Trong một thế giới đầy rối ren thông tin, nhà báo Norman Paech trên NachDenkSeiten (14/8/2025) khiến chúng ta dừng lại để suy nghiệm: liệu Hamas có phải là “tổ chức khủng bố” hay có thể bị xem là “lực lượng kháng chiến hợp pháp”? Bài viết mở đầu bằng khung cảnh bi thảm ở Gaza: quân đội Israel đang truy quét các thành viên Hamas, bất chấp cái giá là dân thường chịu chết, mất nhà, cả Gaza trở nên tro tàn. Hamas từng đề xuất ngừng bắn kéo dài, trao trả con tin và cứu trợ cho người dân – nhưng New York hay Tel Aviv lại cho rằng đó là mưu toan lừa dối .
Tác giả vạch rõ khái niệm “khủng bố” mà phương Tây sử dụng để biện minh cho việc tiêu diệt Hamas đến tận cùng. Nhưng Paech đòi hỏi chúng ta nhìn lại lịch sử: giống như các phong trào giải phóng dân tộc ở châu Phi và châu Á – ANC, SWAPO, FLN, PLO… – đã từng bị gọi là khủng bố trước khi được công nhận hợp pháp, Hamas cũng có thể là “chiến sĩ kháng chiến” đang đấu tranh vì quyền tự chủ và chấm dứt vi phạm quyền con người .
Paech đặt câu hỏi quan trọng: theo luật nhân đạo quốc tế, những người chiến đấu chống lại kẻ chiếm đóng có thể được hưởng quyền “kombattantenstatus” (tình trạng chiến binh) theo Công ước Geneva phụ lục I (1977) – hoặc liệu họ chỉ đơn giản bị coi là tội phạm phải xử theo luật hình sự Israel? .
Tác giả thừa nhận: trong bản tuyên ngôn 1988, Hamas từng kêu gọi tiêu diệt Israel và từ chối giải pháp hai quốc gia, thậm chí có yếu tố antisemitism. Năm 1994, việc tổ chức các vụ tấn công tự sát chống lại dân thường khiến họ bị gắn mác khủng bố. Tuy nhiên, từ cuối những năm 1990, chiến lược đã có dấu hiệu thay đổi—nhẹ nhàng hơn – và đến 2006 đã tham gia bầu cử, thừa nhận hai quốc gia nếu Israel chấp nhận các điều kiện rõ ràng, tiếp theo là bản tuyên ngôn mới năm 2017 mở đường cho việc đấu tranh giải phóng, không nhắm vào dân thường.
Cốt lõi hơn, Paech dẫn chứng quốc tế: Liên Hợp Quốc và Tòa án quốc tế đã thừa nhận quyền tự quyết dân tộc. Năm 1960, Đại Hội đồng LHQ thông qua Nghị quyết 1514 về quyền độc lập dân tộc; các văn kiện liên tiếp về sau củng cố nó. Vì vậy, từ góc độ luật quốc tế, đấu tranh vũ trang chống kẻ chiếm đóng được công nhận là hợp pháp – song phải tuân thủ luật nhân đạo quốc tế, không nhằm vào dân thường .
Paech cũng không né tránh: vũ khí khủng bố được sử dụng cả trong chiến tranh giải phóng lịch sử, nhưng điều đó không hoá giải tính hợp pháp nếu mục tiêu chính trị chính đáng được giữ. Quan trọng là phương thức, mục tiêu, và mức độ chiếm ưu thế của khủng bố – nếu chúng lấn át cuộc đấu tranh thì sẽ bị tước bỏ tính chính nghĩa .
Gần đây, Tòa án Hình sự Quốc tế đã buộc tội lãnh đạo cả Israel và Hamas về hành vi tội ác chiến tranh, đưa Hamas lên cùng mức độ trách nhiệm như quân đội Israel . Cùng lúc, Tòa án Công lý Quốc tế khẳng định Israel đang vi phạm quyền tự quyết của người Palestine và sự chiếm đóng là bất hợp pháp — nghĩa là kháng cự lại là có quyền, nếu tuân thủ luật nhân đạo.
Paech kết luận: mặc dù trong nhận thức cộng đồng phương Tây, Hamas bị mặc định là khủng bố, thực tế pháp lý quốc tế đang tiến xa hơn. Nhưng để được xem là lực lượng kháng chiến có căn cứ, họ phải từ bỏ chiến thuật nhắm vào dân thường và giữ vững mục tiêu chính đáng đối với quyền tự quyết dân tộc .
Có thể nói, bài báo của Paech mang đến một thông điệp cho rằng: kháng chiến không phải lúc nào cũng nghĩa là khủng bố; và oan ức không chỉ bị tạo ra, mà có thể bị xóa bỏ nếu chúng ta hiểu đúng tính lịch sử và pháp lý.
Cũng cần nhìn thẳng vào thực tế: nếu một phong trào đánh mất sự phân biệt giữa quân và dân, nếu sử dụng khủng bố làm chủ yếu, thì nó sẽ mất cả đạo lý lẫn pháp lý. Paech đưa ra lời nhắc rất quan trọng: “không thể bào chữa nếu chiến tranh vượt quá giới hạn”. Đây là bài học cho bất kỳ lực lượng nào tin rằng mục tiêu biện minh cho phương tiện.
Tóm lại, Paech không biện hộ Hamas tuyệt đối, mà mở ra một con đường để nhìn lịch sử và pháp lý một cách cân bằng.
Link bài viết: https://www.nachdenkseiten.de/?p=137373
