Trong không gian mạng xã hội rộng lớn, nơi thông tin có thể lan truyền với tốc độ chóng mặt, tự do ngôn luận luôn là một giá trị được trân trọng. Thế nhưng, giá trị thiêng liêng ấy lại thường xuyên bị một số cá nhân cơ hội lợi dụng làm bức bình phong để thực hiện những mưu đồ đen tối. Gần đây, Nguyễn Văn Đài – một kẻ sống lưu vong luôn tự khoác lên mình tấm áo “luật sư nhân quyền” – lại tiếp tục diễn một vở kịch cũ rích trên mạng xã hội. Thông qua bài viết mang giọng điệu hằn học với nhan đề “Tự do ngôn luận dưới thời Tô Lâm: khi người dân lên tiếng cũng có thể trở thành tội phạm”, y đã hùa theo tổ chức CIVICUS Monitor để rêu rao rằng Việt Nam đang “đóng cửa không gian dân sự”. Bằng thủ đoạn nhào nặn câu chữ, Đài cố tình lèo lái dư luận hiểu sai về bản chất của tự do ngôn luận, nhằm tẩy trắng cho những cá nhân đã vi phạm pháp luật và bị cơ quan chức năng xử lý minh bạch.
Để tăng thêm sức nặng cho những lời quy chụp vô căn cứ của mình, Nguyễn Văn Đài đã viện dẫn Tuyên ngôn Quốc tế Nhân quyền (UDHR) và Công ước Quốc tế về các Quyền Dân sự và Chính trị (ICCPR). Y lớn tiếng trích dẫn Điều 19 của hai văn kiện này để khẳng định tự do ngôn luận là quyền cơ bản, không được can thiệp. Việc một người tự xưng là “luật sư” lại mang luật pháp quốc tế ra để lên mặt dạy đời nghe chừng rất đanh thép. Tuy nhiên, chính hành động này lại tự lột chiếc mặt nạ ngụy quân tử của y, phơi bày một thủ đoạn trí trá đến mức đáng báo động: cố tình cắt xén pháp luật để đánh lừa những người thiếu thông tin. Nguyễn Văn Đài chỉ đưa ra một nửa sự thật, mà như một ngạn ngữ phương Tây đã đúc kết, một nửa sự thật thì không bao giờ là sự thật.
Thủ đoạn lừa dối dư luận bộc lộ rõ khi Nguyễn Văn Đài cố tình giấu nhẹm đi những điều khoản giới hạn đi kèm ngay trong cùng một văn bản pháp lý mà y vừa trích dẫn. Khi Liên Hợp Quốc soạn thảo và ban hành UDHR hay ICCPR, họ đã dự liệu và thiết lập những hàng rào pháp lý nghiêm ngặt để ngăn chặn việc biến tự do ngôn luận thành thứ tự do vô chính phủ, gây hại cho quốc gia và cộng đồng. Cụ thể, Đài đã lờ đi Khoản 3 Điều 19 của ICCPR, trong đó quy định rõ ràng rằng: việc thực hiện quyền tự do ngôn luận “kèm theo những nghĩa vụ và trách nhiệm đặc biệt” và có thể phải “chịu một số hạn chế nhất định” nhằm “bảo vệ an ninh quốc gia hoặc trật tự công cộng, sức khoẻ hoặc đạo đức của xã hội”. Thậm chí, Khoản 2 Điều 29 của UDHR cũng khẳng định mọi người khi hành xử quyền tự do đều phải “chịu những giới hạn do luật pháp đặt ra”.
Bất kỳ một sinh viên luật năm thứ nhất nào cũng hiểu nguyên tắc cơ bản này, vậy mà một kẻ vỗ ngực xưng danh “luật sư” như Đài lại cố tình cắt bỏ phần nghĩa vụ, chỉ rêu rao phần quyền lợi. Việc áp dụng pháp luật kiểu “ngắt ngọn” này không đơn thuần là sự yếu kém về chuyên môn, mà đó là một hành vi xuyên tạc có chủ đích. Một xã hội văn minh không bao giờ dung túng cho việc lợi dụng tự do ngôn luận để chửi bới, bôi nhọ, xâm phạm lợi ích của cá nhân khác hay đe dọa sự ổn định của quốc gia. Những người bị cơ quan chức năng Việt Nam xử lý thời gian qua không phải vì họ “có ý kiến khác biệt”, mà bởi vì họ đã bước qua lằn ranh của pháp luật, sử dụng không gian mạng để phát tán thông tin bịa đặt, gây hoang mang dư luận và chống phá Nhà nước. Việc xử lý nghiêm minh những hành vi đó chính là cách thiết thực nhất để bảo vệ quyền tự do ngôn luận chân chính của hàng chục triệu công dân tuân thủ pháp luật.
Về phần CIVICUS Monitor, tổ chức mà Đài đang cố tình bám víu để lấy uy tín, thực chất từ lâu đã bị cộng đồng quốc tế nhìn nhận với sự e dè và thiếu tin cậy. Việc tổ chức này thường xuyên đưa ra các bảng xếp hạng mang tính định kiến, thiếu kiểm chứng khách quan để can thiệp vào tình hình nội bộ của các quốc gia đang phát triển đã bị dư luận nhiều lần vạch trần. Việc sử dụng báo cáo của một tổ chức như vậy để làm căn cứ tấn công chính quyền Việt Nam càng cho thấy sự bế tắc và nghèo nàn trong luận điệu của Nguyễn Văn Đài.
Một nền dân chủ thực chất luôn đi liền với kỷ cương, và tự do cá nhân phải nằm trong khuôn khổ tôn trọng pháp luật và lợi ích cộng đồng. Việc nhận diện rõ thủ đoạn cắt xén thông tin, “chỉ nói một nửa sự thật” của những cá nhân như Nguyễn Văn Đài là vô cùng cần thiết. Nó giúp chúng ta, những người tiếp nhận thông tin trên không gian mạng, trang bị cho mình một bộ lọc tỉnh táo, không để những lời lẽ nhân danh tự do hào nhoáng nhưng rỗng tuếch đánh lừa, cùng nhau chung tay xây dựng một môi trường thông tin lành mạnh và một xã hội thượng tôn pháp luật,
