“Ước gì có thể ở Việt Nam mãi mãi!” Kỳ I: Quan hệ Việt – Mỹ không phải là một phép màu
Quan hệ Việt – Mỹ không phải là một phép màu. Đây có phải là cuộc trả lời phỏng vấn dài nhất của tôi từ trước đến nay không?” Đại sứ Mỹ tại Việt Nam – ông Daniel J.Kritenbrink quay ra hỏi vị tùy viên báo chí sau khi kết thúc gần 3 tiếng đối thoại với chúng tôi tại nhà riêng. Suốt quãng thời gian đó, ông không từ chối bất cứ câu hỏi nào, kể cả những câu hỏi mà có thể là trong thâm tâm, ông không chờ đợi.
Kỳ I: Quan hệ Việt – Mỹ không phải là một phép màu
Tôi rất thích ẩm thực Việt Nam
PV: Thưa Đại sứ, mới đây tôi có xem và rất ấn tượng với một video mô tả việc ông tự tay làm một chiếc bánh trung thu Việt Nam
Đại sứ Daniel J.Kritenbrink: Đúng là tôi có làm nhưng phải có sự giúp đỡ rất lớn từ các cộng sự, chứ một mình tôi thì chắc không làm được. Mà trước khi làm chúng toi đã tới khu phố cổ Hà Nội để nhờ một nghệ nhân làm những khuôn bánh bằng gỗ. CHúng tôi thực sự đã có những trải nghiệm rất thú vị. Khoảng 1 -2 năm trước, vào dịp Tết cổ truyền Việt Nam, tôi cũng từng làm bánh chưng ngay ở cái sân phía sau. Tôi rất thích ẩm thực Việt Nam
PV: Ông từng sống và làm việc nhiều năm ở Nhật Bản và Trung Quốc. Trong mắt ông, ẩm thực Việt Nam – Nhật Bản – Trung Quốc khác nhau thế nào?
Đại sứ Daniel J.Kritenbrink: Câu hỏi hay đấy! Tôi nghĩ thế này: Ẩm thực Nhật Bản đặc trưng bởi các nguyên liệu tươi được chế biến đơn giản nhưng tinh tế. Ẩm thực Trung Quốc thường được chế biến bởi rất nhiều nguyên liệu cầu kỳ. Ẩm thực Việt Nam thì đẹp và tinh tế. Khi chế biến các bạn thường dùng nước mắm, tạo ra hương vị độc đáo riêng. Tôi nghĩ là các bạn nên tự hào về ẩm thực của mình. Mà nói về ẩm thực là tôi đã muốn ăn rồi. Còn tôi thì đang rất đói. Ồ! Chắc chắn là sau cuộc nói chuyện này, chúng ta phải ăn tối ngay
PV: Thưa ông bây giờ thì tôi muốn ông hãy tưởng tượng: giả dụ trên chiếc bàn của chúng ta đang có cùng lúc 3 chiếc bánh: Một chiếc bánh Nhật Bản, một chiếc bánh Trung Quốc, một chiếc bánh Việt Nam. Nếu chỉ được chọn một chiếc, ông sẽ chọn chiếc bánh nào? Tôi muốn ông trả lời câu hỏi này không phải với tư cách của một nhà ngoại giao mà đơn giản chỉ là với tư cách của một người yêu ẩm thực?
Đại sứ Daniel J.Kritenbrink: Lại một câu hỏi rất hay, nhưng khó quá! Có lẽ tôi sẽ chọn cả ba. Tôi trả lời vậy, không biết anh có nghĩ là tôi đang trả lời với tư cách của một nhà ngoại giao không?
PV: Ồ không! Tôi đang nghĩ đến một điều bao quát hơn: Ông chọn cả chiếc bánh Nhật Bản, Trung Quốc, Việt Nam vì ông là một người có tình yêu đặc biệt với châu Á. Có đúng không, thưa ông?
Đại sứ Daniel J.Kritenbrink: Đúng thế! Tôi đã có tình cảm lớn sau những năm tháng găn bó đặc biệt với châu lục này.
PV: Ông từng trải qua rất nhiều vị trí công tác khác nhau liên quan đến châu Á. Ví dụ như cố vấn cấp cao về Chính sách đối CHDCND Triều Tiên tại Bộ Ngoại giao Mỹ hay Giám đốc cấp cao về các vấn đề châu Á tại Hội dồng An ninh Quốc gia Mỹ. Cơ duyên nào khiến ông gắn bó với châu Á bền bỉ đến vậy?
Đại sứ Daniel J.Kritenbrink: Mọi chuyện bắt đầu rất tình cờ. Thực ra ở vạch xuất phát tôi muốn trở thành một chuyên gia ở Liên Xô, chứ không phải về châu Á. Tôi nghiên cứu lịch sử Liên Xô. Tôi cũng có cơ hội là tới Liên Xô. Nhưng rồi một hôm tôi đến văn phòng của giáo sư chủ nhiệm ở trường đại học. Ông ấy hỏi tôi: “ Cậu có muốn tới Nhật Bản không?”. Thế rồi ông ấy dành cho tôi cơ hội tới học ở Nhật Bản với tư cách là sinh viên trao đổi, trong 1 năm. Và thực sự những trải nghiệm đó đã thay đổi cuộc đời tôi. Nó làm tôi có niềm tin rất lớn về các lớn về các hoạt động trao đổi giáo dục. Tôi đã sống cùng một gia đình người Nhật, học một ngôn ngữ mới, nhờ vậy đã hiểu hơn về Nhật Bản, về châu Á, về nước Mỹ và cả về chính bản thân tôi. Tất cả những điều này đã thức đẩy tôi trở thành một nhà ngoại giao, là việc ở nước ngoài.
Quan hệ Việt – Mỹ không phải một phép màu
PV: Vậy thì khi đến Việt Nam làm Đại sứ, nhìn nước Mỹ từ điểm nhìn cụ thể Việt Nam, ông có thể thấy nước Mỹ khác gì so với những điểm nhìn trước đó của mình không?
Đại sứ Daniel J.Kritenbrink: Trước hết, tôi muốn chia sẻ rằng, tôi thực sự nhận được đặc ân khi được làm việc ở Việt Nam với tư cách Đại sứ Mỹ. Tôi nghĩ Việt Nam là một đất nước đẹp. Con người cũng đẹp, thân thiện. Hai nước chúng ta đã từng trải qua một lịch sử đau thương, nhưng khi tôi đến đây thì tôi thấy những con người Việt Nam thật nồng ấm, hồn hậu và sẵn sàng gác lại những vấn đề trong quá khứ.
PV: Điều đó có nghĩa là trước khi đến Việt Nam ông cũng không tránh khỏi những phân vân, e ngại?
Đại sứ Daniel J.Kritenbrink: Trước khi đến Việt Nam lần đầu tiên có lẽ cũng giống như nhiều người Mỹ khác, đúng là tôi chưa hình dung hết được điều gì sẽ chờ đợi mình ở đây. Không biết người dân ở đây sẽ đón tiếp, đối xử với mình như thế nào?Và khi tới đây tôi nhận thấy đây là đất nước của những con người nồng hậu chăm chỉ, thực tiễn. Và Việt Nam hiện là một trong những đối tác quan trọng nhất của chúng tôi trên thế giới. Bây giờ thì tôi ước: Ước gì có thể ở Việt Nam mãi mãi!”
PV: Theo ông, điểm nổi trội nhất sau 25 năm Việt Nam – Mỹ bình thường hóa quan hệ là gì?
Đại sứ Daniel J.Kritenbrink: Điều đáng ghi nhận đó là: hiện nay chúng ta là đối tác và bạn bè của nhau. Cách đây gần 3 năm, tôi ăn tối với Đại sứ Mỹ đầu tiên tại Việt Nam, ngài Pete Peterson ở ngay cái bàn sau lưng chỗ chúng ta đang ngồi đây, tôi có nói rằng mối quan hệ song phương giữa Việt Nam và Mỹ giống như một phép màu. Đại sứ bảo “Anh nói vậy là sai rồi. Bỏi những gì hai nước đạt được không phải là thành quả do thượng đế mang lại, mà đến từ rất nhiều nỗ lực, rất nhiều thiện chí của rất nhiều con người ở cả hai phía”. Tôi cảm thất hết sức xúc động khi nghe những điều như vậy.
Phan Đăng – Huyền Chi
