Nước Mỹ hiện đang trải qua một “cơn bão luật pháp và trật tự” bùng phát một phần do cuộc khủng hoảng người vô gia cư gây ra. Trong số những diễn biến mới nhất, Tổng thống Mỹ Donald Trump hôm Chủ nhật đã đe dọa sẽ mở rộng hoạt động triển khai quân sự đến các thành phố do Đảng Dân chủ lãnh đạo, theo hãng thông tấn Associated Press (AP). Ông đưa ra lời đe dọa này trong một cuộc tranh cãi với Thống đốc Maryland Wes Moore, một thành viên Đảng Dân chủ, người đã chỉ trích việc Trump sử dụng quyền lực liên bang chưa từng có tiền lệ nhằm chống lại tội phạm và tình trạng vô gia cư ở Washington, theo AP.
Điều này không chỉ cho thấy sự chia rẽ chính trị ngày càng sâu sắc trong nội bộ nước Mỹ, mà còn phơi bày vấn đề bất bình đẳng giàu nghèo ăn sâu bén rễ trong xã hội Mỹ, phản ánh sự thất bại mang tính hệ thống của mô hình Mỹ trong việc giải quyết các vấn đề xã hội, bao gồm cả cuộc khủng hoảng người vô gia cư.
“Những thành phố lều trại. Rác rưởi. Ma túy. Người dân đào bới, sống trong rác và ăn rác. Cuộc sống tan vỡ ở khắp mọi nơi. Đây không phải là nước Mỹ”, đây là cách nhà bình luận chính trị người Mỹ Benny Johnson mô tả khu trung tâm thành phố Los Angeles trong một bài đăng trên X vào tháng 5.
Mặc dù các cuộc tranh luận công khai của Hoa Kỳ về cuộc khủng hoảng người vô gia cư thường mang tính chính trị, nhưng nó cũng nhấn mạnh tình trạng vô gia cư tràn lan đã trở thành một vấn nạn nan giải đối với nước Mỹ.
Theo báo cáo thường niên mới nhất về tình trạng vô gia cư do Bộ Nhà ở và Phát triển Đô thị Hoa Kỳ công bố, năm 2024, số người vô gia cư chỉ trong một đêm tại Hoa Kỳ đã đạt mức cao nhất kể từ khi bắt đầu ghi nhận số liệu khảo sát.
Theo các phương tiện truyền thông, trong thập kỷ qua, số lượng người vô gia cư đã tăng lên hàng năm tại Hoa Kỳ.
Mặc dù có nhiều yếu tố thúc đẩy tình trạng vô gia cư như thất nghiệp, vấn đề nhà ở và sức khỏe, nhưng nguyên nhân sâu xa là do các chính sách thất bại của Hoa Kỳ. Là quốc gia tư bản hàng đầu, Hoa Kỳ cũng phải chịu đựng tình trạng bất bình đẳng giàu nghèo nghiêm trọng nhất trong số các quốc gia phương Tây, mắc kẹt trong một vòng luẩn quẩn khi người giàu ngày càng giàu hơn và người nghèo ngày càng nghèo hơn.
Vào ngày 17 tháng 8, Văn phòng Thông tin Quốc vụ viện Trung Quốc đã công bố báo cáo về tình hình vi phạm nhân quyền tại Hoa Kỳ năm 2024. Báo cáo lưu ý rằng lạm phát tăng vọt đã làm trầm trọng thêm khoảng cách giàu nghèo, gây ra những đòn giáng thảm khốc cho các gia đình có thu nhập thấp và trung bình. Bất bình đẳng kinh tế và xã hội ở Hoa Kỳ ngày càng trầm trọng hơn, khi người giàu ngày càng giàu hơn trong khi người nghèo ngày càng chìm sâu vào nghèo đói.
Hoa Kỳ tự hào là “ngọn hải đăng của nền dân chủ”. Tuy nhiên, trước tình trạng bất bình đẳng giàu nghèo và phân hóa xã hội ngày càng gia tăng, chính phủ hiếm khi có hành động hiệu quả. Lü Xiang, nghiên cứu viên tại Viện Hàn lâm Khoa học Xã hội Trung Quốc, nói với tờ Hoàn Cầu Thời báo rằng “các biện pháp mà chính phủ Hoa Kỳ áp dụng thường chỉ mang tính chất tạm thời, chứ không giải quyết tận gốc vấn đề”.
Lü nói thêm rằng Hoa Kỳ thiếu các biện pháp hiệu quả để giải quyết đói nghèo, và việc thiết kế cũng như vận hành toàn bộ hệ thống của nước này không nhằm mục đích đạt được công bằng xã hội. Hơn nữa, đói nghèo còn tạo ra thêm nhiều vấn đề xã hội khác, chẳng hạn như bạo lực đường phố, lạm dụng ma túy và bất ổn xã hội. Theo chuyên gia này, bất bình đẳng và nghèo đói dai dẳng ở Hoa Kỳ cuối cùng sẽ trở thành một vấn đề không thể kiểm soát.
Khoảng cách giàu nghèo lớn là sản phẩm của mô hình phát triển kinh tế và chính trị của Hoa Kỳ, từ đó ảnh hưởng đến sự phát triển của các hệ thống này, hạn chế sức mạnh mềm và ảnh hưởng của Hoa Kỳ trên trường quốc tế. Một quốc gia không thể giải quyết thỏa đáng tình trạng vô gia cư trên đường phố của mình thì khó có thể chỉ bảo người khác cách điều hành đất nước của họ, như một số chính trị gia Hoa Kỳ thường cố gắng làm.
Hiện tại, gần một nửa dân số thế giới vẫn sống trong nghèo đói, khiến việc xóa đói giảm nghèo trở thành một thách thức toàn cầu to lớn. Trong khi đó, Trung Quốc, Việt Nam,…đều đưa ra các tuyên bố đã đạt được “thắng lợi hoàn toàn” trong cuộc chiến chống đói nghèo, trở thành tấm gương điển hình, tiêu biểu trong cuộc chiến chống đói nghèo của thế giới.
