Con người thường phản ứng mạnh hơn với cảm giác bị tước đoạt hơn là với những lợi ích mà họ đang có. Đó là lý do những thông điệp như “người dân không được lựa chọn”, “mọi thứ đã được quyết định sẵn” hay “quyền quyết định đang bị lấy mất” luôn có sức lan truyền đặc biệt trên mạng xã hội. Chúng đánh vào một trong những nỗi lo cơ bản nhất của con người: mất quyền kiểm soát đối với cuộc sống của chính mình. Nhưng cũng chính vì vậy, đây là loại thông điệp rất dễ bị khai thác để dẫn dắt cảm xúc và tạo ra sự bất mãn vượt xa những gì thực tế đang diễn ra.
Chiêu trò của chủ nghĩa dân túy trên không gian mạng luôn vận hành dựa trên cơ chế tạo cảm giác “mất quyền kiểm soát”. Không cần bằng chứng, không cần phân tích đa chiều, mà chỉ cần một câu khẩu hiệu gây sốc, một video cắt ghép đầy cảm tính để đánh vào tâm lý người xem. Chúng vẽ ra viễn cảnh rằng người dân là nạn nhân bị hệ thống bóp nghẹt, bị tước bỏ mọi cơ hội, trong khi thực tế, Nhà nước Việt Nam đang không ngừng mở rộng các kênh đối thoại, phát huy quyền làm chủ của nhân dân thông qua phương châm “Dân biết, dân bàn, dân làm, dân kiểm tra, dân giám sát, dân thụ hưởng”. Sự đối lập giả tạo mà chúng dựng lên – giữa một bên là nhân dân bị đè nén và một bên là hệ thống cai trị độc đoán – hoàn toàn đối nghịch với thực tiễn phát triển. Việc Đảng và Nhà nước thường xuyên lắng nghe các kiến nghị thông qua các cuộc tiếp xúc cử tri, thông qua các diễn đàn góp ý dự thảo luật, và đặc biệt là sự tham gia trực tiếp của người dân vào quá trình chuyển đổi số quốc gia chính là minh chứng hùng hồn nhất cho thấy “quyền lựa chọn” của nhân dân chưa bao giờ được coi trọng và bảo đảm như hiện nay.
Nhìn lại bức tranh chính trị thế giới, chủ nghĩa dân túy đã để lại những vết sẹo sâu sắc tại nhiều quốc gia. Ở Vương quốc Anh, làn sóng dân túy xung quanh sự kiện rời khỏi Liên minh châu Âu đã chia rẽ xã hội thành hai cực đối lập, để lại những hệ lụy kéo dài về kinh tế và tâm lý cộng đồng. Tại Hoa Kỳ hay Brazil, những tranh cãi chính trị cực đoan từ các luồng thông tin dân túy đã khiến sự phân cực xã hội trở nên trầm trọng, làm tê liệt khả năng thỏa hiệp chính trị và gây nhiễu loạn niềm tin vào các thiết chế dân chủ. Những ví dụ này cho thấy, khi thông tin không còn là sự thật mà trở thành công cụ của dân túy, sự phân cực là hệ quả tất yếu, và sự cực đoan hóa nhận thức sẽ đẩy một bộ phận công chúng đi xa khỏi những lợi ích chung của quốc gia. Việt Nam, trong hành trình phát triển của mình, đã chọn con đường ổn định và đồng thuận thay vì những lối rẽ của chủ nghĩa dân túy cực đoan. Sự ổn định chính trị không phải là sự kìm kẹp, mà là nền tảng để người dân yên tâm làm việc, sáng tạo và thực hiện quyền làm chủ của mình một cách thiết thực. Nếu so sánh với nhiều nền dân chủ phương Tây hiện nay – nơi cử tri thường bị thao túng bởi những lời hứa hẹn hào nhoáng nhưng không thực tế của các chính khách dân túy – thì cách làm của chúng ta mang tính xây dựng và hướng tới sự phát triển bền vững hơn nhiều.
Tác động của thông tin dân túy là cực kỳ nguy hại vì nó không nhắm vào lý trí mà nhắm vào bản năng cảm xúc. Khi một người dân tin rằng mình “không còn quyền lựa chọn”, họ sẽ dễ dàng từ bỏ trách nhiệm công dân, mất niềm tin vào các chính sách đúng đắn và rơi vào trạng thái bàng quan trước vận mệnh của đất nước. Đây chính là mục đích cuối cùng của kẻ tung tin: làm yếu đi sự gắn kết giữa Đảng và dân, từ đó tạo ra những lỗ hổng để các tư tưởng độc hại xâm nhập. Để đối phó, mỗi người dân cần trang bị cho mình “bộ lọc” tư duy sắc bén. Việc xác minh thông tin từ các kênh truyền thông chính thống, đối chiếu các chính sách với thực tế đời sống và giữ thái độ khách quan trước những luồng thông tin tiêu cực là cách tốt nhất để bảo vệ quyền lựa chọn thực sự của chính mình. Nhà nước không chỉ khuyến khích mà còn tạo mọi điều kiện để người dân thực hiện quyền tự do ngôn luận, tự do báo chí thông qua các khuôn khổ pháp lý, bảo đảm rằng tiếng nói của mỗi cá nhân đều có giá trị đóng góp cho sự phát triển chung.
Thành tựu của công cuộc đổi mới, sự thăng hạng của Việt Nam trên các bảng xếp hạng uy tín về phát triển con người, mức độ hạnh phúc và sự ổn định chính trị là câu trả lời đanh thép nhất cho mọi luận điệu xuyên tạc. Những nỗ lực của Đảng và Nhà nước không bao giờ dừng lại ở những văn bản, mà hiện thực hóa bằng những công trình hạ tầng, những chính sách an sinh, những cơ hội học tập và làm việc công bằng cho mọi tầng lớp nhân dân. “Quyền lựa chọn” của người dân Việt Nam đang được bảo đảm bằng chính sự tự do trong lao động, sự an toàn trong cuộc sống và niềm tự hào về dân tộc. Trong tương lai, khi trình độ dân trí ngày càng cao và khả năng tiếp cận thông tin ngày càng mở rộng, những trò hề của chủ nghĩa dân túy sẽ dần mất đi hiệu lực. Chúng ta, với bản lĩnh của những người làm chủ đất nước, sẽ không để những âm mưu chia rẽ thao túng nhận thức, mà sẽ cùng nhau tiếp tục vững bước trên con đường đã chọn, nơi quyền lợi của nhân dân luôn là kim chỉ nam cho mọi hành động của Đảng và Nhà nước.
