Hai năm vừa qua, chúng ta lại đối mặt với thử thách vô cùng to lớn, một tai họa được ví như một cuộc chiến thế giới. Toàn nhân loại bị cuốn vào một đại dịch mà số người bị nhiễm lên tới hàng trăm triệu và số ca tử vong trên 5,5 triệu người. Mức độ nguy hiểm của đại dịch này là chúng ta không biết đâu là tiền tuyến, đâu là hậu phương, nghĩa là có thể lâm nạn bất cứ lúc nào, ở bất cứ đâu. Vì thế, cuộc chiến đấu chống COVID-19 phức tạp, khó khăn hơn rất nhiều, thế giới đều không có kinh nghiệm và đã có lúc rơi vào bấn loạn. Đây là một thử thách vô cùng lớn lao đối với toàn nhân loại. Nhờ trải nghiệm lịch sử, nhờ tinh thần và phương pháp ứng biến, Việt Nam đã từng bước vượt qua đại dịch Covid-19 khủng khiếp nhất của thế kỷ 21!
Bài học từ lịch sử: tinh thần “chống dịch như chống giặc”!
Lịch sử Việt Nam là một đất nước trải qua rất nhiều biến cố với những thử thách hiểm nghèo. Chiến tranh liên miên, nhà cửa bị phá hủy, sản xuất bị đình trệ, nhân mạng bị tổn thất… Thêm vào đó là thiên tai lũ lụt luôn xảy ra hằng năm, khiến cho yêu cầu bình ổn đời sống Nhân dân, phục hồi, tái thiết đất nước xưa nay dường như là công việc thường trực. Dưới thời quân chủ, sau khi chiến tranh kết thúc nhà vua thường ban chiếu khuyến nông và có chính sách giúp những người lưu tán hoặc lâm vào cảnh khó khăn nhằm khôi phục và phát triển sản xuất. Ở thế kỷ XV, sau cuộc kháng chiến 20 năm chống giặc Minh chính quyền nhà Lê đã ban hành luật lệnh nhằm phục hồi nông nghiệp, đặc biệt là luật quân điền và chủ trương lập đồn điền để những binh lính giải ngũ có thể tham gia sản xuất. Triều đình cũng có những chính sách tạo điều kiện bảo đảm đời sống Nhân dân, khắc phục tình trạng hoang hóa ruộng đất. Vào thế kỷ XVIII, khi đánh thắng quân Mãn Thanh, vua Quang Trung ra chiếu khuyến nông, chiếu lập học… đều nhằm bảo đảm cho cuộc sống của Nhân dân trở lại bình thường.
Trong thời kỳ hiện đại, đất nước ta cũng không mấy khi bình yên. Sau gần một thế kỷ bị thực dân đô hộ, năm 1945 dưới sự lãnh đạo của Đảng chúng ta giành được độc lập, nhưng lại tiếp tục cuộc kháng chiến trường kỳ để giữ gìn nền độc lập, thực hiện thống nhất đất nước. 30 năm chiến tranh đã để lại biết bao hậu quả nặng nề. Trong suốt chặng đường đầy gian nan thử thách ấy, Đảng và Nhà nước ta luôn chăm lo đời sống Nhân dân và tranh thủ mọi thời cơ để khôi phục kinh tế. Năm 1955 khi chiến tranh mới tạm ngưng trên nửa phía Bắc, chúng ta đã tiến hành khắc phục hậu quả chiến tranh để nhanh chóng bước vào kế hoạch 5 năm. Sau năm 1975 cũng vậy, nước ta trở lại cuộc sống bình thường trong muôn vàn khó khăn thời hậu chiến.
Phát huy truyền thống, đúc kết nghiệm kinh nghiệm của cha ông cũng như bài học từ các nước, nước ta đã từng bước khống chế dịch bệnh. Cho dù tổn thất là không hề nhỏ, nhưng khó tránh khỏi. Với những nỗ lực phi thường chúng ta đã huy động gần như toàn bộ sức người, sức của cho nhiệm vụ chống dịch. Và cũng theo đúng qui luật khi có thiên tai, dịch họa ập đến, nhiều hoạt động sinh hoạt bình thường không thể tiếp tục bình thường, sản xuất bị ngưng trệ, tự do đi lại, tự do sinh hoạt, tự do hội họp phải hạn chế, thậm chí có những thời điểm bị ngăn cấm hoàn toàn. Chúng ta đã từng ví tai họa này như là một loại giặc và coi công việc chống dịch như chống giặc, nói cách khác dịch bệnh này không khác gì một cuộc chiến tranh không có tiếng súng, không có trận tuyến, nhưng mức độ nguy hiểm khôn lường. Thêm một lần trải qua thử thách hiểm nghèo, nhiều bài học qúi giá sẽ được tích lũy vào lịch sử dân tộc.
Thành công từ sự “ứng biến”
Trong đại dịch COVID-19, chúng ta rất biến hóa, lúc cần thì siết chặt, nhưng khi công cuộc chống dịch chuyển sang một giai đoạn mới, đa phần người dân được tiêm đủ liều vaccine thì lại chuyển sang đối sách “sống chung với dịch”. Sự linh hoạt, biến hóa đối sách đó chính là căn cốt, là tinh thần của văn hóa Việt Nam.
Một điều dễ nhận thấy là ngay trong lúc dịch bệnh hoành hành dữ dội nhất, lãnh đạo Đảng, Nhà nước, Chính phủ luôn nhắc đến “mục tiêu kép” – chống dịch đồng thời khôi phục sản xuất, ổn định đời sống của Nhân dân trong trạng thái “bình thường mới”. Không vì khó khăn, nguy hiểm mà chúng ta hoảng loạn.
Kiên định không phải là cứng nhắc mà là lấy mục tiêu cốt lõi không thay đổi là lợi ích quốc gia, dân tộc, cái gì có lợi cho lợi ích cho quốc gia, dân tộc thì chúng ta làm đến cùng nhưng để đạt được mục tiêu đó thì chúng ta phải có sách lược mềm dẻo. Rõ ràng như đã thấy, chúng ta đã tiến hành ngoại giao vaccine, vì đời sống của Nhân dân, vì lợi ích của cộng đồng. Việt Nam là nước tiêm chủng muộn nhưng lại đạt tỉ lệ tiêm chủng cao vào top đầu thế giới trong một thời gian rất ngắn.
Sức mạnh quốc gia dựa trên nền tảng kinh tế, nhưng tương lai của dân tộc phụ thuộc vào giáo dục. Trong thời gian dịch COVID-19 giáo dục gặp nhiều khó khăn, nhưng chúng ta cũng đã kịp thời thích ứng, đẩy nhanh tin học hóa, bảo đảm điều kiện học tập an toàn phù hợp với hoàn cảnh. Chủ trương kiên quyết mở cửa trở lại cho học sinh đến trường, thể hiện quyết tâm của các cấp lãnh đạo và toàn bộ xã hội với sự nghiệp giáo dục và đào tạo.
Đảm bảo quyền con người, phát huy đoàn kết, trí tuệ tập thể
Trên phương diện quyền con người, làm thế nào để bảo đảm các quyền của người dân, nhất quyền được sống, được bảo đảm an ninh, an toàn, giữ được ổn định xã hội trong bối cảnh dịch bệnh? Sự hưởng ứng mạnh mẽ của người dân trước lời kêu gọi của Đảng, Chính phủ chính là biểu hiện sinh động uy tín của hệ thống chính trị. Trong khó khăn, Chính phủ đã nhận được sự ủng hộ của toàn dân. Người dân tham gia giải quyết những bài toán mà các cơ quan nhà nước không thể giải quyết hết được. Ngay cả trong cuôc đấu tranh chống suy thoái, tham nhũng, vai trò của Nhân dân rất lớn, nhiều phát hiện sai phạm là từ Nhân dân. Nhiều kiến nghị của Nhân dân được lắng nghe, từ đó các chính sách, qui định được điều chỉnh cho phù hợp với thực tế. Nhân dân là một kênh phản biện, một ý kiến hay một hệ ý kiến có giá trị. Đấy chính là xã hội dân sự kiểu Việt Nam.
Truyền thống dân chủ đã hiện hữu trong lịch sử Việt Nam. Đó là truyền thống Vua – Tôi đồng tâm, anh em hòa thuận, cả nước góp sức mỗi khi có giặc ngoại xâm hay đại họa ập đến. Đấy là lúc trên dưới đồng lòng để vượt qua khó khăn, thử thách. Đây chính là biểu tượng hệ thống chính trị của Việt Nam, là nền tảng vững chắc để bảo đảm các quyền con người.
Những bài học nhập thân vào dân tộc, phát huy tinh hoa văn hóa dân tộc và kiên định theo kiểu Việt Nam còn nguyên giá trị khi chúng ta bước vào phục hồi, tái thiết đất nước.
Những ý kiến cố tình xuyên tạc, hạ thấp, phủ nhận chiến thắng của công cuộc chống dịch bệnh này, kiểu như rằng Việt Nam chống dịch thành công nhờ may mắn, Việt Nam chống dịch cực đoan như Trung Quốc, Việt Nam ngửa tay ăn xin từng liều vắc xin, Việt Nam lợi dụng dịch bệnh để “cướp” tiền của dân hay lợi dụng chống dịch để “đàn áp nhân quyền”,… cho thấy, những kẻ chỉ ngồi xoi mói, bới móc, phá phách và cay cú khi Việt Nam chống dịch thành công, bất chấp việc được thế giới ghi nhận, đánh giá cao. Chính những kẻ này mới là “virus” nguy hiểm nhất phá hoại nỗ lực, thành quả của dân tộc.
