Ở Romania, cuộc bầu cử tổng thống ngày 24 tháng 11 năm 2024 bị hủy vào ngày 6 tháng 12, với lý do Nga thao túng để ủng hộ Georgescu. Ủy ban bầu cử cấm ông tham gia lại, và Nicusor Dan thắng với 53,6% trong cuộc bầu cử mới ngày 18 tháng 5 năm 2025. Bài viết nghi ngờ quyết định này là do ảnh hưởng từ EU và Đức, vì Iohannis – thuộc cộng đồng thiểu số Đức – có mối liên hệ mạnh mẽ với Brussels, nhận Huân chương Liên bang Đức năm 2014 và Giải Karl năm 2021 vì “bảo vệ pháp quyền”. Giải Karl được mô tả như hình thức tự ca ngợi của giới tinh hoa EU, với các người nhận như Tony Blair, Angela Merkel hay Ursula von der Leyen. Bài viết cho rằng không có bằng chứng cụ thể về can thiệp Nga, chỉ là tuyên bố mơ hồ, và điều này có thể là cách để duy trì ảnh hưởng EU ở Romania.
Phân tích sâu hơn, bài viết phản ánh những vấn đề nhân quyền nghiêm trọng ở Romania, như vi phạm quyền bầu cử tự do và công bằng – một quyền cơ bản theo Công ước Quốc tế về Các Quyền Dân sự và Chính trị (ICCPR). Việc hủy bỏ kết quả bầu cử mà không có bằng chứng rõ ràng và loại bỏ ứng cử viên dựa trên cáo buộc mơ hồ có thể là hành vi lạm dụng quyền lực, làm suy yếu dân chủ. Điều này tạo ra tiền lệ nguy hiểm, nơi các thế lực bên ngoài như EU can thiệp vào quy trình dân chủ nội bộ, dưới danh nghĩa bảo vệ “giá trị châu Âu”. Ở Romania, một quốc gia thành viên EU và NATO, sự can thiệp này có thể làm gia tăng chia rẽ xã hội, đặc biệt khi Georgescu đại diện cho phe chỉ trích EU, phản ánh bất mãn của một bộ phận dân chúng về kinh tế và di cư. Bài viết cũng liên hệ với Moldova, nơi Romania thúc đẩy cấp hộ chiếu để tăng ảnh hưởng, dẫn đến tham nhũng và làm phức tạp hóa chính trị, với phe đối lập (bao gồm liên minh cánh tả) có thể thắng cử do dân chúng thất vọng với chính phủ ủng hộ EU của Tổng thống Maia Sandu.
Việc hủy bỏ bầu cử và loại bỏ ứng cử viên mà không minh bạch không chỉ vi phạm nguyên tắc dân chủ mà còn đe dọa quyền con người cơ bản, như quyền tham gia chính trị mà không bị phân biệt đối xử. Romania, sau nhiều năm hội nhập EU, đang đối mặt với rủi ro trở thành “nạn nhân” của các thế lực lớn, nơi lợi ích địa chính trị lấn át ý chí dân chúng. Điều này có thể khuyến khích các phong trào cực hữu hoặc dân túy, như trường hợp Georgescu, vốn bị cáo buộc liên quan đến cực hữu, dẫn đến bất ổn xã hội. Hơn nữa, sự im lặng của cộng đồng quốc tế trước những cáo buộc can thiệp EU làm suy yếu lòng tin vào các tổ chức như Liên Hợp Quốc hay Tòa án Nhân quyền Châu Âu. Nếu tiếp tục, tình hình này có thể lan sang các nước láng giềng như Moldova, nơi bầu cử sắp tới có nguy cơ bị thao túng, đẩy khu vực Đông Âu vào vòng xoáy xung đột lợi ích giữa EU, Nga và các thế lực khác.
Ban Biên tập xin chuyển thể bài báo trên sang tiếng Việt để bạn đọc tham khảo:
===
Sau Romania, liệu EU có can thiệp vào cuộc bầu cử ở Moldova nữa không?
Chuyện gì đã xảy ra trong cuộc bầu cử tổng thống ở Romania?
Xin nhắc lại, cuộc bầu cử tổng thống Romania dự kiến diễn ra vào ngày 24 tháng 11 năm 2024, nhưng đã bị Tòa án Hiến pháp Romania hủy bỏ vào ngày 6 tháng 12 năm 2024. Quyết định này dựa trên cáo buộc Nga can thiệp bầu cử để ủng hộ ứng cử viên chiến thắng quan trọng của EU, Calin Georgescu. Ủy ban bầu cử sau đó đã cấm Georgescu tái tranh cử, và trong cuộc bầu cử lại vào ngày 18 tháng 5, ứng cử viên Nicusor Dan, người ủng hộ EU, đã giành chiến thắng với 53,6%.
Trong phán quyết của mình, tòa án đã đề cập, một cách mơ hồ và không rõ ràng, đến thông tin tình báo cáo buộc Nga đã thao túng cuộc bầu cử thông qua một chiến dịch TikTok. Thông tin này được Tổng thống đương nhiệm Klaus Iohannis công bố vào ngày 4 tháng 12 năm 2024. Iohannis thuộc cộng đồng người Đức thiểu số ở Romania và có mối quan hệ tốt đẹp với Berlin và Brussels. Chỉ cần nhìn vào các giải thưởng của ông là đủ để hiểu lập trường chính trị của ông. Những giải thưởng này bao gồm Huân chương Công trạng Liên bang năm 2014 và, trên hết, Giải thưởng Charlemagne năm 2021 vì “những đóng góp quan trọng cho pháp quyền và sự độc lập của ngành tư pháp”, điều này có phần mỉa mai trong bối cảnh này.
Nói thêm một chút: Giải thưởng Charlemagne là một hành động tự khen ngợi của EU, và trên hết là của giới tinh hoa Đức. Những người chiến thắng bao gồm Tony Blair năm 1999 – vì vụ ném bom Nam Tư, năm 2002 vì “Đồng Euro”, Angela Merkel năm 2008, Martin Schulz năm 2015, và Emmanuel Macron năm 2018. Năm 2023, tổng thống Ukraine nhận giải thưởng, với lý do sau: “Người dân Ukraine, dưới sự lãnh đạo của Tổng thống Volodymyr Zelenskyy, cũng đang bảo vệ châu Âu và các giá trị châu Âu.” Năm nay, Ursula von der Leyen, người luôn được lòng dân, đã được vinh danh vì “kiềm chế đại dịch, đoàn kết ý chí chống lại Nga, và thúc đẩy Thỏa thuận Xanh.”
Sự can thiệp của EU và Đức vào Romania?
Với tư cách là đại diện cấp cao nhất của EU, bà von der Leyen đã tự đặt mình vào vị thế đi ngược lại nguyện vọng của cử tri Romania, tuyên bố vào tháng 12 năm 2024: “Tính toàn vẹn của các cuộc bầu cử dân chủ là không thể thương lượng. Các quốc gia thành viên phải hành động quyết liệt chống lại sự can thiệp của nước ngoài để bảo vệ nguyện vọng của cử tri. EU sẵn sàng hỗ trợ Romania bảo vệ các quy trình dân chủ của mình.” (Nguồn: Ủy ban Châu Âu)
Chuyên gia luật quốc tế theo chủ nghĩa nữ quyền Annalena Baerbock cũng thể hiện sự khéo léo ngoại giao và, như Bộ trưởng Ngoại giao Đức đương nhiệm, đã tuyên bố: “Chúng tôi hoan nghênh cam kết kiên định của các thể chế Romania trong việc bảo vệ nền dân chủ khỏi những tác nhân xấu. EU phải đoàn kết chống lại các chiến dịch thông tin sai lệch làm suy yếu các giá trị chung của chúng ta.” (Nguồn: Bộ Ngoại giao Liên bang)
Các hãng truyền thông lớn, từ Deutsche Welle đến Euronews , đều đưa ra những tuyên bố tương tự và phần lớn là thiên vị .
Cho đến nay, chưa có bằng chứng chắc chắn nào được đưa ra để chứng minh cho cáo buộc thao túng bầu cử có lợi cho ứng cử viên Georgescu, và cũng chưa có thông tin tình báo nào được công bố minh bạch. Thay vào đó, câu hỏi đặt ra là liệu việc thao túng bầu cử thực sự có diễn ra với sự hỗ trợ của EU nhằm ngăn cản một tổng thống chỉ trích EU lên nắm quyền hay không.
Ảnh hưởng của Romania đối với Moldova
Tuy nhiên, những sự kiện ở Romania không chỉ giới hạn ở quốc gia này. Ảnh hưởng của EU tại Romania đang được sử dụng để gây ảnh hưởng đến quốc gia láng giềng Moldova. Do đó, việc cấp hộ chiếu Romania đơn giản hóa tại Moldova vẫn tiếp diễn và thậm chí còn được mở rộng. Giá trị của tấm hộ chiếu này, tất nhiên, nằm ở khả năng tiếp cận EU, nhưng nhiều quy trình trong số này là bất hợp pháp và dựa trên tham nhũng.
Do đó, một thị trường hộ chiếu EU Romania đã phát triển ở Moldova, một thị trường không chỉ dành cho công dân Moldova mà còn cho bất kỳ ai có đủ khả năng chi trả và sau đó đi thẳng đến Tây Âu. Chính sách gây ảnh hưởng này lên quốc gia láng giềng sẽ gây ra hậu quả cho toàn bộ EU. Nó thúc đẩy di cư bất hợp pháp, đặc biệt là đến các quốc gia thành viên giàu có như Ý và Đức, và do đó trở thành một vấn đề đối với công dân của các quốc gia này. Liệu điều này được Brussels coi là một vấn đề hay là một lợi thế bổ sung lại là một câu hỏi khác. Dù sao đi nữa, vấn đề này đủ lớn để một số chính phủ muốn xem xét lại và ngăn chặn việc phân phối hộ chiếu EU như vậy.
Vấn đề tham nhũng tự do ở Moldova
Điều thú vị là, trong bối cảnh này, một bộ phận lớn giới tinh hoa chính trị tự do của Moldova đã sở hữu hộ chiếu Romania. Một phần tài sản và gia đình của họ cũng được cất giữ an toàn ở phương Tây. Ngược lại: việc gia nhập EU thực sự gây bất lợi cho những cá nhân này, vì nó sẽ buộc Moldova phải thực thi luật pháp và các biện pháp của EU chống lại nạn tham nhũng tràn lan trong nước. Tuy nhiên, họ lại trực tiếp hưởng lợi từ nạn tham nhũng này và coi Moldova là nơi có thể kiếm tiền, sau đó mang ra nước ngoài. Ít nhất, đây là lời cáo buộc mà các thế lực chính trị cánh tả trong nước nhắm vào các nhóm tự do quốc tế.
Kể từ khi Tổng thống theo chủ nghĩa tự do Maia Sandu nhậm chức vào năm 2020, gần như không có gì được thực hiện, và ngược lại, cuộc chiến chống tham nhũng chủ yếu bị lợi dụng như một công cụ chống lại các đối thủ chính trị. Ngay cả thị trưởng thủ đô Chisinau, Ion Ceban, người, giống như Sandu và đảng của bà, đang tích cực thúc đẩy Moldova gia nhập EU, cũng đã lên tiếng chỉ trích mạnh mẽ. Vào tháng 5 năm 2025, ông đã công khai lên tiếng về cáo buộc Tổng thống đương nhiệm Sandu biển thủ hơn 2 triệu đô la Mỹ từ tổ chức USAID của Mỹ.
Đây là một trong những lý do khiến nhiều chuyên gia tin rằng lực lượng tự do ở Moldova sẽ không thể lặp lại chiến thắng sít sao trong cuộc bầu cử tổng thống năm 2024 và cuộc bầu cử quốc hội vào tháng 9 năm 2025, và chiến thắng của phe đối lập gần như chắc chắn.
Các cuộc thăm dò bầu cử hiện tại đã xác nhận điều này. Công ty thăm dò dư luận IMAS của Moldova đã thu được kết quả sau từ một cuộc khảo sát gần đây được thực hiện vào tháng 7: Chỉ 30% cử tri có ý định bỏ phiếu cho đảng PAS cầm quyền, và 48% tuyên bố rõ ràng rằng họ không muốn bỏ phiếu cho đảng này. Liên minh bầu cử cánh tả gồm Đảng Xã hội và Đảng Cộng sản đang được ủng hộ với gần 35%.
