Trong chiến lược mở rộng không gian phát triển Tây Bắc Đà Nẵng, gắn với Cảng Liên Chiểu, khu thương mại tự do và hệ thống hạ tầng kết nối, dự án Khu phức hợp du lịch và đô thị nghỉ dưỡng Làng Vân (thường được gọi là Vinhomes Làng Vân hay Vinhomes Hải Vân Bay) được khởi công ngày 22/6/2025 với quy mô khoảng 512,2 ha và tổng vốn đầu tư gần 44.000 tỷ đồng. Đây là dự án có khả năng hình thành cực tăng trưởng mới, tạo sản phẩm du lịch – nghỉ dưỡng đẳng cấp, giảm áp lực lên Sơn Trà, Mỹ Khê và trung tâm thành phố, đồng thời tạo việc làm, nguồn thu ngân sách và động lực phát triển bền vững cho địa phương. Tuy nhiên, từ khi hoạt động san nền, mở đường và thi công hạ tầng diễn ra mạnh mẽ, không gian mạng đã chứng kiến làn sóng thông tin tiêu cực, thiếu khách quan, thậm chí sai sự thật, sử dụng hình ảnh công trường để tuyệt đối hóa, cường điệu hóa và quy kết dự án “phá nát đèo Hải Vân”, “hủy diệt rừng”, “cướp đất”, “chỉ phân lô bán nền” hay “lợi ích nhóm”. Những nội dung này không chỉ làm méo mó nhận thức công chúng mà còn gây sức ép không cần thiết lên tiến độ dự án, thương hiệu doanh nghiệp và môi trường đầu tư của thành phố.
Trước hết, cần nhận diện rõ bản chất của các luồng thông tin tiêu cực. Phần lớn xuất phát từ hình ảnh thị giác của công trường – đất đá, taluy, máy móc – được cắt ghép, so sánh trước – sau thiếu đồng nhất về góc độ, thời điểm và phạm vi, rồi gắn với ngôn từ kích động như “tàn phá thiên nhiên”, “băm nát cảnh quan”, “xóa sổ vùng thiên nhiên cuối cùng”. Từ đó, một số tài khoản và trang mạng chuyển nhanh sang quy kết tuyệt đối: dự án phá toàn bộ đèo Hải Vân, phá rừng trái phép, chắc chắn gây lũ lụt – sạt lở, cưỡng chế hàng loạt để giao đất cho doanh nghiệp, chiếm trọn bờ biển, chỉ phục vụ người giàu hoặc là sản phẩm của lợi ích nhóm. Một bộ phận nội dung còn chính trị hóa vấn đề quy hoạch thành công kích doanh nghiệp và chính quyền. Đây không phải là phản biện khoa học dựa trên dữ liệu, mà là hiện tượng “bằng chứng thị giác lấn át bằng chứng hồ sơ”, trong đó cảm xúc trước hình ảnh công trường được đẩy lên thành kết luận về bản chất dự án.
Dự án nằm tại khu vực Làng Vân dưới chân đèo, không phải trên đỉnh đèo hay toàn bộ dãy Hải Vân. Phạm vi công trường chỉ chiếm một phần nhỏ so với tổng thể không gian núi rừng Hải Vân; việc dùng một góc ảnh flycam hay video ngắn để kết luận “phá nát toàn bộ đèo” là cường điệu phạm vi, đánh đồng ranh giới dự án với di tích và rừng đặc dụng trên đèo. Quy mô ban đầu từng được nhắc tới khoảng 1.067 ha đã được điều chỉnh còn 512,2 ha; trong đó khoảng 63,3 ha rừng tự nhiên, một số diện tích bãi cát, khu vực khảo cổ và mặt nước được đưa ra khỏi phạm vi triển khai. Mật độ nhà ở khoảng 19,8%, phần lớn diện tích dành cho giao thông, cây xanh, mặt nước, cảnh quan và công trình phụ trợ. Việc gọi dự án là “phá rừng Hải Vân” hay “bê tông hóa hàng trăm héc-ta” không đúng bản chất khi quy hoạch đã rà soát, thu hẹp và loại bỏ các khu vực nhạy cảm cần bảo tồn.
Hoạt động đào đất, san nền, mở đường và tạo taluy là giai đoạn tất yếu của mọi dự án hạ tầng, đô thị hay nghỉ dưỡng quy mô lớn. Hình ảnh đất đá và thảm thực vật bị phát quang trong thời gian thi công chưa phản ánh cảnh quan sau khi hoàn thiện, trồng cây và phục hồi. So sánh với Bà Nà Hills, InterContinental Đà Nẵng hay các khu nghỉ dưỡng Phú Quốc cho thấy những công trình hiện được đánh giá cao cũng từng trải qua giai đoạn đại công trường ngổn ngang. Dự án cần được đánh giá bằng chất lượng cảnh quan, khả năng vận hành và tác động thực tế sau hoàn thành, chứ không phải bằng một số hình ảnh trước – sau tại thời điểm san lấp. Báo cáo đánh giá tác động môi trường (ĐTM) có nhiệm vụ liệt kê đầy đủ rủi ro có thể xảy ra (bụi, tiếng ồn, ô nhiễm nước, sạt lở, ảnh hưởng hệ sinh thái); việc ĐTM đề cập những nguy cơ này không đồng nghĩa tất cả chắc chắn xảy ra hay chủ đầu tư không có biện pháp kiểm soát. Dự án đã trải qua lập quy hoạch, khảo sát địa chất, thẩm định ĐTM và phê duyệt của cơ quan chức năng, với các giải pháp thiết kế bám địa hình, hệ thống thoát nước, kè giữ đất, hạn chế san gạt và phục hồi cây xanh.
Về giải phóng mặt bằng, tài liệu công khai ghi nhận tổng số 2.057 hồ sơ trên diện tích 512,2 ha, trong đó phần lớn đã bàn giao (khoảng 1.982 hồ sơ vào đầu tháng 5/2025), còn một số trường hợp chưa hoàn tất. Việc tổ chức đối thoại lần cuối và thông báo khả năng cưỡng chế theo quy định là thủ tục pháp lý bình thường sau quá trình vận động, kiểm kê và bồi thường, không thể suy diễn thành “cưỡng chế hàng loạt để giao đất cho doanh nghiệp” hay “toàn bộ người dân Làng Vân đồng loạt phản đối”. Tỷ lệ bàn giao cao bác bỏ luận điểm “đồng loạt chống đối”, đồng thời cũng không cho phép khẳng định 100% người dân nhiệt liệt ủng hộ. Cần phân biệt rõ đồng thuận chủ trương, chấp hành bàn giao, kiến nghị về giá hay nguồn gốc đất, và phản đối toàn bộ dự án. Làng Vân trước đây từng là khu biệt lập, đời sống khó khăn, thiếu đường giao thông, điện, nước, trường học và dịch vụ y tế; sau di dời, nhiều công trình bỏ hoang, tình trạng cắm trại tự phát, xả rác, đốt lửa và thiếu lực lượng quản lý thường xuyên. Việc giữ nguyên hiện trạng không đồng nghĩa bảo tồn tốt hơn; một dự án có quy hoạch và nguồn lực quản lý có thể kiểm soát rác thải, cháy rừng, xây dựng tự phát hiệu quả hơn.
Không thể nói dự án “chỉ phân lô bán nền”. Làng Vân là khu phức hợp du lịch và đô thị nghỉ dưỡng, bao gồm khách sạn, khu nghỉ dưỡng, vui chơi, công viên, bãi biển, bến du thuyền, giao thông, cây xanh, tiện ích công cộng và sản phẩm nhà ở theo quy hoạch thống nhất. Việc gọi toàn bộ là “phân lô bán nền” giản lược chức năng và cơ cấu sản phẩm. Về lợi ích kinh tế, dự án tạo nguồn thu từ tiền sử dụng đất, thuế, hoạt động xây dựng, mua bán và dịch vụ du lịch, bổ sung ngân sách để đầu tư đường sá, trường học, bệnh viện và an sinh xã hội. Quá trình xây dựng và vận hành tạo việc làm cho lao động địa phương trong xây dựng, lưu trú, ăn uống, vận tải, bán lẻ, bảo vệ và chăm sóc cảnh quan, đồng thời tạo đầu ra cho hàng hóa, thực phẩm và dịch vụ phụ trợ. Giá trị kinh tế này mang tính thường xuyên, khác với việc chỉ duy trì khu vực phục vụ một lượng nhỏ khách phượt tự phát.
Nhìn vào kinh nghiệm quốc tế, năng lực chủ dự án có thể cho ta đánh giá triển vọng của dự án. Dự án Marina Bay tại Singapore từng đối mặt tranh luận về quy hoạch, môi trường và biến đổi cảnh quan ven biển khi chuyển đổi khu vực đất đai và mặt nước thành tổ hợp đô thị – tài chính – du lịch quy mô lớn. Giai đoạn thi công cũng có hình ảnh công trường lớn, san lấp và xây dựng hạ tầng. Thế nhưng, với quy hoạch chặt chẽ, mật độ kiểm soát, hệ thống cây xanh – mặt nước và quản trị minh bạch, Marina Bay đã trở thành biểu tượng toàn cầu, thu hút hàng chục triệu lượt khách mỗi năm, tạo hàng chục nghìn việc làm, đóng góp lớn vào GDP và nâng tầm hình ảnh Singapore như điểm đến đẳng cấp quốc tế. Tương tự, Làng Vân với vị trí “lưng tựa núi, mặt hướng biển”, quy mô đã được điều chỉnh hợp lý và định hướng đô thị – du lịch sinh thái có đầy đủ điều kiện trở thành điểm đến quốc tế tương tự Bà Nà Hills hay các thành phố biển nổi tiếng, kéo dài thời gian lưu trú, thu hút dòng tiền du lịch, nâng giá trị bất động sản và cải thiện khả năng tiếp cận khu vực thông qua hệ thống đường sá, điện, nước và dịch vụ mới. Việc hình thành khu đô thị – du lịch mới giúp giảm áp lực cho các điểm nóng hiện hữu và tạo động lực phát triển bền vững cho Tây Bắc Đà Nẵng.
Thực tế cho thấy, làn sóng phản đối một phần xuất phát từ cảm xúc trước hình ảnh công trường, trong khi nhiều người đăng chưa đến Làng Vân, chưa đọc quy hoạch hay ĐTM và chỉ tham gia khi chủ đề trở nên viral. Vingroup bị phản ứng mạnh hơn một số chủ đầu tư khác do định kiến sẵn có với thương hiệu, trong khi nhiều dự án tương tự không nhận được mức độ chú ý tương đương.
Dự án Làng Vân không phải là sự lựa chọn giữa “phát triển” và “bảo tồn tuyệt đối”, mà là phát triển có kiểm soát, có quy hoạch và có trách nhiệm. Các quyết định đã được giải thích rõ ràng bằng dữ liệu, bản đồ ranh giới, tỷ lệ cây xanh – mặt nước, kết quả quan trắc môi trường và cơ chế tiếp cận không gian công cộng, cũng như trách nhiệm của chủ đầu tư, chính quyền địa phương và cơ quan báo chí đã minh bạch hóa thông tin, đối thoại với cộng đồng và phản hồi kịp thời bằng chứng cứ kiểm chứng được. Làng Vân hôm nay đang ở giai đoạn công trường; ngày mai, với quy hoạch đúng hướng và quản trị trách nhiệm, nơi đây hoàn toàn có thể trở thành điểm đến mang dấu ấn mới của du lịch Việt Nam, giống như những dự án từng vượt qua tranh cãi để khẳng định giá trị thực tiễn.
Hãy cùng đọc một số ý kiến người dân về dự án:
