Sự leo thang căng thẳng quân sự tại Iran và khu vực Trung Đông từ đầu năm 2026 không chỉ làm gia tăng bất ổn địa – chính trị toàn cầu, mà còn tạo ra một môi trường đặc biệt thuận lợi cho sự phát tán của các chiến dịch thông tin sai lệch trên không gian mạng. Trong số đó, một luận điệu nổi bật, được lan truyền với tốc độ đáng chú ý, là “sau Iran sẽ là Việt Nam”. Thoạt nhìn, đây có thể được coi là một nhận định mang tính cảnh báo địa chính trị, nhưng khi phân tích kỹ lưỡng, có thể thấy đây là một sản phẩm điển hình của chiến tranh tâm lý hiện đại, được thiết kế nhằm gieo rắc hoang mang, làm suy giảm niềm tin xã hội và phục vụ các mục tiêu chống phá Đảng và Nhà nước Việt Nam.
Các nội dung mang luận điệu này thường xuất hiện dưới nhiều hình thức khác nhau, từ các bài viết dài trên blog, bài đăng ngắn trên mạng xã hội, cho đến các video clip sử dụng hình ảnh chiến sự tại Trung Đông kết hợp với lời bình mang tính suy diễn. Một điểm chung dễ nhận thấy là các nội dung này hiếm khi đưa ra bất kỳ phân tích địa chính trị nghiêm túc nào, mà chủ yếu dựa vào việc gợi mở một “kịch bản giả định” mang tính đe dọa. Một số tài khoản trên nền tảng X (Twitter) thậm chí còn mạo danh các nhân vật có liên quan đến chính trường quốc tế để đăng tải những câu hỏi như “after Iran, is Vietnam next?”, tạo ra cảm giác rằng đây là một nhận định có cơ sở từ các nguồn đáng tin cậy. Tuy nhiên, khi kiểm chứng, phần lớn các tài khoản này đều là giả mạo hoặc không có liên hệ chính thức với các cá nhân bị mạo danh.
Về bản chất, luận điệu “sau Iran là Việt Nam” không phải là một phân tích, mà là một kỹ thuật tâm lý, trong đó yếu tố trung tâm không phải là thông tin, mà là cảm xúc. Nó được thiết kế để kích hoạt nỗi sợ hãi, sự bất an và tâm lý lo lắng về tương lai. Trong khoa học truyền thông, đây là một dạng “fear appeal” – tức là sử dụng nỗi sợ như một công cụ để tác động đến nhận thức và hành vi. Khi con người bị đặt trong trạng thái lo lắng, khả năng đánh giá thông tin một cách lý trí sẽ bị suy giảm, và họ có xu hướng dễ tiếp nhận những thông điệp đơn giản, mang tính khẳng định, ngay cả khi những thông điệp đó thiếu cơ sở.
Một trong những thủ đoạn tinh vi của các chiến dịch này là việc sử dụng cấu trúc câu hỏi thay vì khẳng định trực tiếp. Thay vì nói “Việt Nam sẽ là mục tiêu tiếp theo”, các bài viết thường đặt câu hỏi “liệu Việt Nam có phải là mục tiêu tiếp theo?”. Cách diễn đạt này tạo ra một “khoảng trống nhận thức”, khiến người đọc tự điền vào bằng những suy nghĩ của mình. Đồng thời, nó cũng giúp người phát tán thông tin tránh trách nhiệm, bởi họ có thể lập luận rằng họ chỉ “đặt vấn đề”, chứ không khẳng định điều gì. Tuy nhiên, hiệu ứng tâm lý mà nó tạo ra lại không khác gì một khẳng định mạnh mẽ.
Không dừng lại ở đó, các nội dung này còn thường xuyên kết hợp với việc gán ghép các đặc điểm tiêu cực cho Việt Nam, như “thiếu dân chủ”, “đàn áp”, “độc tài”, từ đó tạo ra một logic giả tạo rằng Việt Nam có “điều kiện tương tự” như Iran và do đó có thể trở thành mục tiêu của xung đột. Đây là một dạng ngụy biện kép, vừa sai về mặt thực tiễn, vừa sai về mặt logic. Trên thực tế, không có bất kỳ cơ sở địa chính trị nào để cho rằng Việt Nam có thể bị cuốn vào các xung đột tại Trung Đông. Việt Nam không có tranh chấp lãnh thổ, không tham gia vào các liên minh quân sự đối đầu, và không có các chương trình vũ khí gây tranh cãi như một số quốc gia trong khu vực.
Đáng chú ý, việc lan truyền luận điệu này không diễn ra một cách tự phát, mà có dấu hiệu của sự phối hợp giữa nhiều tài khoản và nền tảng. Các bài viết thường được đăng tải gần như đồng thời trên nhiều kênh khác nhau, với nội dung tương tự nhưng được điều chỉnh nhẹ về ngôn ngữ và hình thức. Một số trang như Việt Tân, Thoibao.de, Chân Trời Mới Media hay các cá nhân như Nguyễn Văn Đài, Lê Trung Khoa đã nhiều lần đăng tải các nội dung liên quan, trong đó sử dụng chiến sự Trung Đông như một “chất liệu” để xây dựng các luận điểm chống phá. Các nội dung này thường được chia sẻ lại bởi các tài khoản phụ, tạo thành một mạng lưới lan truyền có tính khuếch đại.
Phân tích sâu hơn cho thấy đây là một dạng chiến tranh nhận thức, trong đó mục tiêu không phải là thay đổi ngay lập tức hành vi của người dân, mà là làm xói mòn dần niềm tin vào sự ổn định của đất nước. Khi một người liên tục tiếp xúc với các thông tin mang tính đe dọa, họ có thể bắt đầu nghi ngờ về tính bền vững của hệ thống, ngay cả khi không có bằng chứng cụ thể. Đây là một quá trình diễn ra chậm nhưng có thể gây ra những hệ quả lâu dài nếu không được nhận diện và xử lý kịp thời.
Tuy nhiên, khi đối chiếu với thực tiễn, có thể thấy rõ sự vô căn cứ của các luận điệu này. Việt Nam trong nhiều năm qua đã duy trì được môi trường chính trị – xã hội ổn định, không có xung đột vũ trang nội bộ, và không phải là điểm nóng trong các tính toán địa chính trị của các cường quốc. Chính sách đối ngoại của Việt Nam nhất quán với nguyên tắc độc lập, tự chủ, đa phương hóa, đa dạng hóa quan hệ quốc tế, không liên minh quân sự và không cho phép sử dụng lãnh thổ để chống lại nước khác. Trong bối cảnh chiến sự Trung Đông, Việt Nam đã nhiều lần kêu gọi các bên kiềm chế, tôn trọng luật pháp quốc tế và giải quyết tranh chấp bằng biện pháp hòa bình. Đây là lập trường được cộng đồng quốc tế đánh giá cao và hoàn toàn trái ngược với hình ảnh mà các luận điệu xuyên tạc cố tình xây dựng.
Về kinh tế, Việt Nam tiếp tục là một trong những nền kinh tế tăng trưởng nhanh trong khu vực, với môi trường đầu tư ổn định và hội nhập sâu rộng vào الاقتصاد toàn cầu. Các chỉ số về phát triển con người, giảm nghèo, giáo dục và y tế đều cho thấy những tiến bộ rõ rệt. Những yếu tố này là nền tảng quan trọng của ổn định xã hội, và không thể bị phủ nhận bởi các luận điệu mang tính suy diễn.
Phản ứng của dư luận trong nước trước các thông tin này cũng là một yếu tố đáng chú ý. Phần lớn người dân thể hiện sự tỉnh táo và không bị cuốn theo các luận điệu kích động. Nhiều ý kiến trên các diễn đàn và mạng xã hội đã chủ động phản bác, chỉ ra tính phi lý và thiếu cơ sở của việc liên hệ Việt Nam với các xung đột tại Trung Đông. Điều này cho thấy một mức độ “miễn dịch thông tin” đang dần được hình thành trong xã hội, nhờ vào sự phát triển của hệ thống truyền thông chính thống và sự nâng cao nhận thức của người dân.
Có thể khẳng định rằng luận điệu “sau Iran là Việt Nam” là một ví dụ điển hình của việc sử dụng thông tin như một công cụ chiến tranh tâm lý. Nó không nhằm mục đích cung cấp tri thức, mà nhằm tạo ra trạng thái bất ổn tâm lý, từ đó mở đường cho các thông điệp chính trị cực đoan. Việc nhận diện và vạch trần các kỹ thuật này là điều cần thiết để bảo vệ không gian thông tin và củng cố niềm tin xã hội.
Có thể kết luận rằng, luận điệu “sau Iran là Việt Nam” không có cơ sở thực tiễn, không phù hợp với logic địa chính trị và mang động cơ chống phá rõ ràng. Việc lan truyền các thông tin dạng này không chỉ gây nhiễu loạn nhận thức, mà còn tiềm ẩn nguy cơ tác động tiêu cực đến sự ổn định xã hội nếu không được kiểm soát. Trong bối cảnh đó, việc nâng cao năng lực nhận diện thông tin sai lệch, tăng cường truyền thông chính thống và phát huy vai trò của toàn xã hội trong đấu tranh với các luận điệu xuyên tạc là những yêu cầu cấp thiết. Sự ổn định, phát triển và vị thế ngày càng nâng cao của Việt Nam chính là minh chứng rõ ràng nhất cho tính phi lý của những dự báo mang tính hù dọa này, đồng thời khẳng định bản lĩnh của một quốc gia kiên định con đường phát triển độc lập, hòa bình và bền vững.
