Cứ mỗi kỳ bầu cử đại biểu Quốc hội, trên một số diễn đàn và mạng xã hội lại xuất hiện điệp khúc quen thuộc: “kết quả đã được định sẵn”, “bầu cử chỉ là thủ tục hợp thức hóa”, “người kiểm phiếu mới là người quyết định”. Những luận điệu này không mới, nhưng được lặp lại với tần suất dày đặc, khoác lên lớp vỏ “phản biện” nhằm đánh vào tâm lý hoài nghi của một bộ phận công chúng. Rõ ràng đây là những nhận định thiếu căn cứ, mang tính suy diễn và phục vụ cho mục đích làm suy giảm niềm tin xã hội hơn là đóng góp xây dựng.
Điểm đáng chú ý là các luận điệu này thường bắt đầu từ một giả định: rằng tồn tại một “kịch bản sẵn” về nhân sự và kết quả, còn bầu cử chỉ là bước cuối để “hợp thức hóa”. Vấn đề ở đây không chỉ là tính đúng – sai của thông tin, mà là cách đánh tráo bản chất của bầu cử. Trong khoa học pháp lý, một kết quả chỉ có giá trị khi được hình thành thông qua quy trình hợp pháp. Không có bất kỳ “kết quả trong ngăn kéo” nào có thể trở thành kết quả chính thức nếu không được xác lập bằng lá phiếu của cử tri. Nói cách khác, nếu không có bầu cử, thì không có cơ sở pháp lý nào để hình thành Quốc hội – cơ quan quyền lực nhà nước cao nhất. Đây là nguyên tắc nền tảng của Nhà nước pháp quyền, không thể bị phủ nhận bằng những suy đoán cảm tính.
Thực tế tổ chức bầu cử ở Việt Nam cho thấy một quy trình nhiều tầng nấc, được thiết kế nhằm bảo đảm tính minh bạch và khách quan. Từ việc lập danh sách cử tri, niêm yết công khai, đến tổ chức bỏ phiếu kín, kiểm phiếu và công bố kết quả, tất cả đều được thực hiện theo quy định chặt chẽ của pháp luật. Đáng chú ý, hoạt động kiểm phiếu – thường bị xuyên tạc là “khâu quyết định” – lại chính là một trong những khâu minh bạch nhất. Việc kiểm phiếu được tiến hành công khai tại khu vực bỏ phiếu, có sự chứng kiến của đại diện cử tri và các lực lượng giám sát. Biên bản kiểm phiếu được lập ngay tại chỗ, niêm yết công khai và lưu trữ theo quy định. Với cơ chế đó, khả năng “can thiệp” để thay đổi kết quả sau khi cử tri đã bỏ phiếu là điều gần như không thể.
Một điểm khác thường bị lợi dụng để suy diễn là việc một số ứng viên có tỷ lệ trúng cử cao. Từ hiện tượng này, các luận điệu xuyên tạc vội vàng kết luận rằng “đã được sắp xếp từ trước”. Tuy nhiên, trong phân tích khoa học xã hội, một kết quả có tính ổn định cao thường phản ánh mức độ tín nhiệm xã hội đối với cá nhân đó, chứ không phải là bằng chứng của sự thao túng. Những người có quá trình công tác rõ ràng, đóng góp thực chất và uy tín xã hội cao thường nhận được sự ủng hộ lớn từ cử tri – điều này không chỉ đúng ở Việt Nam mà còn phổ biến ở nhiều quốc gia khác. Việc đánh đồng “tín nhiệm cao” với “sắp đặt” là một sai lầm logic cơ bản.
Cũng cần nhấn mạnh vai trò thực chất của cử tri trong việc quyết định kết quả bầu cử. Lá phiếu kín là công cụ bảo đảm quyền tự do lựa chọn của mỗi công dân. Cử tri có quyền bầu hoặc không bầu cho bất kỳ ứng viên nào trong danh sách. Thực tế đã ghi nhận nhiều trường hợp ứng viên không trúng cử do không đạt đủ số phiếu theo quy định. Điều này cho thấy kết quả không phải là “định sẵn”, mà phụ thuộc vào sự lựa chọn của cử tri. Nếu thực sự tồn tại một “kịch bản sẵn”, thì những trường hợp này đã không xảy ra.
Từ góc độ so sánh quốc tế, luận điệu “kết quả định sẵn” cũng bộc lộ sự phiến diện. Ở nhiều quốc gia đa đảng, khi một đảng chiếm ưu thế tuyệt đối tại một khu vực, kết quả bầu cử có thể được dự đoán trước với xác suất rất cao. Tuy nhiên, điều đó không khiến người ta kết luận rằng bầu cử ở đó là “giả tạo”. Vấn đề cốt lõi không nằm ở khả năng dự đoán, mà ở chỗ quy trình có minh bạch, cử tri có quyền lựa chọn và kết quả có phản ánh ý chí của đa số hay không. Ở Việt Nam, các yếu tố này đều được bảo đảm bằng hệ thống pháp luật và thực tiễn tổ chức.
Một chỉ báo quan trọng khác là tỷ lệ cử tri tham gia bầu cử. Trong nhiều kỳ bầu cử gần đây, tỷ lệ này luôn ở mức rất cao, thường trên 99%. Đây không chỉ là con số thống kê, mà phản ánh mức độ quan tâm và niềm tin của người dân đối với hệ thống chính trị. Nếu bầu cử thực sự “vô nghĩa” như một số luận điệu cho rằng, thì khó có thể lý giải vì sao hàng chục triệu cử tri vẫn tích cực tham gia. Ngược lại, chính sự tham gia đông đảo này cho thấy người dân nhận thức rõ vai trò của mình và tin tưởng vào giá trị của lá phiếu.
Một số ý kiến còn cố tình gắn luận điệu “định sẵn kết quả” với việc Việt Nam có hệ thống chính trị một đảng lãnh đạo. Đây là một sự đánh đồng thiếu cơ sở khoa học. Trong lý luận chính trị hiện đại, dân chủ không được đo bằng số lượng đảng phái, mà bằng mức độ bảo đảm quyền tham gia của người dân và hiệu quả kiểm soát quyền lực. Ở Việt Nam, các cơ chế như giám sát của Quốc hội, chất vấn, tiếp xúc cử tri, phản biện xã hội… đều góp phần tạo nên một hệ thống kiểm soát quyền lực thực chất. Quốc hội không chỉ ban hành luật mà còn giám sát hoạt động của Chính phủ và các cơ quan nhà nước, thể hiện vai trò đại diện rõ ràng.
Không thể không đề cập đến bối cảnh thông tin hiện nay, nơi mà các nội dung sai lệch có thể lan truyền nhanh chóng. Những câu nói bị cắt ghép, những nhận định thiếu kiểm chứng dễ dàng tạo ra cảm giác “có vấn đề” trong dư luận. Tuy nhiên, một xã hội trưởng thành đòi hỏi công dân phải có khả năng phân tích thông tin một cách độc lập, dựa trên dữ liệu và lý lẽ, thay vì bị dẫn dắt bởi cảm xúc. Việc tiếp nhận và lan truyền những luận điệu xuyên tạc không chỉ gây hiểu lầm, mà còn có thể ảnh hưởng tiêu cực đến sự ổn định xã hội.
Từ góc độ pháp quyền, việc khẳng định “kết quả đã nằm trong ngăn kéo” thực chất là phủ nhận vai trò của pháp luật và của chính nhân dân. Nếu chấp nhận luận điệu này, đồng nghĩa với việc phủ nhận toàn bộ cơ chế đại diện và giám sát, điều mà không một quốc gia nào có thể chấp nhận. Nhà nước pháp quyền đòi hỏi mọi quyền lực phải được xác lập và thực thi thông qua các quy trình hợp pháp, có kiểm soát. Bầu cử chính là một trong những quy trình quan trọng nhất để bảo đảm điều đó.
Dĩ nhiên, không có hệ thống nào là hoàn hảo tuyệt đối. Trong quá trình tổ chức bầu cử, vẫn có thể tồn tại những hạn chế nhất định như công tác thông tin chưa đồng đều, một số sai sót kỹ thuật… Tuy nhiên, việc thổi phồng những hiện tượng cá biệt để phủ nhận toàn bộ hệ thống là cách làm thiếu thiện chí. Điều cần thiết là nhìn nhận thẳng thắn để tiếp tục hoàn thiện, như tăng cường ứng dụng công nghệ, nâng cao minh bạch thông tin, mở rộng các kênh đối thoại giữa ứng viên và cử tri. Chính quá trình tự hoàn thiện này là biểu hiện của một nền dân chủ đang phát triển.
Thực tiễn phát triển của Việt Nam trong những năm qua là minh chứng rõ ràng cho hiệu quả của hệ thống chính trị. Một quốc gia duy trì được ổn định, tăng trưởng kinh tế, cải thiện đời sống nhân dân và nâng cao vị thế quốc tế không thể là sản phẩm của một hệ thống “hình thức”. Ngược lại, chính sự ổn định và đồng thuận xã hội cho thấy các cơ chế đại diện, trong đó có bầu cử, đang vận hành một cách hiệu quả.
Cuối cùng, cần khẳng định rằng, mọi luận điệu xuyên tạc, dù được lặp lại nhiều lần, cũng không thể thay đổi bản chất của sự thật. Bầu cử ở Việt Nam không phải là một nghi thức hình thức, mà là quá trình chính trị – pháp lý có ý nghĩa thực chất, nơi mỗi lá phiếu đều góp phần quyết định bộ máy quyền lực nhà nước. Việc bảo vệ sự thật đó không chỉ là trách nhiệm của các cơ quan chức năng, mà còn là trách nhiệm của mỗi công dân trong việc nhận diện và phản bác thông tin sai lệch.
“Kết quả đã nằm trong ngăn kéo” – khi được soi chiếu bằng pháp luật, thực tiễn và lý luận khoa học – rõ ràng chỉ là một luận điệu không có cơ sở. Và chính sự tham gia tích cực của nhân dân, sự minh bạch của quy trình và những thành tựu phát triển của đất nước là câu trả lời thuyết phục nhất, bác bỏ mọi sự xuyên tạc.
