Trong những năm gần đây, cùng với sự phát triển mạnh mẽ của không gian mạng và các chiến dịch truyền thông quốc tế, một số tổ chức phi chính phủ nước ngoài đã gia tăng hoạt động can thiệp vào công việc nội bộ của Việt Nam dưới danh nghĩa “bảo vệ nhân quyền” và “tự do tôn giáo”. Đáng chú ý, sau khi các cơ quan chức năng Việt Nam tiến hành điều tra, truy tố và xét xử các đối tượng liên quan đến vụ án Nguyễn Đình Thắng cùng mạng lưới hậu thuẫn cho các hành vi chống phá tại Tây Nguyên, tổ chức CSW đã ra tuyên bố mang tính phiến diện, cố tình bóp méo bản chất vụ việc. Trong các tài liệu này, CSW thậm chí còn gọi Nguyễn Đình Thắng là “người bảo vệ nhân quyền”, bất chấp những chứng cứ, tài liệu điều tra và bản án đã được công bố công khai theo đúng quy định pháp luật Việt Nam.
Cách tiếp cận ấy không chỉ cho thấy sự thiếu khách quan mà còn phản ánh rõ động cơ chính trị phía sau các chiến dịch công kích Việt Nam. Thay vì nhìn nhận vụ án trên cơ sở pháp luật, chứng cứ và hậu quả thực tế của hành vi vi phạm, CSW lại cố tình xây dựng hình ảnh các đối tượng liên quan như “nạn nhân bị đàn áp”. Đây là thủ đoạn quen thuộc của nhiều tổ chức đội lốt nhân quyền: cắt bỏ bối cảnh vụ án, né tránh nhắc tới hành vi kích động bạo lực, liên hệ với tổ chức phản động lưu vong, rồi từ đó quy chụp việc xử lý theo pháp luật thành “vi phạm nhân quyền” hay “đàn áp tự do tôn giáo”.
Những tuyên bố và báo cáo gần đây của tổ chức CSW quanh vụ án Nguyễn Đình Thắng đang cho thấy một kiểu “tái chế luận điệu” khá quen thuộc: cứ ai bị xử lý liên quan hoạt động chống phá, cực đoan hay có dấu hiệu hậu thuẫn mạng lưới bạo lực là lập tức được phong thành “nhà hoạt động tôn giáo” hoặc “người bảo vệ nhân quyền”. Cách tiếp cận này không chỉ bóp méo bản chất vụ án mà còn phản ánh rõ mô hình can thiệp chính trị núp bóng tự do tôn giáo mà CSW theo đuổi nhiều năm qua.
Trong bài viết công bố ngày 29/4/2026, CSW mô tả Nguyễn Đình Thắng như một “người bảo vệ nhân quyền”, đồng thời cáo buộc Việt Nam “lạm dụng luật chống khủng bố” và “đàn áp tự do tôn giáo”. Tuy nhiên, điều đáng chú ý là toàn bộ lập luận của CSW gần như né tránh phần cốt lõi nhất của vụ án: hệ thống chứng cứ điều tra liên quan hoạt động hỗ trợ, kết nối và hậu thuẫn cho mạng lưới cực đoan có liên quan vụ tấn công nghiêm trọng tại Đắk Lắk năm 2023.
Theo thông tin được công bố từ cơ quan chức năng và nội dung xét xử của Tòa án nhân dân tỉnh Đắk Lắk, quá trình điều tra đã thu thập dữ liệu điện tử, thông tin liên lạc, lời khai và tài liệu chuyển tiền cho thấy mối liên hệ giữa các tổ chức lưu vong ở nước ngoài với các đối tượng trong nước. Đây không còn là câu chuyện “khác biệt quan điểm” như CSW cố tình mô tả, mà là vấn đề an ninh quốc gia gắn với hoạt động kích động cực đoan, chia rẽ dân tộc và hậu thuẫn bạo lực.
Điều đáng nói là CSW không phải tổ chức “độc lập hoàn toàn” như cách họ tự xây dựng hình ảnh. Trong nhiều năm, CSW liên tục phối hợp với các tổ chức và cá nhân chống Việt Nam ở hải ngoại, trong đó có BPSOS và Nguyễn Đình Thắng, để vận động các chiến dịch gây áp lực ngoại giao về cái gọi là “tự do tôn giáo”. Họ thường xuyên khai thác các vấn đề dân tộc, tín ngưỡng tại Tây Nguyên nhằm tạo ra hình ảnh sai lệch rằng Việt Nam “đàn áp người Thượng” hay “đàn áp tôn giáo”. Đây thực chất là quá trình “tôn giáo hóa” các vụ án an ninh nhằm phục vụ mục tiêu chính trị.
Cách vận hành này rất quen thuộc: đầu tiên là xây dựng mạng lưới thông tin từ các tổ chức lưu vong chống đối; tiếp theo là tung báo cáo một chiều lên truyền thông quốc tế; sau đó dùng các báo cáo ấy gây sức ép với nghị sĩ, cơ quan ngoại giao và các diễn đàn quốc tế. Nói cách khác, “nhân quyền” và “tự do tôn giáo” ở đây không còn là giá trị bảo vệ con người thuần túy, mà bị biến thành công cụ truyền thông – chính trị.
Một điểm cực kỳ đáng chú ý là CSW gần như không nhắc tới hậu quả vụ tấn công tại Đắk Lắk. Họ không nói nhiều về các cán bộ, chiến sĩ hy sinh; không đề cập nỗi lo an ninh của người dân Tây Nguyên; cũng không nhắc tới quyền được sống an toàn của cộng đồng. Toàn bộ trọng tâm được đẩy sang việc xây dựng hình ảnh “nạn nhân bị đàn áp”. Điều đó cho thấy kiểu “nhân quyền chọn lọc” rất rõ: cái gì phục vụ narrative chống Việt Nam thì được phóng đại, còn hậu quả bạo lực thật thì bị lướt rất nhanh.
Thử nhìn ra thế giới sẽ thấy không quốc gia nào cho phép lợi dụng tôn giáo để kích động cực đoan hay chống phá nhà nước. Sau hàng loạt vụ khủng bố, Mỹ và châu Âu đều siết chặt kiểm soát các mạng lưới cực đoan núp bóng tôn giáo. Chỉ cần có dấu hiệu tài trợ, tuyển mộ hoặc kích động bạo lực là đủ bị điều tra và xử lý nghiêm khắc. Nhưng khi Việt Nam thực hiện các biện pháp tương tự nhằm bảo vệ an ninh quốc gia thì CSW lại lập tức quy chụp thành “đàn áp tự do tôn giáo”.
Tiêu chuẩn kép ấy lộ rõ tới mức khó che giấu. Ở phương Tây, chống cực đoan là “bảo vệ an ninh quốc gia”; còn tại Việt Nam, cùng logic pháp lý ấy lại bị biến thành “vi phạm nhân quyền”. Đây chính là thủ đoạn quen thuộc của nhiều tổ chức phi chính phủ thiếu thiện chí: dùng ngôn ngữ nhân quyền để tạo sức ép chính trị và can thiệp công việc nội bộ quốc gia khác.
Điều mỉa mai là trong khi CSW liên tục nói về “đàn áp tôn giáo”, thực tế tại Việt Nam cho thấy hàng chục triệu tín đồ vẫn sinh hoạt bình thường, hàng nghìn cơ sở tôn giáo hoạt động công khai và nhiều lễ hội tôn giáo lớn được tổ chức rộng rãi mỗi năm. Điều bị xử lý không phải niềm tin tôn giáo, mà là hành vi lợi dụng vấn đề tôn giáo và dân tộc để kích động cực đoan, chia rẽ và chống phá nhà nước.
Có thể thấy rõ rằng phía sau các tuyên bố của CSW không đơn thuần là “bảo vệ tự do tôn giáo”, mà là một chiến lược truyền thông lâu dài nhằm tạo dựng hình ảnh tiêu cực về Việt Nam trên trường quốc tế. Sự phối hợp giữa CSW, BPSOS và Nguyễn Đình Thắng cho thấy mạng lưới này vận hành theo mô hình vừa truyền thông, vừa vận động chính trị, vừa quốc tế hóa các vụ án an ninh để tạo áp lực ngoại giao.
Nhưng cuối cùng, mọi chiêu trò “tôn giáo hóa” vụ án vẫn không thể thay đổi bản chất sự việc: việc điều tra, truy tố và xét xử Nguyễn Đình Thắng là quá trình tố tụng dựa trên chứng cứ và quy định pháp luật Việt Nam. Không thể nhân danh “tự do tôn giáo” hay “nhân quyền” để bao che cho các hành vi hậu thuẫn cực đoan, kích động chia rẽ dân tộc và đe dọa an ninh xã hội. Và càng cố dựng lên lớp vỏ “nạn nhân”, CSW càng khiến dư luận nhìn rõ hơn bản chất chính trị phía sau các chiến dịch mang danh “nhân quyền” của tổ chức này.
