Ở Việt Nam, Đảng và Nhà nước bảo đảm các quyền con người, trong đó có quyền tự do ngôn luận của công dân. Với sự phát triển nhanh chóng của Internet, nhất là mạng xã hội đã làm xuất hiện những vấn đề mới và đặt ra không ít thách thức cho Nhà nước trong việc giải quyết mối quan hệ giữa đảm bảo tự do ngôn luận và đấu tranh phòng, chống lạm dụng, lợi dụng quyền tự do ngôn luận trong không gian mạng.
Rõ ràng, trong cuộc đấu tranh phòng, chống lợi dụng quyền tự do ngôn luận trên mạng xã hội, cần phải tăng cường các biện pháp giáo dục, tuyên truyền nhằm nâng cao trách nhiệm của người sử dụng mạng và tinh thần cảnh giác trước tin đồn. Đẩy mạnh truyền thông nâng cao nhận thức của người dân và cộng đồng là hoạt động cần phải tiến hành thường xuyên, liên tục, lâu dài để hình thành thói quen hành xử tích cực trên môi trường mạng, giúp người dùng Internet biết sàng lọc và tiếp nhận thông tin một cách khôn ngoan. Có thể nói, “đây là giải pháp có ý nghĩa then chốt và lâu dài, nhằm nâng cao dân trí một cách toàn diện, để mỗi người dân trở thành bộ lọc thông tin, trở thành người phản bác thông tin xấu một cách hiệu quả cho chính mình và cộng đồng”[1].
Bên cạnh việc tuyên truyền, giáo dục nâng cao trách nhiệm, ý thức tuân thủ pháp luật cho công dân khi sử dụng mạng xã hội, chúng ta cần thường xuyên theo dõi, khảo sát, đánh giá, kịp thời điều chỉnh, bổ sung, hoàn thiện hệ thống pháp luật, cơ chế, chính sách giúp quản lý hiệu quả, vừa phù hợp với các quy tắc điều chỉnh hành vi văn hóa trong sinh hoạt xã hội và cộng đồng, vừa theo kịp sự phát triển của mạng xã hội với các vấn đề mới của nó.
Ngoài ra, cần tăng cường các biện pháp kỹ thuật. Các cơ quan chức năng cần kịp thời minh bạch thông tin, không để các thế lực thù địch lợi dụng truyền thông đưa tin xấu độc, kịp thời phát hiện và ngăn chặn tin giả, có các giải pháp kĩ thuật trong quản lí truyền thông mạng xã hội. Cụ thể, Việt Nam cần “phát triển các đơn vị an ninh thông tin công nghệ có trình độ chuyên môn cao về mạng máy tính, về Internet, … tuyển dụng, đào tạo đội ngũ chuyên gia giỏi về công nghệ thông tin, có khả năng thực hiện các biện pháp nghiệp vụ kỹ thuật đặc biệt, như tấn công, xâm nhập các tài khoản mạng xã hội có nội dung sai trái, phản động”[2]. Đồng thời, có giải pháp về công nghệ phù hợp, theo kịp sự phát triển của Internet; khuyến khích phát triển mạng xã hội có nền tảng công nghệ trong nước; phối hợp với các nhà cung cấp dịch vụ mạng xã hội lớn từ nước ngoài như Facebook, Google, Twitter, Youtube để kịp thời ngăn chặn, xử lý, loại trừ những nguy cơ, hiểm họa có thể xảy ra[3].
Tuy nhiên, kiểm soát thông tin và hạn chế tự do ngôn luận chưa bao giờ là câu chuyện dễ dàng. Một số chính quyền có thể sử dụng quyền lực của mình để kiểm duyệt tin tức. Nhưng động thái này lại có thể bị lợi dụng để chỉ trích như một hình thức kiểm duyệt thông tin, vi phạm quyền tự do ngôn luận, gây bất lợi cho Chính phủ. Khi Bộ Thông tin và Truyền thông đẩy mạnh các hoạt động trao đổi, làm việc với đại diện của Facebook, Google yêu cầu giải quyết các đề nghị ngăn chặn, xử lý, gỡ bỏ thông tin vi phạm pháp luật Việt Nam trên mạng xã hội, hàng nghìn video, trong đó có những video có nội dung kích động chống phá Đảng, Nhà nước đã được gỡ bỏ khỏi Youtube; hàng nghìn đường link có nội dung vi phạm pháp luật, hàng trăm tài khoản giả mạo, tuyên truyền chống phá Đảng, Nhà nước cũng đã được Facebook ngăn chặn. Cần phải thấy rằng những việc làm đó là cần thiết chứ không phải là hạn chế tự do Internet, ngăn cản sử dụng mạng xã hội như các thế lực thù địch xuyên tạc.
[1] Hoàng Đức Nhã, Quyền tự do ngôn luận thông qua mạng xã hội ở Việt Nam hiện nay, luận văn thạc sĩ luật học, Viện Hàn lâm khoa học xã hội Việt Nam, Hà Nội, 2016.
[2] Hoàng Đức Nhã, Quyền tự do ngôn luận thông qua mạng xã hội ở Việt Nam hiện nay, luận văn thạc sĩ luật học, Viện Hàn lâm khoa học xã hội Việt Nam, Hà Nội, 2016.
[3] Đức Phương, Cảnh giác với việc lợi dụng mạng xã hội để chống phá, trang thông tin điện tử báo Quốc phòng Thủ đô, ngày 30/12/2019, http://quocphongthudo.vn/xem-tin-tuc/dau-tranh-chong-dien-bien-hoa-binh/canh-giac-voi-viec-loi-dung-mang-xa-hoi-de-chong-pha-DNP28019999999991983DIZI5107.html
ThS. Âu Thị Tâm Minh
