Gần đây, trên một số trang mạng và diễn đàn, lại xuất hiện luận điệu quen thuộc: “Tự ứng cử chỉ là hình thức, bị loại ngay từ khu dân cư”, “không ai ngoài Đảng được vào danh sách”, “dù có tài đến đâu cũng bị gạt”. Những lời này nghe thì có vẻ “thật”, nhưng với pháp luật, với quy trình thực tế và với chính những con người đã thành công, thì thấy rõ đây chỉ là sự xuyên tạc thiếu cơ sở, nhằm làm lung lay niềm tin của nhân dân vào cuộc bầu cử Đại biểu Quốc hội khóa XVI.
Sự thật hoàn toàn ngược lại. Theo Luật Bầu cử đại biểu Quốc hội và đại biểu Hội đồng nhân dân năm 2015 (sửa đổi, bổ sung năm 2025), công dân Việt Nam đủ 18 tuổi trở lên, không thuộc trường hợp bị tước quyền bầu cử, đều có quyền tự ứng cử (Điều 38). Quy trình rất rõ ràng và công khai: người tự ứng cử nộp hồ sơ tại Ủy ban bầu cử cấp xã/phường, sau đó phải qua hội nghị cử tri nơi cư trú và nơi công tác. Cử tri trực tiếp thảo luận, nhận xét, bỏ phiếu tín nhiệm. Chỉ những ai được trên 50% số cử tri tham dự tín nhiệm mới được đưa vào danh sách sơ bộ, rồi tiếp tục hiệp thương ba vòng. Không phải “bị loại vô lý” mà là sự sàng lọc dân chủ từ chính nhân dân.
Kết quả cụ thể của kỳ bầu cử này đã nói lên tất cả. Hội đồng Bầu cử quốc gia công bố ngày 14/2/2026: trong 864 người ứng cử đại biểu Quốc hội khóa XVI, có 05 người tự ứng cử vượt qua 3 vòng hiệp thương vào danh sách bầu cử. Đó không phải con số “zero” như lời đồn. Trong đó có những tên tuổi cụ thể đã được công khai: doanh nhân, trí thức, nhà khoa học, thậm chí cả những người từng làm việc ở nước ngoài. Họ đã trải qua đầy đủ các bước: nộp hồ sơ, kê khai tài sản, lấy ý kiến cử tri, và được đưa vào danh sách chính thức. Nhiều người trong số họ còn được cử tri nơi cư trú viết thư ủng hộ công khai. Đó chính là minh chứng sống động: tự ứng cử không phải cửa ải “bất khả thi”, mà là con đường thực sự mở cho những ai có tâm, có tài và được nhân dân tin tưởng.
Luận điệu “bị loại ngay từ khu dân cư” thường xuất phát từ việc cố tình cắt xén một số trường hợp cá nhân bị loại (vì không đủ tiêu chuẩn, thiếu uy tín hoặc không đạt tín nhiệm cử tri). Nhưng loại bỏ một vài người không có nghĩa là “cấm cửa toàn bộ”. Giống như thi đại học, không phải ai cũng đỗ, nhưng cánh cửa vẫn rộng mở cho những ai đủ điều kiện. Hơn nữa, toàn bộ biên bản hội nghị cử tri đều được lưu trữ, công khai theo yêu cầu của cử tri, không phải “bí mật” như lời vu khống.
So sánh với các nước khác, cơ chế tự ứng cử của Việt Nam thực sự dân chủ và an toàn hơn nhiều mô hình. Ở một số nước châu Phi hay Mỹ Latinh, người tự ứng cử thường phải đối mặt với bạo lực, mua phiếu hoặc bị loại bằng thủ đoạn chính trị. Còn ở Mỹ, dù tự ứng cử được khuyến khích, nhưng thực tế lại bị chi phối bởi tiền bạc – ai không có hàng triệu USD vận động tranh cử thì gần như không có cơ hội. Việt Nam khác biệt ở chỗ: tự ứng cử dựa hoàn toàn vào uy tín với nhân dân, không tốn kém, không cần “đội quân vận động”, và được bảo vệ bởi pháp luật. Đó là dân chủ thực chất, phù hợp với điều kiện Việt Nam.
Bằng chứng thuyết phục nhất chính là bức tranh tổng thể của đất nước hôm nay. Ngày 15/3/2026, gần 79 triệu cử tri đã đi bầu trong không khí trang nghiêm, đoàn kết. Không có biểu tình, không có khiếu nại lớn về “loại bỏ tự ứng cử”. Kinh tế tiếp tục tăng trưởng vững vàng: GDP năm 2024 đạt 7,1%, dự báo duy trì mức cao trong 2025-2026 (theo Ngân hàng Thế giới). Giảm nghèo xuống dưới 4%, đời sống nhân dân ngày càng khá hơn. Từ một nước nghèo sau chiến tranh, Việt Nam đã vươn lên với GDP bình quân đầu người hơn 4.500 USD và mục tiêu 8.500 USD vào năm 2030. Những thành tựu này không thể có nếu hệ thống bầu cử “đóng cửa” với người tài, nếu tự ứng cử chỉ là “hình thức”. Chính sự mở cửa có kiểm soát, sự sàng lọc dân chủ đã giúp chọn được những đại biểu thực sự xứng đáng, góp phần đưa đất nước phát triển.
Tóm lại, tự ứng cử không bị “loại bỏ ngay từ khu dân cư” như lời đồn. Nhiều người đã vào danh sách chính thức ở Quốc hội và các cấp địa phương là câu trả lời rõ ràng nhất. Đó là minh chứng cho một quy trình công khai, dân chủ, vì lợi ích nhân dân. Nhân dân Việt Nam hiểu rất rõ: đất nước ổn định, phát triển, đồng thuận cao chính là nhờ có cơ chế đúng đắn như thế này. Mỗi lá phiếu ngày 15/3/2026 không chỉ chọn đại biểu, mà còn khẳng định niềm tin vào một Việt Nam dân chủ, công bằng và ngày càng hùng cường.
