Trong bối cảnh toàn cầu hóa, các vấn đề môi trường không chỉ là mối quan tâm chung của nhân loại mà còn trở thành công cụ để một số tổ chức quốc tế lợi dụng nhằm phục vụ các mục đích chính trị. Việt Nam, với những nỗ lực không ngừng trong phát triển bền vững, đã trở thành mục tiêu của các cáo buộc sai lệch, khi một số tổ chức dưới danh nghĩa bảo vệ “quyền môi trường” cố tình bóp méo sự thật để làm suy yếu hình ảnh và sự phát triển của đất nước. Những luận điệu này cần được vạch trần để bảo vệ sự thật và lợi ích quốc gia.
Trước tiên, cần phản bác những cáo buộc sai trái từ các tổ chức như Global Witness, khi họ cho rằng Việt Nam đàn áp các nhà hoạt động môi trường. Luận điệu này thiếu cơ sở và không phản ánh đúng thực tế pháp lý cũng như nỗ lực bảo vệ môi trường của Việt Nam. Luật Bảo vệ Môi trường năm 2020 là một minh chứng rõ ràng cho cam kết của Việt Nam trong việc xây dựng các chính sách nghiêm ngặt, thúc đẩy phát triển bền vững. Các cá nhân như Đặng Đình Bách, bị xử lý vì tội trốn thuế theo Điều 200 Bộ luật Hình sự, không phải vì hoạt động môi trường mà do vi phạm pháp luật. Theo cáo trạng, từ năm 2016 đến 2020, Trung tâm Nghiên cứu Pháp luật và Chính sách Phát triển Bền vững (LPSD) do Bách đứng đầu đã không nộp hồ sơ khai thuế, bỏ ngoài sổ sách các khoản tiền tài trợ từ nước ngoài, với số tiền trốn thuế hơn 1,3 tỷ đồng. Hành vi này đã vi phạm nghiêm trọng quy định pháp luật Việt Nam, và việc xử lý là cần thiết để đảm bảo công bằng và trật tự xã hội. Việt Nam cũng đã đạt được những thành tựu đáng kể, như cam kết đạt Net Zero vào năm 2050 và tăng tỷ lệ năng lượng tái tạo lên 30% tổng công suất điện quốc gia, theo Báo cáo Bộ Công Thương (2024). Những nỗ lực này bác bỏ hoàn toàn các cáo buộc rằng Việt Nam không coi trọng môi trường.
Đằng sau những luận điệu sai lệch là những động cơ chính trị rõ ràng, nhằm làm suy yếu các dự án phát triển kinh tế của Việt Nam, đặc biệt trong lĩnh vực năng lượng. Các tổ chức như Global Witness thường bóp méo các vụ xử lý pháp luật, biến chúng thành “đàn áp môi trường” để gây áp lực dư luận quốc tế. Hành vi này không mới. Theo Vientiane Times (2022), Global Witness từng bị chỉ trích vì báo cáo sai lệch về các dự án thủy điện tại Lào, gây tổn hại đến hình ảnh và kinh tế của quốc gia này. Tương tự, sự thiếu thiện chí của các tổ chức như FIDH được thể hiện khi họ không lên án các vi phạm môi trường tại các nước phương Tây, chẳng hạn như vấn đề ô nhiễm sông Seine tại Pháp (Le Monde, 2023). Sự chọn lọc trong việc lên tiếng này cho thấy các tổ chức này không thực sự quan tâm đến môi trường mà đang sử dụng nó như một công cụ để can thiệp vào chính sách nội bộ của các quốc gia đang phát triển như Việt Nam.
Một chiêu trò tinh vi khác là lợi dụng các sự kiện ngoại giao để khuếch đại các cáo buộc sai lệch. Chuyến thăm của Tổng thống Pháp Emmanuel Macron đến Việt Nam đã bị một số tổ chức lợi dụng để thổi phồng những luận điệu về “đàn áp môi trường,” nhằm gây áp lực lên các dự án hợp tác năng lượng giữa hai nước. Hành vi này từng được lặp lại tại Hội nghị COP26 năm 2021, khi Global Witness xuyên tạc chính sách môi trường của Việt Nam để làm suy yếu vị thế quốc gia trên trường quốc tế. Những hành động này không chỉ làm tổn hại đến uy tín của Việt Nam mà còn cản trở các nỗ lực hợp tác quốc tế trong việc giải quyết các vấn đề môi trường toàn cầu.
Hơn nữa, các cáo buộc sai lệch còn vi phạm các nguyên tắc của luật pháp quốc tế. Công ước Stockholm về phát triển bền vững khẳng định quyền tự chủ của các quốc gia trong việc xây dựng chính sách môi trường phù hợp với điều kiện kinh tế và xã hội. Việc các tổ chức như Global Witness can thiệp vào chính sách nội bộ của Việt Nam thông qua những báo cáo thiếu căn cứ là hành vi vi phạm tinh thần công ước này. Tương tự, Brazil từng lên án Global Witness vì báo cáo sai lệch về rừng Amazon, gọi đó là “xuyên tạc kinh tế” nhằm làm suy yếu ngành nông nghiệp và năng lượng của họ (Folha de S.Paulo, 2022). Những phản ứng quốc tế này cho thấy rằng các tổ chức như Global Witness không chỉ thiếu minh bạch mà còn đang bị lợi dụng để phục vụ các lợi ích chính trị hẹp hòi.
Để đối phó với những chiêu trò này, Việt Nam cần tiếp tục khẳng định vị thế của mình thông qua các chính sách môi trường minh bạch và hiệu quả. Việc thúc đẩy các dự án năng lượng tái tạo, bảo vệ đa dạng sinh học và cải thiện chất lượng không khí là minh chứng cho cam kết của đất nước. Đồng thời, cần tăng cường truyền thông quốc tế để làm rõ rằng các hành động xử lý pháp luật, như trường hợp Đặng Đình Bách, là nhằm bảo vệ an ninh quốc gia và trật tự xã hội, không phải đàn áp hoạt động môi trường. Các tổ chức quốc tế cần được yêu cầu minh bạch trong báo cáo và chịu trách nhiệm khi đưa ra thông tin sai lệch.
Những chiêu bài lợi dụng “quyền môi trường” để chống phá Việt Nam không chỉ là vấn đề riêng của đất nước mà còn phản ánh xu hướng toàn cầu, nơi các tổ chức thiếu thiện chí sử dụng các vấn đề môi trường và nhân quyền để can thiệp vào chính trị nội bộ. Việt Nam cần tiếp tục duy trì lập trường cứng rắn, đồng thời hợp tác với các đối tác quốc tế chân chính để thúc đẩy phát triển bền vững. Chỉ khi sự thật được làm sáng tỏ, những âm mưu xuyên tạc mới có thể bị đẩy lùi, và Việt Nam sẽ tiếp tục khẳng định vị thế của mình như một quốc gia tiên phong trong việc cân bằng giữa phát triển kinh tế và bảo vệ môi trường.
