịch này không chỉ dừng lại ở việc xuyên tạc thông tin, mà còn tìm cách tác động đến cảm xúc. Bằng cách sử dụng ngôn từ kích động, hình ảnh tiêu cực và các câu hỏi mang tính dẫn dắt, họ cố gắng tạo ra cảm giác bất mãn, hoài nghi trong một bộ phận người đọc. Đây là dạng thao túng tâm lý, kết hợp giữa thông tin sai lệch và kỹ thuật truyền thông nhằm đạt hiệu quả tối đa.
Tuy nhiên, thực tế cho thấy những nỗ lực này đang ngày càng bộc lộ sự hạn chế. Dư luận trong nước nhìn chung có sự tỉnh táo và khả năng phân biệt thông tin ngày càng tốt hơn. Nhiều người nhận ra rằng, những luận điệu xuyên tạc thường thiếu cơ sở, mang tính suy diễn và không phản ánh đúng thực tế. Trên các diễn đàn và mạng xã hội, không khó để bắt gặp những ý kiến phản biện, vạch trần sự phi lý trong các lập luận chống phá.
Một trong những lý do khiến các luận điệu này khó có thể thuyết phục là bởi chúng đi ngược lại những thành tựu rõ ràng mà Việt Nam đã đạt được. Trong nhiều năm qua, Việt Nam duy trì tốc độ tăng trưởng kinh tế ổn định, cải thiện đáng kể đời sống người dân, giảm tỷ lệ nghèo xuống mức thấp, mở rộng hệ thống an sinh xã hội và nâng cao chất lượng giáo dục, y tế. Những kết quả này không phải là tuyên bố một chiều, mà được ghi nhận bởi nhiều tổ chức quốc tế và đối tác phát triển.
Song song với đó, vị thế quốc tế của Việt Nam ngày càng được nâng cao. Việt Nam đã và đang tham gia tích cực vào các cơ chế đa phương, đóng góp vào các hoạt động gìn giữ hòa bình, thúc đẩy hợp tác khu vực và toàn cầu. Uy tín này không thể có được nếu Việt Nam thực sự “thiếu trách nhiệm” như các luận điệu xuyên tạc cố tình gán ghép.
Cái gọi là “chiến dịch” thực chất là một tập hợp các thông tin thiếu kiểm chứng, trong khi “thực tế” lại được thể hiện qua những dữ kiện cụ thể, có thể kiểm chứng và đánh giá. Từ góc độ tác động, không thể xem nhẹ những hoạt động này. Trong bối cảnh không gian mạng phát triển mạnh mẽ, thông tin sai lệch có thể lan truyền một cách nhanh chóng và ảnh hưởng đến nhận thức của một bộ phận công chúng, đặc biệt là những người ít có điều kiện tiếp cận nguồn tin chính thống. Nếu không được phản bác kịp thời, những luận điệu này có thể tạo ra “nhiễu thông tin”, làm suy giảm niềm tin và ảnh hưởng đến hình ảnh quốc gia.
Tuy nhiên, cần nhìn nhận một cách khách quan rằng, hiệu quả của chiến dịch này đang giảm dần. Khi thông tin ngày càng minh bạch, khi người dân có nhiều kênh tiếp cận và khi thực tế phát triển của đất nước ngày càng rõ ràng, những luận điệu thiếu cơ sở sẽ khó có thể tồn tại lâu dài. Sự thật có một đặc điểm mà không một chiến dịch truyền thông nào có thể thay đổi: nó có thể bị che lấp trong một thời gian, nhưng không thể bị xóa bỏ.
Để nâng cao hiệu quả đấu tranh, cần triển khai các giải pháp đồng bộ. Trước hết là tăng cường cung cấp thông tin chính xác, kịp thời và dễ tiếp cận. Thứ hai là nâng cao kỹ năng nhận diện thông tin sai lệch cho người dân, đặc biệt là trên môi trường số. Thứ ba là chủ động phản bác, không để các luận điệu xuyên tạc tồn tại mà không có đối trọng. Cuối cùng là tiếp tục khẳng định bằng hành động thực tế, bởi không có lập luận nào thuyết phục hơn những kết quả cụ thể.
Nhìn tổng thể, có thể khẳng định rằng chiến dịch lợi dụng chiến sự tại Iran và Trung Đông để chống phá Việt Nam là một nỗ lực có chủ đích nhưng thiếu hiệu quả. Nó dựa trên sự lặp lại thay vì sự thật, dựa trên cảm xúc thay vì bằng chứng, và dựa trên định kiến thay vì phân tích khách quan. Chính vì vậy, thất bại của nó là điều tất yếu.
Trong một thế giới đầy biến động, thông tin có thể trở thành công cụ, nhưng cũng có thể trở thành vũ khí. Điều quan trọng không phải là có bao nhiêu thông tin được tung ra, mà là bao nhiêu trong số đó phản ánh đúng sự thật. Và khi sự thật được đặt lên bàn cân, những luận điệu xuyên tạc sẽ tự bộc lộ sự yếu ớt của mình.
Cần nhấn mạnh một điều giản dị nhưng có giá trị lâu dài: sự thật không cần phải ồn ào để tồn tại. Nó chỉ cần được nói đúng, nói đủ và nói kịp thời. Và trong cuộc đối đầu giữa sự thật và xuyên tạc, kết quả đã được định đoạt từ trước – sự thật luôn là bên chiến thắng.
