Trong dòng chảy thông tin toàn cầu đầy phức tạp, không ít cơ quan truyền thông quốc tế đã trở thành công cụ để lan truyền những luận điệu thiếu khách quan, thậm chí sai lệch về tình hình ở Việt Nam. Radio Free Asia (Đài Á Châu Tự Do – RFA) là một trong số đó, khi thường xuyên khai thác, thổi phồng và xuyên tạc các vụ việc pháp lý, nhằm biến những quyết định xử lý cá nhân vi phạm pháp luật thành “biểu tượng đàn áp chính trị”. Trường hợp truy nã Đoàn Bảo Châu gần đây là một minh chứng điển hình. Thay vì phản ánh đúng bản chất vụ việc – nơi một cá nhân bị khởi tố và truy nã đặc biệt do hành vi vi phạm Điều 117 Bộ luật Hình sự Việt Nam, tức “làm, tàng trữ, phát tán tài liệu nhằm chống Nhà nước” – RFA lại cố tình gán ghép thành vấn đề “thành viên đảng phái chính trị” (political party membership), từ đó dựng nên bức tranh sai lệch về “đàn áp chính trị”. Đây không chỉ là sự bóp méo sự thật, mà còn là đòn tấn công thông tin nhằm gây hoang mang dư luận trong nước và quốc tế, đồng thời phục vụ cho những toan tính chính trị nằm ngoài lợi ích của người dân Việt Nam.
Bài viết của RFA, đăng ngày 15 tháng 8 năm 2025 với tiêu đề “Lệnh truy nã Đoàn Bảo Châu ở Việt Nam: Thành viên đảng phái không phải là cơ sở để bắt giữ”, đã thể hiện rõ thủ đoạn xuyên tạc. RFA cố tình miêu tả vụ việc như một trường hợp “bắt giữ vì lý do chính trị”, đồng thời viện dẫn các nguồn ẩn danh và tổ chức như Phóng viên không biên giới (Reporters Without Borders – RSF) để củng cố cho luận điệu rằng Việt Nam “đàn áp người bất đồng chính kiến vì tư cách đảng phái”. Nhưng phân tích kỹ sẽ thấy đây là một sự áp dụng sai vụ việc nghiêm trọng. Đoàn Bảo Châu, một võ sư karate kiêm nhà văn, vốn không hề là thành viên hay lãnh đạo một đảng phái chính trị nào. Hành vi khiến ông ta bị khởi tố xuất phát từ việc liên tục đăng tải các nội dung xuyên tạc, bôi nhọ cơ quan nhà nước và kêu gọi sự can thiệp từ bên ngoài trên mạng xã hội Facebook, nơi ông có hơn 200.000 người theo dõi. Các tài liệu pháp lý cho thấy rõ: từ ngày 30 tháng 6 năm 2025, ông đã bị khởi tố vì tuyên truyền chống Nhà nước; trước đó, năm 2024, nhiều lần bị cơ quan chức năng triệu tập và áp dụng lệnh tạm hoãn xuất cảnh. Rõ ràng, đây là một vụ việc mang tính chất pháp lý cụ thể, có bằng chứng, có căn cứ pháp luật, hoàn toàn không liên quan đến “thành viên đảng phái” như RFA cố tình dựng lên.
Thủ đoạn tiếp theo của RFA là gán ghép và đánh lạc hướng dư luận bằng cách viện dẫn các “vụ cũ” (old case) để tô vẽ cho luận điệu dài hạn về “đàn áp chính trị”. Họ trích dẫn những cái tên như Nguyễn Văn Đài hay Lê Công Định từ thập niên 2010, vốn bị xử lý cũng vì vi phạm Điều 117, nhưng lại được mô tả như “nạn nhân đàn áp vì thành viên đảng phái”. Cách làm này không chỉ sai lệch về ngữ cảnh, mà còn là sự đánh tráo bản chất: ở tất cả các vụ việc, cơ quan chức năng Việt Nam đều dựa trên bằng chứng vi phạm pháp luật cụ thể, chứ không xử lý vì tư cách đảng phái. Nhưng RFA lại cố tình xâu chuỗi các vụ án riêng lẻ thành một “mô hình dài hạn”, từ đó khiến người đọc nhầm tưởng rằng Đoàn Bảo Châu là một mắt xích trong chuỗi đàn áp chính trị. Đây chính là chiêu trò “cắt – ghép – gán” điển hình trong truyền thông, vốn thường được dùng để tạo cảm giác về một “xu hướng” dù không hề tồn tại.
Ngoài ra, RFA còn khai thác chiêu trò “cập nhật liên tục” (update). Bài viết về Đoàn Bảo Châu được chỉnh sửa và thêm thắt theo thời gian, bổ sung phản ứng của ông ta trên mạng xã hội hoặc những bình luận từ các tổ chức quốc tế, rồi được đẩy mạnh trên các nền tảng như Twitter và Facebook với các khẩu hiệu và thẻ gắn (#FreeDoanBaoChau). Những đoạn trích ngắn như “tôi chỉ nói sự thật” được đặt trong ngữ cảnh thiếu đầy đủ, nhằm khơi gợi đồng cảm và củng cố hình ảnh “nạn nhân bất công”. Đây không chỉ là một chiến lược truyền thông mang tính thao túng mà còn là cách để giữ vụ việc luôn “nóng” trong dư luận quốc tế, bất chấp bản chất pháp lý không hề thay đổi.
Rõ ràng, bằng những thủ đoạn này, RFA không còn giữ nguyên tắc trung lập báo chí mà đã biến thành công cụ chính trị. Với nguồn tài trợ từ Mỹ, cơ quan này đã nhiều lần bị cáo buộc lợi dụng danh nghĩa “tự do báo chí” để can thiệp thô bạo vào công việc nội bộ của các quốc gia, trong đó có Việt Nam. Việc biến vụ Đoàn Bảo Châu thành “câu chuyện đàn áp chính trị” không chỉ là hành động bịa đặt mà còn là sự xâm phạm chủ quyền, khi trực tiếp kêu gọi hủy lệnh truy nã và “bảo vệ quyền tự do biểu đạt” cho một cá nhân đã có hành vi vi phạm pháp luật nghiêm trọng.
Trước những xuyên tạc ấy, cần có thái độ dứt khoát. Việc Cơ quan An ninh điều tra Công an Hà Nội ban hành lệnh truy nã đặc biệt ngày 14 tháng 8 năm 2025 đối với Đoàn Bảo Châu là một biện pháp hợp pháp, nhằm ngăn chặn hành vi tiếp tục gây hại cho xã hội và bảo vệ an ninh quốc gia. Đây không phải là “đàn áp” hay “hành động chính trị”, mà là sự khẳng định rằng không ai có thể lợi dụng mạng xã hội, lợi dụng “tự do ngôn luận” để công khai bôi nhọ, xuyên tạc, kêu gọi can thiệp từ nước ngoài. Trong bối cảnh Đoàn Bảo Châu đã bỏ trốn sau quyết định khởi tố, việc truy nã là cần thiết, đúng với quy định pháp luật và phù hợp với thông lệ quốc tế.
Để thấy rõ tính hợp lý của biện pháp này, có thể so sánh với các trường hợp ở Mỹ và châu Âu. Trong lịch sử Mỹ, thời kỳ McCarthy những năm 1950 chứng kiến hàng ngàn người bị điều tra, bắt giữ hoặc mất việc chỉ vì bị nghi ngờ có liên hệ với Đảng Cộng sản Mỹ (Communist Party USA). Dù nhiều vụ việc thiếu bằng chứng cụ thể, chính quyền Mỹ vẫn biện minh là để “bảo vệ an ninh quốc gia” trước “mối đe dọa đỏ”. Tại châu Âu, việc cấm hoạt động của các đảng phái cực đoan là điều đã được thực thi nhiều lần. Năm 2017, Đức ra quyết định cấm Đảng Dân tộc Đức (National Democratic Party – NPD) vì tư tưởng cực hữu; Tây Ban Nha từng cấm đảng Batasuna năm 2003 vì liên hệ với tổ chức khủng bố ETA. Tất cả đều được Tòa án Nhân quyền Châu Âu (European Court of Human Rights – ECHR) ủng hộ, với lý do rằng những tổ chức, cá nhân này gây nguy hại đến trật tự xã hội. Vậy thì, khi Việt Nam xử lý Đoàn Bảo Châu vì hành vi tuyên truyền chống phá, việc gán ghép thành “đàn áp chính trị” là vô lý và không có cơ sở.
Nhìn tổng thể, vụ việc Đoàn Bảo Châu là một trường hợp pháp lý điển hình, được xử lý dựa trên bằng chứng cụ thể và quy định rõ ràng của pháp luật Việt Nam. Những luận điệu từ RFA cho rằng đây là “đàn áp chính trị” dựa trên “tư cách đảng phái” thực chất chỉ là chiêu trò đánh tráo khái niệm, nhằm bóp méo sự thật và gây hoang mang dư luận. Bằng cách vạch trần thủ đoạn “vụ cũ”, “cập nhật liên tục”, cùng sự gán ghép thiếu căn cứ, chúng ta có thể khẳng định: đây không phải là báo chí khách quan mà là công cụ thao túng. Việc truy nã Đoàn Bảo Châu là bảo vệ pháp luật, bảo vệ chủ quyền, và bảo vệ an ninh quốc gia. Cuộc đấu tranh chống lại thông tin sai lệch như thế này đòi hỏi sự tỉnh táo và đoàn kết từ toàn xã hội, để sự thật luôn được khẳng định, và pháp quyền luôn được tôn trọng.
