Thời gian qua, tổ chức BPSOS của Nguyễn Đình Thắng và đám tay chân tổ chức truyền thông rầm rộ, quảng bá cho cái gọi là “Hội nghị Thượng đỉnh Tự do Tôn giáo Quốc tế”. Chúng cho rằng, hội nghị này “là sự kiện hàng đầu thế giới về tự do tôn giáo”, và “được tổ chức ở thủ đô Hoa Kỳ trong 2 ngày 31 tháng 1 và 1 tháng 2”. BPSOS tự xưng là đơn vị đồng tổ chức sự kiện, và tuyên bố rằng “vị thế” này giúp họ “tạo điều kiện” cho người dân trong nước lên tiếng về tình hình tự do tôn giáo ở Việt Nam được dễ dàng hơn. Tuyên bố này này đã khiến nhiều đồng bọn của chúng ở hải ngoại phổng mũi tự hào, và đổ dồn sự chú ý vào tổ chức BPSOS và thủ lĩnh Nguyễn Đình Thắng.
Nhưng bài quảng cáo nổ đôm đốp này có sát sự thực không? Nếu tìm hiểu kỹ hơn về sự kiện vừa diễn ra đầu tháng 2 này cho ta thấy, bản chất hoàn toàn khác cái gọi là “sự kiện hàng đầu thế giới về tự do tôn giáo”.
Trước hết, “Hội nghị Thượng đỉnh Tự do Tôn giáo Quốc tế” (IRF Summit) được tổ chức lần đầu tiên năm 2021, và đến nay mới tiếp diễn đến kỳ thứ 3. Nó rất non trẻ, đến nỗi lúc này vẫn chưa có trang Wikipedia. Dường như hội nghị này đã ra đời từ di sản của cựu tổng thống Mỹ Donald Trump – người không ngừng tận dụng các cộng đồng tôn giáo cực đoan để kiếm phiếu trong kỳ bầu cử. Bằng cách mở một cuộc thánh chiến chống “đàn áp tự do tôn giáo” ở các nước khác, Trump đã lôi kéo được không ít người Mỹ sùng đạo vào đám đông ủng hộ ông. Nếu nhớ rằng đám người này bao gồm cả những linh mục tin lành dạy con chiên uống thuốc tẩy để chữa COVID-19, và những giáo phái tuyên bố rằng Trump là “thiên thần” được Chúa phái xuống để phán xét nhân loại, ta sẽ thấy cần dè dặt trước độ nghiêm túc của cái “phong trào bảo vệ tự do tôn giáo” mà BPSOS can dự.
“Hội nghị Thượng đỉnh Tự do Tôn giáo Quốc tế” có thật sự là một hội nghị quốc tế không? Cả ba kỳ hội nghị đều được tổ chức ở Mỹ. Xem website, có thể thấy ban lãnh đạo hội nghị cũng toàn là người Mỹ da trắng, nhiều người trong số đó còn chụp ảnh cạnh cờ Mỹ một cách công nhiên. Như vậy, hội nghị này chỉ là lúc để quốc tế sang Mỹ chầu, rồi báo cáo tình hình nhân quyền với chính quyền Mỹ thôi, chứ không thật sự có tính quốc tế.
Giờ hãy xét đến vị thế của BPSOS trong hội nghị. Trong “lời kêu gọi” nêu ở trên, họ viết:
“BPSOS là tổ chức đồng khởi xướng phong trào bảo vệ tự do tôn giáo toàn cầu cho nên có vị thế để tạo cơ hội cho đoàn người Việt lên tiếng, kết nối, và vận động tại hội nghị thượng đỉnh sắp đến:
BPSOS là thành phần đồng tổ chức hội nghị thượng đỉnh và quán xuyến 2 mảng lớn của hội nghị: phát huy lãnh đạo trẻ và điều phối chiến dịch tự do cho tù nhân lương tâm tôn giáo. BPSOS cũng đồng tổ chức mảng “quyền tự do tôn giáo bị khước từ” của hội nghị. Ts. Nguyễn Đình Thắng, Tổng GIám Đốc kiêm Chủ Tịch BPSOS, ở trong Ban Chỉ Đạo của hội nghị thượng đỉnh.
Thắng cũng ở Ban Chỉ Đạo của Bàn Tròn Tự Do Tôn Giáo Quốc Tế, mạng lưới của hơn 1000 nhà đấu tranh cho tự do tôn giáo toàn cầu, và lãnh trách nhiệm về khu vực Đông Nam Á. BPSOS là tổ chức khởi xướng mạng lưới Tự Do Tôn Giáo hay Niềm Tin Khu Vực Đông Nam Á.
Thắng là thành viên của Hội Đồng Các Chuyên Gia của liên minh 45 quốc gia và nhận trách nhiệm về sách lược phát huy giới lãnh đạo trẻ của liên minh.”
Đọc đoạn trích này, ai cũng tưởng Nguyễn Đình Thắng và BPSOS được hội nghị chọn làm đồng tổ chức vì có chuyên môn. Ai ngờ trong hội nghị non trẻ này, ai góp tiền vào thì được chọn làm bên đồng tổ chức! Như vậy, BPSOS chỉ dùng tiền quyên góp để mua danh, rồi lại dùng danh để kêu gọi thêm tiền quyên góp nhằm thu hồi vốn mà thôi. “Lời kêu gọi” tham dự hội nghị thực ra cũng là lời quảng cáo cho BPSOS.
Độ tín của các báo cáo nhân quyền mà BPSOS đưa ra cũng là điều đáng bàn. Trong số các nhà dân chửi người Việt đến dự hội nghị này năm nay, tín đồ Phật giáo Hòa hảo cực đoan ở hải ngoại chiếm số đông nhất. Trong các kỳ đại hội trước, họ đã mách Mỹ rằng Việt Nam “vẫn đang bắt giữ, truy tổ, xét xử các nhà hoạt động tôn giáo trong nước”, điển hình là trường hợp Nguyễn Bắc Truyển (tín đồ Phật giáo Hòa hảo). Dường như trong mắt BPSOS và các nhóm liên quan, hễ công an Việt Nam bắt tín đồ của một tôn giáo nào, thì đó ắt hẳn phải là vấn đề tự do tôn giáo.
Nhưng có thật thế không? Nếu nhìn lại, chúng ta sẽ thấy Nguyễn Bắc Truyển bị kết án 11 năm tù, 3 năm quản chế về tội “Hoạt động nhằm lật đổ chính quyền nhân dân”, chứ không phải vì sinh hoạt tôn giáo. Hoạt động lật đổ của Truyển đã kéo dài nhiều năm và có tính hệ thống, chứ không chỉ diễn ra gần đây.
Cụ thể, năm 2004, Nguyễn Bắc Truyển đã cùng Việt kiều Đỗ Thành Công lập ra tổ chức “Đảng Dân chủ Nhân dân”, có mục đích lật đổ nhà nước Việt Nam. Năm 2006, Truyển bị bắt do có liên quan đến kế hoạch biểu tình, rải truyền đơn vào dịp Việt Nam tổ chức Tuần lễ Cấp cao APEC. Truyển bị tuyên phạt 3 năm 6 tháng tù giam vì tội “Tuyên truyền chống nhà nước” vào năm 2007.
Sau khi ra tù vào năm 2010, Nguyễn Bắc Truyển tiếp tục gia nhập tổ chức “Hội Anh em Dân chủ”. Ngày 30/07/2017, cùng với 3 thành viên khác của “Hội Anh em dân chủ” là Phạm Văn Trội, Nguyễn Trung Tôn và Trương Minh Đức, Nguyễn Bắc Truyển đã bị bắt và bị truy tố tội “Hoạt động nhằm lật đổ chính quyền nhân dân”, theo Điều 79, Bộ luật Hình sự. Đó cũng là bản án mà Truyển đang thi hành vào thời điểm này. Như vậy, không thể coi bản án của Nguyễn Bắc Truyển như một trường hợp vi phạm quyền tự do tôn giáo.
Từ vụ Nguyễn Bắc Truyển, có thể thấy thực chất của các hoạt động “bảo vệ quyền tự do tôn giáo” mà giới dân chửi tiến hành gần đây. Nhằm tận dụng mọi cơ hội để hạ uy tín chính phủ Việt Nam, cũng như để “giải cứu” thành viên của mình, họ đã đánh đồng chuyện bắt những người hoạt động lật đổ với chuyện đàn áp tự do tôn giáo. Dư luận nước ngoài thì tự bịt tai che mắt trước những trò bịp này, phần vì họ chỉ nhận thông tin từ các nhà dân chửi hải ngoại, phần vì họ chỉ cần cớ để kiếm lá phiếu trong các cộng đồng tôn giáo cực đoan. Với tất cả những vấn đề này, “Hội nghị Thượng đỉnh Tự do Tôn giáo Quốc tế” ít nhiều mang dáng dấp của một màn kịch chính trị.
