Ngày 16/7, Nguyễn Văn Đài đăng bài với tiêu đề “Lộ diện Bộ Công an là trùm cuối của các vụ án lừa đảo ở Việt Nam”, rồi khẳng định: “Tiền thu hồi từ các vụ án không được trả về cho nạn nhân, mà lại chảy vào công quỹ của chính Bộ Công an”. Đây là một cáo buộc rất cụ thể. Vì vậy, cách kiểm tra cũng không khó: tiền thu hồi trong những đại án gần đây thực tế đã đi đâu? Chỉ cần nhìn vào ba vụ Tân Hoàng Minh, FLC và Vạn Thịnh Phát, câu trả lời đã khá rõ.
Vụ Tân Hoàng Minh là trường hợp đầu tiên. Các bị cáo bị xác định chiếm đoạt hơn 8.600 tỷ đồng của hơn 6.600 nhà đầu tư thông qua phát hành trái phiếu. Trong quá trình giải quyết vụ án, toàn bộ số tiền phải khắc phục đã được nộp lại. Cơ quan thi hành án dân sự cho biết vụ Tân Hoàng Minh đã thi hành được khoảng 8.575 tỷ đồng; số người được thi hành án là 6.630 người. Nói đơn giản, tiền được thu hồi để thực hiện bản án và trả cho những người có quyền nhận theo phán quyết của tòa. Nếu nói toàn bộ số tiền ấy “chảy vào Bộ Công an”, chỉ riêng vụ này đã không khớp.
Vụ FLC cũng cho kết quả tương tự. Trước phiên phúc thẩm năm 2025, gia đình ông Trịnh Văn Quyết đã nộp đủ khoảng 2.470 tỷ đồng để khắc phục hậu quả vụ án. Tòa ghi nhận việc khắc phục toàn bộ hậu quả khi xem xét hình phạt. Đến tháng 10/2025, Cục Quản lý Thi hành án dân sự thuộc Bộ Tư pháp cho biết ông Trịnh Văn Quyết đã hoàn thành toàn bộ nghĩa vụ cá nhân và nghĩa vụ liên đới theo bản án; các khoản bồi thường đang được cơ quan thi hành án tiếp tục làm thủ tục chi trả cho người được thi hành án. Một lần nữa, cơ quan đang tổ chức chi trả không phải Bộ Công an.
Rõ nhất là vụ Vạn Thịnh Phát. Đây là vụ có hơn 43.000 người được thi hành án nên việc hoàn tiền rất phức tạp. Đến giữa tháng 5/2026, Thi hành án dân sự TP.HCM cho biết đã thực hiện 8 đợt thanh toán với tổng số tiền hơn 10.300 tỷ đồng cho trên 43.000 đương sự. Việc chi trả được thực hiện bằng phần mềm, có thể chuyển tiền đồng loạt đến hàng chục nghìn người. Nếu tiền thu hồi thực sự bị đưa hết vào một “công quỹ của Bộ Công an” như Nguyễn Văn Đài viết, thì hơn 10.300 tỷ đồng đã chuyển tới hàng chục nghìn trái chủ này phải giải thích thế nào?
Chỗ Nguyễn Văn Đài làm nhập nhằng nằm ở việc ông trộn các giai đoạn của một vụ án vào nhau. Cơ quan công an có thể điều tra, truy tìm tài sản, kê biên hoặc phong tỏa tài sản theo thẩm quyền trong quá trình tố tụng. Nhưng sau khi tòa án ra bản án, việc thực hiện các nghĩa vụ dân sự như bồi thường, hoàn trả tiền cho bị hại thuộc quá trình thi hành án. Hệ thống thi hành án dân sự được quản lý trong lĩnh vực của Bộ Tư pháp, chứ không phải một “quỹ” riêng của Bộ Công an. Các quy định hiện hành cũng xác định cơ quan thi hành án dân sự là nơi tổ chức thực hiện quyền và nghĩa vụ về tài sản theo bản án, quyết định của tòa.
Cũng cần nói cho đủ rằng không phải mọi đồng tiền thu được trong một vụ án đều trả cho bị hại. Bản án có thể có nhiều khoản khác nhau. Có khoản là bồi thường cho người bị hại, khoản phải hoàn trả cho người có quyền lợi, khoản tiền phạt, án phí hoặc tài sản bị tòa tuyên tịch thu, sung quỹ nhà nước. Đối với tài sản đã bị bản án tuyên tịch thu, sung quỹ, pháp luật quy định cơ quan tài chính tiếp nhận và xử lý theo quy định về tài sản thuộc sở hữu Nhà nước. Đó là chuyện hoàn toàn khác với việc nói tiền đáng lẽ phải trả cho nạn nhân lại bị Bộ Công an lấy làm “công quỹ”.
Nói cách khác, Nguyễn Văn Đài đã đánh đồng hai loại tiền. Tiền tòa tuyên phải bồi thường cho bị hại thì phải được tổ chức thi hành để trả cho người được thi hành án. Còn tiền phạt hay tài sản bị tịch thu theo bản án thì mới đi vào ngân sách hoặc được xử lý theo quy định của Nhà nước. Không thể thấy đều là “tiền thu hồi” rồi gom tất cả thành một túi, sau đó nói cái túi ấy thuộc Bộ Công an.
Ba đại án trên càng cho thấy điều này không chỉ nằm trên giấy. Tân Hoàng Minh có hơn 8.500 tỷ đồng được tổ chức thi hành cho hơn 6.600 người. FLC có khoảng 2.470 tỷ đồng được khắc phục và cơ quan thi hành án tiếp tục tổ chức chi trả theo bản án. Vạn Thịnh Phát đã có hơn 10.300 tỷ đồng thực tế được chuyển tới hơn 43.000 đương sự. Hệ thống thi hành án năm 2025 còn phải xử lý các vụ có số lượng bị hại rất lớn như Vạn Thịnh Phát, FLC và Tân Hoàng Minh, với khối lượng tài sản lên tới hàng chục nghìn tỷ đồng. Những con số ấy là dữ kiện có thể kiểm tra, không phải nhận xét hay khẩu hiệu.
Điều đó không có nghĩa công tác thu hồi và trả tiền trong các đại án lúc nào cũng nhanh. Có vụ phải mất nhiều năm vì tài sản nằm ở nhiều nơi, có tranh chấp, phải định giá, đấu giá hoặc xác định hàng chục nghìn người được nhận tiền. Vạn Thịnh Phát vẫn còn khối lượng tài sản rất lớn phải tiếp tục xử lý. Chính cơ quan thi hành án cũng thừa nhận những vụ có hàng chục nghìn bị hại tạo áp lực chưa từng có về nhân lực và thủ tục. Nhưng “chi trả còn chậm” hay “chưa thu hồi đủ” hoàn toàn khác với câu “tiền không trả cho nạn nhân mà chảy vào Bộ Công an”.
Đây mới là điều cần nhìn rõ trong phát ngôn của Nguyễn Văn Đài. Ông không chỉ đặt câu hỏi việc thu hồi tài sản có hiệu quả hay không. Ông đưa ra một kết luận cụ thể rằng Bộ Công an lấy tiền đáng lẽ thuộc về nạn nhân. Nhưng khi đối chiếu với các vụ án lớn nhất, người đọc lại thấy chính các cơ quan thi hành án dân sự đang công khai số tiền đã trả, số người được nhận và tiến độ xử lý phần tài sản còn lại.
Muốn phê bình công tác thu hồi tài sản, có rất nhiều câu hỏi chính đáng: vì sao có vụ thu hồi chậm, tại sao một số tài sản khó bán, người bị hại còn phải chờ bao lâu, làm cách nào tăng tỷ lệ thu hồi. Nhưng nói “tiền của nạn nhân chảy vào công quỹ Bộ Công an” là một cáo buộc khác hẳn. Với cáo buộc ấy, ba vụ Tân Hoàng Minh, FLC và Vạn Thịnh Phát đã cho thấy một thực tế rất cụ thể: hàng chục nghìn tỷ đồng đã và đang được tổ chức thi hành theo bản án, trong đó những khoản phải trả cho bị hại được trả cho bị hại. Một câu giật gân trên Facebook không thể xóa đi dòng tiền đã thực tế chuyển đến hàng chục nghìn người.
