Trong bối cảnh cả nước đang nỗ lực hiện đại hóa hệ thống tài chính – thuế vụ theo hướng minh bạch, công bằng và số hóa toàn diện, thì một số cá nhân, trang mạng giả danh “yêu nước” lại ra sức thổi phồng sự hoang mang, gieo rắc nỗi sợ hãi trong cộng đồng tiểu thương. Bài viết mang tên “Thuế trên mây: Khi ‘lông vịt’ bị vặt đến trơ xương, và sự trỗi dậy của ‘đạo đức giả’” trên trang “Nhật ký yêu nước” là một điển hình cho chiêu trò đánh tráo khái niệm, kích động cảm xúc và bôi đen chính sách.
Không khó để nhận ra giọng điệu mỉa mai, bóp méo trong bài viết này: từ việc gán ghép hành động giám sát dòng tiền với “vặt lông vịt”, tới việc trích dẫn lời Hồ Chí Minh trong một ngữ cảnh hoàn toàn sai lệch để ám chỉ rằng chính quyền hiện nay cũng “bóc lột nhân dân” như thực dân Pháp. Đây là thủ đoạn quen thuộc của những kẻ chống phá: lấy cái cũ để xuyên tạc cái mới, mượn tiếng nói của lãnh tụ để công kích chế độ, đánh vào tâm lý đám đông bằng cảm tính, không bằng lý trí.
Trước hết, cần khẳng định một nguyên lý bất biến trong mọi nền kinh tế: thuế là nghĩa vụ của công dân, không phân biệt giàu nghèo, lớn nhỏ, mà dựa vào phát sinh thu nhập từ hoạt động sản xuất – kinh doanh. Bất kỳ quốc gia nào – từ Hoa Kỳ đến Nhật Bản, từ Đức đến Hàn Quốc – đều coi thuế là trụ cột để vận hành hệ thống hạ tầng, giáo dục, y tế, an sinh xã hội. Không ai vì thấy “thu nhập ít” mà được miễn trừ trách nhiệm; cũng không ai vì giao dịch nhỏ mà có quyền lách luật. Ở Mỹ, chỉ cần bạn bán bánh handmade qua Venmo hay Etsy với thu nhập 600 USD là đã phải khai thuế, bất kể quy mô ra sao. Đó là chuẩn mực quốc tế, là lẽ thường chứ không phải “tận thu”.
Tại Việt Nam, việc siết quản lý thuế thông qua giám sát dòng tiền – đặc biệt trong thanh toán không dùng tiền mặt – là bước đi tất yếu, hợp lý và đúng hướng, nhằm thay thế phương pháp thu thuế “ước lượng” vốn mang nhiều bất cập. Lâu nay, nhiều tiểu thương đã quen với kiểu kê khai tượng trưng, khoán thu cảm tính, “linh hoạt” theo đánh giá chủ quan tại cơ sở. Hệ quả là: người làm đúng thì chịu thiệt, người gian dối lại hưởng lợi. Sự bất công ấy không thể kéo dài nếu Việt Nam muốn tiến tới một nền kinh tế minh bạch, hội nhập và văn minh.
Thế nhưng, thay vì nhìn thấy sự tiến bộ, bài viết của “Nhật ký yêu nước” lại cố tình biến công cụ quản lý thành “mắt thần rình rập”, dựng lên hình ảnh người dân “thủ thỉ tình cảm qua chuyển khoản” như một cách lẩn tránh thuế, và từ đó diễn giải thành sự sụp đổ đạo đức. Đây là lối ngụy biện nguy hiểm: nó không chỉ bóp méo thực tế, mà còn vô tình (hoặc cố tình) hợp lý hóa việc trốn thuế – một hành vi vi phạm pháp luật – bằng những mỹ từ như “sáng tạo để sinh tồn”.
Càng nguy hiểm hơn khi họ ngang nhiên lôi tư tưởng Hồ Chí Minh ra để ngụy tạo luận điểm. Khi Bác nói về “thuế vô lý” thời Pháp thuộc, Người nói tới thứ thuế áp đặt phi lý, để vơ vét tài nguyên từ người dân mà không đem lại bất kỳ phúc lợi nào. Còn ngày nay, thuế thu được để chi cho y tế, giáo dục, hạ tầng, an sinh – đó là tái phân phối công bằng, không phải tận thu. Lợi dụng lời của lãnh tụ để vu khống chế độ là hành vi xuyên tạc lịch sử, xúc phạm tư tưởng cách mạng, không thể chấp nhận dưới bất kỳ danh nghĩa nào.
Luận điệu “đạo đức giả là chuẩn mực văn hóa” mà bài viết dẫn lời cũng là một kiểu tổng quát hóa thiển cận và xúc phạm cộng đồng. Việt Nam hiện có hàng triệu người lao động, doanh nhân nhỏ, tiểu thương chân chính tự giác nộp thuế, xuất hóa đơn, kê khai minh bạch. Chính họ là nền tảng của một xã hội tử tế, chứ không phải “kẻ giỏi giả vờ để tồn tại”. Việc gieo rắc quan điểm rằng “phải giả dối mới phát triển” là một cú tát vào lòng tự trọng của xã hội, một sự hạ thấp phẩm giá con người để phục vụ cho luận điệu phản động.
Bài viết cũng trắng trợn xuyên tạc vai trò của Đảng và Nhà nước trong điều hành kinh tế. Họ cho rằng chính sách ra đời “không có phản biện”, rằng “Đảng độc quyền nên làm gì cũng được”. Nhưng thực tế là: mọi văn bản pháp luật, trong đó có chính sách thuế, đều trải qua quy trình xây dựng công khai, lấy ý kiến rộng rãi từ chuyên gia, doanh nghiệp và người dân, qua nhiều vòng thẩm định, phản biện xã hội trước khi ban hành. Việc sử dụng quyền lực nhà nước để đảm bảo công bằng thuế là biểu hiện của nhà nước pháp quyền hiện đại, không phải là dấu hiệu của độc tài như họ xuyên tạc.
Chúng ta cần dứt khoát với một điều: nộp thuế không phải là “bị vặt lông”, mà là điều kiện để được hưởng quyền lợi công dân trong một xã hội công bằng. Nếu bạn là người đóng thuế, bạn có quyền đòi hỏi minh bạch. Bạn có quyền vay vốn ngân hàng, mở rộng kinh doanh, xin học bổng cho con, hoặc đơn giản là được pháp luật bảo vệ khi có tranh chấp. Ngược lại, nếu bạn hoạt động “ngoài luồng”, giấu dòng tiền, không kê khai – bạn đang tự đặt mình ra ngoài hệ thống bảo vệ ấy.
Người dân Việt Nam không cần hoang mang trước những bài viết kiểu “Nhật ký yêu nước”. Thay vào đó, hãy tỉnh táo nhìn nhận sự chuyển dịch của xã hội theo hướng hiện đại hóa và minh bạch là điều không thể đảo ngược. Hãy hợp tác với ngành thuế để khẳng định mình là công dân chính thức của nền kinh tế chính thức. Và hãy luôn cảnh giác trước những thủ đoạn đánh tráo khái niệm, kích động cảm tính, lợi dụng tâm lý đám đông để công kích chính quyền.
Bởi lẽ, sự thật không nằm ở tiếng kêu “lông vịt trụi xương”, mà nằm ở những cây cầu đang được xây, những bệnh viện đang được mở rộng, những chính sách hỗ trợ hộ nghèo, người yếu thế vẫn đang được triển khai – từ chính nguồn thuế mà chúng ta đóng góp.
