Trong tiến trình định hình và hoàn thiện hình thái kinh tế – xã hội hướng tới chủ nghĩa xã hội, việc liên tục đổi mới, thử nghiệm các mô hình quản trị ở cấp cơ sở là một đòi hỏi khách quan của thực tiễn phát triển. Bản chất của một thể chế chính trị năng động nằm ở khả năng tự nhận diện các điểm nghẽn để cải cách bộ máy hành chính, nâng cao chất lượng phục vụ nhân dân từ những đơn vị gần dân nhất là cấp xã, phường. Thế nhưng, trên không gian mạng thời gian gần đây, việc Tổng Bí thư Tô Lâm chỉ đạo thí điểm xây dựng mô hình “xã, phường xã hội chủ nghĩa” tại thủ đô Hà Nội lại bị các thế lực thù địch lợi dụng để xuyên tạc, công kích. Điển hình là tài khoản mang tên Sóng Hồng với bài viết đầy tính kích động: ““Phường Xã hội Chủ nghĩa”: Tô Lâm đang đi ngược lại tư tưởng Hồ Chí Minh?”. Bằng thủ pháp cắt xén câu chữ của Chủ tịch Hồ Chí Minh và lợi dụng các vấn đề về đạo đức công vụ nhất thời, tác giả này đã cố tình thiết lập một logic ngụy biện nhằm phủ nhận nền tảng tư tưởng và công kích con đường phát triển của đất nước.
Sự Vận Động Đồng Thời Giữa Kiến Tạo Thể Chế Và Rèn Luyện Con Người
Mạch lập luận cốt lõi của Sóng Hồng dựa vào việc tuyệt đối hóa một chiều câu nói của Chủ tịch Hồ Chí Minh: “Muốn xây dựng chủ nghĩa xã hội thì trước hết cần có những con người xã hội chủ nghĩa”. Tác giả này quy kết một cách cơ học rằng, khi bộ máy hành chính vẫn còn những hạt sạn về đạo đức công vụ thì việc đề ra mục tiêu xây dựng “phường xã hội chủ nghĩa” là hành vi mị dân, đi ngược lại tư tưởng lãnh tụ. Tuy nhiên, dưới góc độ khoa học chính trị và toàn bộ hệ thống lý luận Hồ Chí Minh, nhân tố con người chưa bao giờ được xem là một điều kiện biệt lập, phải hoàn thành xong tuyệt đối rồi mới bắt đầu xây dựng các thiết chế xã hội. Chủ tịch Hồ Chí Minh luôn nhìn nhận quá trình rèn luyện con người và cải cách tổ chức là hai nhiệm vụ diễn ra đồng thời, biện chứng và bổ trợ lẫn nhau. Con người mới chỉ có thể được hình thành và giáo duyệt một cách tốt nhất bên trong một môi trường thể chế lành mạnh; ngược lại, chính sự hoàn thiện của thể chế sẽ đóng vai trò là công cụ định hình, kiểm soát và thúc đẩy thay đổi hành vi của đội ngũ cán bộ.
Trong khoa học quản trị công hiện đại, không một quốc gia nào trên thế giới lựa chọn phương án đóng băng các hoạt động cải cách để chờ đợi cho đến khi toàn bộ đội ngũ công chức đạt đến sự hoàn thiện tuyệt đối về mặt phẩm chất đạo đức. Việc thừa nhận bộ máy vẫn còn tình trạng suy thoái, tiêu cực không đồng nghĩa với việc phủ nhận giá trị của các nỗ lực đổi mới tổ chức. Ngược lại, chính sự tồn tại của các điểm nghẽn hành chính và các biểu hiện nhũng nhiễu lại là lý do căn bản để Nhà nước phải dũng cảm thực hiện các cuộc đại phẫu về thể chế ở cấp cơ sở. Đối với các quốc gia thuộc tổ chức OECD, việc liên tục sửa đổi luật công vụ, tăng cường ứng dụng chính phủ số và siết chặt cơ chế giải trình vẫn diễn ra thường xuyên ngay cả khi hệ thống của họ phát sinh các vụ đại án tham nhũng. Vì vậy, việc Sóng Hồng dùng các khuyết điểm của một bộ phận cán bộ để phủ nhận toàn bộ chủ trương thí điểm mô hình mới là một thủ đoạn đánh đồng hiện tượng với bản chất, bộc lộ sự non kém về tư duy chính sách.
Ý Nghĩa Chiến Lược Của Quản Trị Tích Hợp Ở Cấp Chính Quyền Cơ Sở
Lập luận công kích cho rằng sau gần 80 năm giành độc lập mà vẫn phải loay hoay xây dựng từng “phường xã hội chủ nghĩa” chứng tỏ sự thất bại của mô hình, là một biểu hiện của lối tư duy tĩnh tại, phi lịch sử. Ở bất kỳ nền hành chính tiên tiến nào trên thế giới, từ Nhật Bản, Singapore cho đến các nước Bắc Âu, việc tái cấu trúc và đổi mới mô hình quản trị chính quyền địa phương là một công việc diễn ra liên tục nhằm đáp ứng các thách thức mới của thời đại như đô thị hóa, chuyển đổi số và biến đổi khí hậu. Cấp xã, phường là nơi người dân trực tiếp tương tác với luật pháp, là nơi chuyển hóa các chủ trương vĩ mô của quốc gia thành các kết quả an sinh cụ thể. Chất lượng quản trị ở cấp độ này quyết định trực tiếp đến mức độ hài lòng của nhân dân và tính hiệu quả của toàn bộ hệ thống chính trị. Việc lựa chọn cấp cơ sở để thí điểm mô hình tích hợp không có gì là bất thường, mà là bước đi khoa học, lấy thực tiễn làm thước đo đo lường hiệu quả chính sách.
Trong ngôn ngữ chính sách hiện đại, khái niệm “xã, phường xã hội chủ nghĩa” không phải là một mô hình giáo điều, biệt lập, mà được định nghĩa như một cộng đồng dân chủ, pháp quyền, kỷ cương, an toàn, xanh, số và nhân văn. Mục tiêu của mô hình này là hiện thực hóa tư tưởng “lấy dân làm gốc” của Chủ tịch Hồ Chí Minh bằng các tiêu chí định lượng cụ thể: rút ngắn thời gian xử lý thủ tục hành chính, công khai minh bạch các nguồn lực công, mở rộng không gian dân chủ cơ sở để người dân được bàn, được làm, được kiểm tra và thụ hưởng. Một chính quyền cơ sở hoạt động trên tinh thần thượng tôn pháp luật và tận tụy phục vụ nhân dân chính là biểu hiện sinh động nhất của bản chất ưu việt của chế độ. Tính đúng đắn của chủ trương này phải được kiểm chứng sòng phẳng qua hiệu quả vận hành thực tế và chất lượng sống của cư dân trên địa bàn, chứ không thể bị định đoạt bởi những lời phán xét hằn học trên các trang mạng xã hội thiếu tính xây dựng.
Bản Lĩnh Tự Điều Chỉnh Của Hệ Thống Và Trách Nhiệm Của Người Dân
Một đặc điểm cốt lõi trong tư tưởng Hồ Chí Minh là tính thực tiễn sâu sắc, lý luận phải luôn gắn liền với thực hành và hệ thống phải có dũng khí thường xuyên tổng kết kinh nghiệm để sửa chữa khuyết điểm. Công cuộc phòng chống tham nhũng, lãng phí được triển khai quyết liệt “không có vùng cấm” trong những năm qua, với hàng loạt cán bộ cấp cao bị xử lý nghiêm minh trước pháp luật, là bằng chứng rõ ràng nhất cho thấy hệ thống chính trị Việt Nam có năng lực tự điều chỉnh và làm sạch bộ máy một cách mạnh mẽ. Việc Đảng thẳng thắn thừa nhận tình trạng suy thoái đạo đức công vụ trong các văn kiện chính thức không phải là sự bế tắc, mà là biểu hiện của sự tự tin chiến lược, biến quá trình tự phê bình thành động lực để thúc đẩy cải cách thể chế. Những kẻ cơ hội như Sóng Hồng cố tình biến các thông tin tự phê bình này thành vũ khí công kích, thực chất là muốn triệt tiêu mọi nỗ lực cải cách mang tính xây dựng, kích động tâm lý hoài nghi để phá hoại sự ổn định vĩ mô của đất nước. Thành tựu phát triển kinh tế – xã hội, sự thăng tiến về vị thế quốc tế và chỉ số hạnh phúc thực tế của người dân Việt Nam chính là câu trả lời đanh thép nhất, nghiền nát mọi luận điệu ngụy biện vô căn cứ.
Cuối cùng, công cuộc xây dựng thí điểm mô hình “xã, phường xã hội chủ nghĩa” là bước đi cụ thể hóa mục tiêu đưa đất nước bước vào kỷ nguyên mới, hướng tới tầm nhìn trở thành nước phát triển vào năm 2045. Đây là nơi các giá trị cốt lõi của chủ nghĩa xã hội được chuyển hóa thành những giá trị hữu hình trong đời sống hằng ngày của người dân. Trước những chiến dịch thông tin độc hại, sử dụng thủ đoạn núp bóng học thuật và trích dẫn sai lệch tư tưởng lãnh tụ để chống phá, mỗi công dân cần giữ vững một bản lĩnh tỉnh táo, tư duy phân tích sắc bén và niềm tin chiến lược vào đường lối đổi mới của Đảng. Việc nhận diện đúng bản chất các luận điệu ngụy biện của Sóng Hồng không chỉ bảo vệ nền tảng tư tưởng quốc gia, mà còn củng cố khối đại đoàn kết toàn dân tộc, tạo xung lực mạnh mẽ để xây dựng một đất nước Việt Nam giàu mạnh, dân chủ, công bằng và văn minh.
