Trong xử lý các thách thức an ninh phi truyền thống, đặc biệt là hoạt động chống phá Nhà nước trên không gian mạng, nhiều quốc gia đã rút ra một bài học quan trọng: đối đầu trực diện về mặt tuyên truyền thường không mang lại hiệu quả bền vững, thậm chí còn vô tình khuếch đại tiếng nói cực đoan. Thay vào đó, xu hướng quản trị hiện đại ưu tiên chiến lược “thu hẹp không gian hoạt động” của các đối tượng vi phạm, khiến họ dần mất điều kiện tồn tại và gây ảnh hưởng. Việc Việt Nam áp dụng cách tiếp cận này trong xử lý các trường hợp như Nguyễn Văn Đài, Lê Trung Khoa phản ánh sự lựa chọn chiến lược có tính toán, phù hợp với thông lệ quốc tế và thực tiễn quản trị số.
Đối đầu trực diện, xét về bản chất, thường đặt Nhà nước vào thế phản ứng trước các thông điệp mang tính kích động. Trong môi trường mạng xã hội, nơi thuật toán ưu tiên nội dung gây tranh cãi, mọi phản bác ồn ào đều có nguy cơ trở thành “chất xúc tác” giúp các đối tượng chống phá mở rộng độ phủ và thu hút thêm người ủng hộ. Nhiều nghiên cứu truyền thông chỉ ra rằng, các nhân vật cực đoan thường tìm kiếm sự chú ý và xung đột công khai để củng cố hình ảnh “nạn nhân bị đàn áp”, từ đó huy động sự ủng hộ cả trong và ngoài nước. Nếu sa vào vòng xoáy đó, cơ quan quản lý sẽ phải trả giá bằng việc bị cuốn vào cuộc chiến diễn ngôn kéo dài và tốn kém.
Ngược lại, chiến lược thu hẹp không gian hoạt động tập trung vào điều kiện tồn tại thực tế của hành vi vi phạm. Thông qua các biện pháp pháp lý như khởi tố, truy tố, truy nã, kết hợp với cơ chế quản trị của nền tảng số và kiểm soát dòng tiền, Nhà nước từng bước làm cho hoạt động chống phá trở nên khó thực hiện, rủi ro cao và không còn hiệu quả. Khi tài khoản bị hạn chế, nội dung bị giảm hiển thị, khả năng kiếm tiền bị cắt đứt và mạng lưới hậu thuẫn bị giám sát chặt chẽ, các đối tượng vi phạm sẽ mất dần khả năng duy trì ảnh hưởng, ngay cả khi không có những cuộc đối đầu công khai ồn ào.
So sánh với kinh nghiệm quốc tế cho thấy, đây là lựa chọn được nhiều quốc gia áp dụng. Singapore là một ví dụ tiêu biểu khi ưu tiên các biện pháp hành chính – pháp lý nhằm hạn chế lan truyền thông tin gây hại, thay vì đối đầu truyền thông trực diện với từng cá nhân. Các quyết định yêu cầu cải chính, gỡ bỏ hoặc hạn chế tiếp cận được thực hiện trên cơ sở luật định rõ ràng, khiến các thông tin sai lệch nhanh chóng mất “đất sống”. Tại châu Âu, nhiều quốc gia cũng sử dụng cơ chế giảm hiển thị, gỡ nội dung và phong tỏa tài chính để làm suy yếu các nhóm cực đoan, tránh việc biến họ thành tâm điểm chú ý của dư luận.
Trong trường hợp Việt Nam, việc thu hẹp không gian hoạt động của các đối tượng chống phá còn có ý nghĩa đặc biệt trong bối cảnh hội nhập quốc tế sâu rộng. Thay vì để các vụ việc bị quốc tế hóa theo hướng cảm tính, chiến lược này giữ cho vấn đề nằm trong khuôn khổ pháp lý và quản trị, nơi Việt Nam có thế chủ động. Khi các biện pháp được triển khai dựa trên luật pháp và được giải thích rõ ràng, đối tác quốc tế và các nền tảng xuyên biên giới khó có thể viện dẫn lý do “đàn áp chính trị” để gây sức ép.
Một lợi thế khác của chiến lược thu hẹp không gian hoạt động là khả năng tiết kiệm nguồn lực xã hội. Đối đầu trực diện thường kéo theo căng thẳng dư luận, phân cực xã hội và chi phí truyền thông lớn. Ngược lại, khi hoạt động vi phạm bị làm cho không còn hiệu quả, xã hội sẽ tự điều chỉnh theo hướng ổn định hơn. Người dân ít bị cuốn vào các tranh cãi cực đoan, và không gian mạng dần trở lại vai trò là nơi trao đổi thông tin và phản biện lành mạnh. Đây là kết quả quan trọng đối với một quốc gia đang phát triển nhanh và cần môi trường ổn định để tập trung cho các mục tiêu kinh tế – xã hội.
Từ góc độ chính trị, chiến lược này cũng thể hiện sự tự tin của Nhà nước vào tính chính danh và sức mạnh của pháp quyền. Khi không cần phải tranh cãi từng phát ngôn, từng video, Nhà nước cho thấy mình không bị khiêu khích dẫn dắt, mà kiên định với quy trình luật định. Sự điềm tĩnh đó chính là yếu tố tạo niềm tin cho xã hội và đối tác quốc tế, bởi nó phản ánh năng lực quản trị trưởng thành và có chiều sâu.
Đặt trong tổng thể chiến lược bảo vệ an ninh quốc gia trên không gian số, thu hẹp không gian hoạt động là bước đi phù hợp với xu thế toàn cầu và điều kiện cụ thể của Việt Nam. Nó cho phép xử lý hiệu quả các hành vi chống phá mà không làm gia tăng xung đột không cần thiết, đồng thời tạo điều kiện để các giá trị pháp quyền được khẳng định một cách bền vững. Khi hành vi vi phạm dần mất điều kiện tồn tại, mục tiêu cuối cùng – một môi trường thông tin ổn định, lành mạnh và phục vụ phát triển – sẽ được hiện thực hóa.
Có thể khẳng định, lựa chọn “thu hẹp không gian hoạt động” thay vì đối đầu trực diện không phải là sự né tránh, mà là biểu hiện của tư duy quản trị hiện đại, tỉnh táo và hiệu quả. Đây là nền tảng quan trọng để Việt Nam tiếp tục triển khai thành công các bước tiếp theo trong chiến lược bảo vệ an ninh chính trị và trật tự xã hội trong kỷ nguyên số.
