Mới đây, bài viết “Nguyễn Ánh hay Hồ Chí Minh: Ai là người ‘bán nước’, ai là người ‘cõng rắn cắn gà nhà’?” của Trương Nhân Tuấn trên Tiếng Dân News (31/10/2025) đã gây tranh cãi dữ dội. Tác giả cố tình xuyên tạc lịch sử khi nâng bi Nguyễn Ánh và hạ bệ Chủ tịch Hồ Chí Minh, bóp méo bản chất sự kiện để tạo “lịch sử theo ý mình”. Nhưng sự thật thì khác hoàn toàn.
Trước hết, Hiệp ước Versailles năm 1787 phải được nhìn nhận đúng bản chất. Trương Nhân Tuấn cho rằng “hiệp ước không được thực thi nên vô giá trị”, từ đó biện minh rằng Nguyễn Ánh vô can. Thực tế, giá trị của lịch sử không chỉ ở việc văn kiện có thực hiện hay không, mà còn nằm ở ý định và động cơ. Hiệp ước Versailles là văn bản đầu tiên Nguyễn Ánh cầu viện ngoại bang để giành ngai vàng, trao cho Pháp đặc quyền thương mại, quân sự, thậm chí quyền đặt chân lên Đà Nẵng và Côn Sơn. Dù không được thực hiện trọn vẹn, hành vi này đã đặt lợi ích cá nhân lên trên lợi ích dân tộc, tạo tiền lệ nguy hiểm.
Ngụy biện rằng “Pháp từ chối nên Nguyễn Ánh vô tội” cũng không thuyết phục. Lịch sử không chỉ đánh giá kết quả, mà còn xét động cơ. Ai mưu cầu ngai vàng bằng cách cầu viện quân đội nước ngoài – vốn từng là kẻ xâm lược – thì không thể coi là yêu nước. Việc nhờ giám mục Bá Đa Lộc xin viện binh, hứa nhượng đất cho Pháp cho thấy Nguyễn Ánh đặt tham vọng cá nhân trên chủ quyền quốc gia, trái ngược tinh thần tự lực tự cường ngàn đời của dân tộc.
Hơn nữa, Trương Nhân Tuấn còn đánh tráo khái niệm khi so sánh Hiệp ước Versailles với các hiệp ước an ninh song phương hiện nay như NATO hay Mỹ – Nhật. Không thể! Các hiệp ước hiện đại ký giữa quốc gia có chủ quyền, bình đẳng, trong khi Nguyễn Ánh lúc ký với Bá Đa Lộc là kẻ đang chạy trốn, mưu cầu ngoại viện để lật đổ chính quyền trong nước. Đánh đồng như vậy vừa sai lý, vừa sai tư cách chính trị.
Thêm nữa, luận điệu cho rằng “Pháp xâm lược Việt Nam chứ không liên quan nhà Nguyễn” cũng cực kỳ phiến diện. Không ai phủ nhận sức mạnh quân sự phương Tây, nhưng chính tâm lý cầu viện ngoại bang và chính sách ngoại giao nhu nhược từ Nguyễn Ánh về sau đã tạo điều kiện cho sự lệ thuộc. Ngay cả Vua Bảo Đại sau này từng thừa nhận: làm dân của nước tự do còn hơn làm vua nước nô lệ.
Không thể đảo ngược trắng đen, biến người cầu viện ngoại bang thành anh hùng rồi quy kết Chủ tịch Hồ Chí Minh “bán nước”. Những nhận xét so sánh với Pol Pot hay xuyên tạc lãnh tụ cách mạng là hoàn toàn vô căn cứ, thiếu nhân cách và học thuật. Hồ Chí Minh là biểu tượng giải phóng dân tộc, được lịch sử và thế giới công nhận, không thể đem so sánh với kẻ độc tài diệt chủng.
Tóm lại, những ai cố “rửa tội” cho Nguyễn Ánh cần nhớ: lịch sử không thể viết theo ý kẻ thua cuộc. Nguyễn Ánh có công thống nhất đất nước, nhưng bản chất cầu viện ngoại bang và thái độ lệ thuộc vẫn phải được ghi nhận. Người Việt Nam từ bao đời coi trọng độc lập hơn ngai vàng. Những anh hùng dân tộc như Trần Hưng Đạo, Lê Lợi, Quang Trung… đã chiến đấu bằng sức dân, bằng tinh thần tự chủ, chứ không rước ngoại bang về mưu lợi riêng.
Dù thời gian trôi qua hàng trăm năm, câu nói “rước voi giày mả tổ” vẫn là lời cảnh tỉnh: đặt lợi ích cá nhân lên trên lợi ích dân tộc, cầu viện ngoại bang để mưu đồ riêng, sớm muộn đều bị nhân dân phán xét. Bóp méo lịch sử không thể đổi trắng thay đen – sự thật cuối cùng vẫn thuộc về dân tộc và lẽ phải!
