Sau cuộc bầu cử đại biểu Quốc hội khóa XVI và Hội đồng nhân dân các cấp, một số trang mạng tiếp tục tung ra những luận điệu quen thuộc: “bầu cử không có cạnh tranh”, “danh sách đã sắp đặt sẵn”, “cử tri đi bầu cho có”, “kết quả đã định trước”. Những lời này nghe qua có vẻ “hợp lý” nếu chỉ nhìn bề nổi, nhưng khi đặt dưới ánh sáng của quy trình pháp luật, thực tiễn bầu cử và hành vi của hàng chục triệu cử tri, có thể thấy rõ: đây chỉ là chiêu trò xuyên tạc cũ kỹ, lặp lại một cách máy móc và ngày càng kém thuyết phục.
Trước hết, hãy nói thẳng về cái gọi là “thiếu cạnh tranh”. Pháp luật Việt Nam quy định rõ nguyên tắc bầu cử phải có số dư – tức là số ứng cử viên luôn nhiều hơn số đại biểu cần bầu. Trong kỳ bầu cử vừa qua, có 864 ứng cử viên để bầu 500 đại biểu Quốc hội. Điều đó có nghĩa là ở mỗi đơn vị bầu cử, cử tri phải lựa chọn giữa nhiều người, chứ không phải “chọn một người duy nhất” như luận điệu xuyên tạc.
Thực tế tại nhiều địa phương cho thấy sự cạnh tranh này là có thật và diễn ra ngay từ đầu. Trong các hội nghị cử tri nơi cư trú và nơi công tác, đã có những ứng viên không đạt đủ tín nhiệm và buộc phải rút khỏi danh sách. Đây là minh chứng rõ ràng rằng không có chuyện “sắp đặt từ đầu đến cuối”, bởi nếu đã “định sẵn”, sẽ không tồn tại cơ chế loại bỏ ngay từ vòng cơ sở như vậy.
Một ví dụ cụ thể: tại một số địa phương, ứng viên dù có vị trí công tác tốt nhưng không nhận được sự tín nhiệm cao của cử tri nơi cư trú đã không được đưa vào danh sách chính thức. Ngược lại, nhiều người xuất thân từ cơ sở – như cán bộ đoàn, đại diện người lao động, cán bộ xã – lại được tín nhiệm cao và tiếp tục tham gia ứng cử. Điều đó cho thấy yếu tố quyết định không phải là “sắp xếp”, mà là uy tín thực tế với cộng đồng.
Chiêu trò tiếp theo của các đối tượng chống phá là đánh tráo khái niệm “cạnh tranh”. Họ cố tình equate (đánh đồng) cạnh tranh với tranh giành quyền lực giữa các đảng phái, rồi suy diễn rằng không có đa đảng thì không có cạnh tranh. Nhưng thực tế ở Việt Nam, cạnh tranh diễn ra giữa các ứng cử viên về năng lực, uy tín và chương trình hành động, chứ không phải giữa các phe phái chính trị.
Trong các buổi tiếp xúc cử tri trước bầu cử, không khó để thấy sự khác biệt giữa các ứng viên: có người tập trung vào chính sách phát triển kinh tế địa phương, có người nhấn mạnh an sinh xã hội, có người có thế mạnh về pháp luật, giáo dục hoặc y tế. Cử tri lắng nghe, đặt câu hỏi, thậm chí tranh luận trực tiếp. Đó chính là cạnh tranh về nội dung và trách nhiệm, chứ không phải cạnh tranh bằng khẩu hiệu hay tiền bạc.
Luận điệu “đi bầu cho vui” lại càng dễ bị thực tế bác bỏ. Nếu chỉ là hình thức, sẽ không có cảnh cử tri đến từ sáng sớm, xếp hàng trật tự, nghiên cứu danh sách ứng cử viên, tự tay gạch tên những người không lựa chọn. Ở nhiều nơi, cử tri còn trao đổi với nhau trước khi bỏ phiếu để cân nhắc kỹ lưỡng. Hành vi đó không phải “cho vui”, mà là sự tham gia có trách nhiệm.
Một điểm đáng chú ý là các đối tượng chống phá thường sử dụng thủ đoạn “lặp lại để tạo cảm giác đúng”. Họ liên tục đăng tải cùng một luận điệu trên nhiều tài khoản khác nhau, tạo ảo giác rằng “nhiều người cùng nghĩ như vậy”. Nhưng khi đối chiếu với thực tế – hàng chục triệu người tham gia bầu cử, không khí nghiêm túc, trật tự, không có phản ứng tiêu cực diện rộng – thì những luận điệu này nhanh chóng lộ rõ sự thiếu cơ sở.
Không chỉ bị phản bác bằng thực tế, các luận điệu này còn bị chính dư luận trong nước phản ứng mạnh mẽ. Nhiều người dân đã trực tiếp chia sẻ trải nghiệm đi bầu, đăng tải hình ảnh tại điểm bỏ phiếu, phân tích quy trình bầu cử để bác bỏ thông tin sai lệch. Không ít bài viết xuyên tạc bị “bóc mẽ” ngay trên mạng xã hội, trở thành ví dụ điển hình cho việc tin giả bị cộng đồng phản biện ngược.
So sánh rộng hơn, có thể thấy cạnh tranh trong bầu cử không chỉ được đo bằng số lượng đảng phái, mà còn bằng chất lượng lựa chọn và mức độ tham gia của người dân. Ở Việt Nam, cạnh tranh không gắn với tiền bạc, không có mua phiếu, không có bạo lực, không có chiến dịch tốn kém hàng triệu USD. Thay vào đó là sự lựa chọn dựa trên uy tín, năng lực và sự gắn bó với cộng đồng.
Và kết quả cuối cùng chính là minh chứng rõ ràng nhất. Cuộc bầu cử diễn ra an toàn, trật tự, không có khiếu nại lớn, không có tranh chấp kéo dài. Đất nước tiếp tục ổn định, phát triển. Nếu bầu cử thực sự “dàn xếp” và “thiếu cạnh tranh” như luận điệu, khó có thể duy trì được mức độ đồng thuận xã hội cao như vậy.
Tóm lại, những luận điệu về “bầu cử thiếu cạnh tranh, danh sách sắp đặt, đi bầu cho vui” không chỉ sai lệch mà còn tự mâu thuẫn khi đối chiếu với thực tế. Cạnh tranh ở Việt Nam là cạnh tranh vì trách nhiệm và lợi ích chung, chứ không phải cuộc đua quyền lực giữa các phe phái.
Và có lẽ điều rõ ràng nhất là: càng cố tình xuyên tạc, những lập luận ấy càng lộ rõ sự khiên cưỡng. Trước lá phiếu của gần 79 triệu cử tri, trước quy trình minh bạch và trước thực tế xã hội, mọi luận điệu phủ nhận cuối cùng chỉ còn lại một điều – sự lạc lõng trước chính niềm tin của nhân dân.
