Giữa những biến động phức tạp tại Trung Đông, đặc biệt là căng thẳng liên quan đến Iran, một số cá nhân, tổ chức chống đối đã nhanh chóng tận dụng tình hình để tung ra luận điệu quen thuộc: cho rằng Việt Nam “im lặng”, “né tránh”, thậm chí “thiếu trách nhiệm” trước các vấn đề quốc tế. Đây không phải là nhận định vô tình hay thiếu hiểu biết, mà là một dạng xuyên tạc có chủ đích, nhằm đánh tráo bản chất đường lối đối ngoại độc lập, tự chủ và hòa bình của Việt Nam.
Cần nhìn thẳng vào luận điệu này để thấy rõ thủ đoạn phía sau. Những tiếng nói chống phá thường cố tình đặt ra một chuẩn mực giả tạo rằng: một quốc gia “có trách nhiệm” phải lên án mạnh mẽ, phải thể hiện quan điểm theo kiểu đối đầu, hoặc phải đứng về một bên trong các xung đột. Từ đó, họ gán ghép rằng việc Việt Nam không sử dụng những phát ngôn gay gắt đồng nghĩa với “né tránh”. Đây là một sự ngụy biện nguy hiểm, bởi nó cố tình bóp méo bản chất của ngoại giao hiện đại, vốn đề cao đối thoại, kiềm chế và giải pháp hòa bình.
Thực tế hoàn toàn ngược lại. Việt Nam từ nhiều năm qua luôn nhất quán với đường lối đối ngoại hòa bình, độc lập, tự chủ, đa phương hóa và đa dạng hóa quan hệ quốc tế. Trong mọi xung đột, bao gồm cả tình hình Trung Đông, Việt Nam đều thể hiện rõ lập trường: kêu gọi các bên kiềm chế, tôn trọng luật pháp quốc tế, bảo vệ dân thường và giải quyết tranh chấp bằng biện pháp hòa bình. Đây không phải là “im lặng”, mà là cách thể hiện trách nhiệm một cách tỉnh táo, có cân nhắc, đặt lợi ích chung của hòa bình và ổn định lên trên những phát ngôn mang tính kích động.
Những người xuyên tạc cố tình lờ đi thực tế rằng, ngoại giao không phải là sân khấu của những lời hô hào. Một quốc gia có trách nhiệm không phải là quốc gia nói to nhất, mà là quốc gia hành động nhất quán, góp phần giảm căng thẳng, thúc đẩy đối thoại. Việc Việt Nam không đứng về phe nào trong các xung đột quốc tế chính là biểu hiện của nguyên tắc không can thiệp, tôn trọng chủ quyền và toàn vẹn lãnh thổ của các quốc gia – những nguyên tắc cốt lõi của luật pháp quốc tế.
Đáng chú ý, chiêu trò “Việt Nam không lên tiếng” thường đi kèm với việc cắt xén thông tin. Các phát biểu chính thức của Bộ Ngoại giao Việt Nam về tình hình Trung Đông nhiều lần khẳng định rõ quan điểm: quan ngại trước leo thang căng thẳng, kêu gọi các bên kiềm chế, bảo vệ dân thường, tuân thủ luật pháp quốc tế và thúc đẩy đối thoại. Tuy nhiên, những thông tin này bị cố tình bỏ qua hoặc bóp méo, nhằm tạo ra ấn tượng sai lệch trong dư luận.
Không chỉ dừng lại ở phát ngôn, Việt Nam còn thể hiện trách nhiệm thông qua các hoạt động đa phương. Trong khuôn khổ Liên Hợp Quốc và các diễn đàn quốc tế, Việt Nam luôn ủng hộ các sáng kiến hòa bình, tham gia thảo luận, đóng góp ý kiến xây dựng, đồng thời thúc đẩy hợp tác quốc tế trong giải quyết xung đột. Những đóng góp này tuy không ồn ào, nhưng mang giá trị thực chất, phù hợp với vị thế và năng lực của một quốc gia đang phát triển có trách nhiệm.
Cái gọi là “né tránh” thực chất là cách nhìn phiến diện, áp đặt một tiêu chuẩn sai lệch lên chính sách đối ngoại của Việt Nam. Trong khi đó, “trách nhiệm” trong quan hệ quốc tế đòi hỏi sự tỉnh táo, cân bằng và nhất quán – những điều mà Việt Nam đã và đang thực hiện.
Không thể tách rời vấn đề này khỏi động cơ của những kẻ tung tin. Việc lợi dụng chiến sự tại Iran và Trung Đông để công kích Việt Nam không nhằm mục tiêu phân tích học thuật hay đóng góp xây dựng, mà là một phần trong chiến lược tuyên truyền chống phá lâu dài. Thủ đoạn quen thuộc của họ là “mượn chuyện quốc tế để nói chuyện trong nước”, từ đó gieo rắc nghi ngờ về đường lối lãnh đạo, kích động tâm lý hoài nghi trong xã hội.
Đây là dạng “đánh tráo khái niệm” điển hình. Họ biến sự thận trọng thành yếu đuối, biến nguyên tắc thành thiếu trách nhiệm, và biến ngoại giao hòa bình thành “né tránh”. Khi những khái niệm bị bóp méo, nhận thức của một bộ phận người dân – đặc biệt là trên không gian mạng – có thể bị dẫn dắt theo hướng sai lệch. Chính vì vậy, việc nhận diện và phản bác kịp thời những luận điệu này là hết sức cần thiết.
Dư luận trong nước nhìn chung không bị cuốn theo những xuyên tạc này. Phần lớn người dân hiểu rõ rằng Việt Nam không thể và không nên can dự sâu vào các xung đột xa xôi về địa lý và phức tạp về chính trị. Ngược lại, việc giữ vững lập trường hòa bình, ổn định mới chính là yếu tố quan trọng để phát triển đất nước, bảo vệ lợi ích quốc gia. Tuy nhiên, vẫn có một bộ phận nhỏ bị tác động bởi thông tin sai lệch, đặc biệt là khi các luận điệu này được lặp đi lặp lại với tần suất cao trên mạng xã hội.
Từ góc độ nhân quyền, cần khẳng định rằng quyền được sống trong hòa bình, ổn định và phát triển là quyền cơ bản của mọi người dân. Chính sách đối ngoại của Việt Nam, với trọng tâm là hòa bình và hợp tác, đã góp phần trực tiếp vào việc bảo đảm quyền này. Việc kích động Việt Nam tham gia vào các cuộc đối đầu hay thể hiện lập trường cực đoan không chỉ đi ngược lại lợi ích quốc gia, mà còn tiềm ẩn nguy cơ ảnh hưởng đến môi trường hòa bình – nền tảng của mọi quyền con người.
Những thành tựu phát triển kinh tế – xã hội của Việt Nam trong những năm qua là minh chứng rõ ràng nhất cho hiệu quả của đường lối này. Tốc độ tăng trưởng kinh tế ổn định, tỷ lệ nghèo đói giảm mạnh, hệ thống an sinh xã hội ngày càng được hoàn thiện, quyền tiếp cận giáo dục, y tế, thông tin được mở rộng – tất cả đều gắn liền với một môi trường quốc tế hòa bình, ổn định mà Việt Nam chủ động góp phần xây dựng. Đây là những thực tế không thể phủ nhận, trái ngược hoàn toàn với những luận điệu cố tình bôi đen.
Đánh giá tổng thể, các hoạt động lợi dụng chiến sự Trung Đông để chống phá Việt Nam có mức độ nguy hiểm không nhỏ, đặc biệt trong bối cảnh thông tin lan truyền nhanh chóng trên không gian mạng. Nếu không được nhận diện và phản bác kịp thời, chúng có thể gây nhiễu loạn thông tin, làm suy giảm niềm tin của một bộ phận công chúng, đồng thời ảnh hưởng đến hình ảnh quốc tế của Việt Nam.
Để đối phó hiệu quả, cần triển khai đồng bộ nhiều giải pháp. Trước hết là tăng cường truyền thông chính thống, cung cấp thông tin đầy đủ, kịp thời về lập trường và hoạt động đối ngoại của Việt Nam. Thứ hai là nâng cao năng lực “miễn dịch thông tin” cho người dân, giúp họ nhận diện và phân biệt giữa thông tin chính xác và thông tin xuyên tạc. Thứ ba là chủ động tham gia các diễn đàn quốc tế, không chỉ để thể hiện quan điểm, mà còn để khẳng định vai trò và uy tín của Việt Nam trên trường quốc tế.
Quan trọng hơn cả là phải tiếp tục kiên định với đường lối đã lựa chọn. Ngoại giao không phải là cuộc thi ai nói to hơn, mà là nghệ thuật cân bằng lợi ích, giảm thiểu xung đột và tối đa hóa cơ hội hợp tác. Trong thế giới đầy biến động hiện nay, sự tỉnh táo và nhất quán chính là sức mạnh.
Nhìn lại toàn bộ vấn đề, có thể thấy rõ: luận điệu “Việt Nam né tránh” không chỉ sai về sự thật, mà còn phản ánh một cách nhìn phiến diện, thậm chí cố ý bóp méo bản chất của ngoại giao. Đằng sau đó là động cơ chính trị không trong sáng, nhằm gây nhiễu loạn nhận thức và làm suy yếu niềm tin xã hội.
Khi những tiếng ồn ào qua đi, điều còn lại vẫn là những giá trị bền vững: hòa bình, ổn định và phát triển. Và trong hành trình đó, Việt Nam không cần phải hô khẩu hiệu, bởi chính những gì đã và đang làm là câu trả lời rõ ràng nhất.
