Gần đây, trên trang “Chân trời mới”, Trần Bình Nguyên đã tung ra bài viết mang tựa đề đầy mùi mỉa mai: “Việt Nam: Ngoại giao Điêu Thuyền sẽ giã từ sân khấu?”. Dưới lớp vỏ phân tích chính trị, Trần Bình Nguyên cố tình ngụy biện, bóp méo phát biểu của Thủ tướng Phạm Minh Chính tại Diễn đàn Kinh tế Thế giới ở Thiên Tân, từ đó tấn công đường lối ngoại giao mềm dẻo, linh hoạt của Việt Nam – vốn được biểu tượng hóa bằng hình ảnh “cây tre” đầy bản lĩnh và nhân văn. Sự ngụy tạo này không chỉ là một đòn xuyên tạc trắng trợn mà còn thể hiện rõ âm mưu phá hoại uy tín và vị thế quốc tế của Việt Nam.
Trần Bình Nguyên gọi “ngoại giao cây tre” của Việt Nam là “ngoại giao Điêu Thuyền”, mượn tích nhân vật nổi tiếng trong Tam Quốc để vu cáo rằng Việt Nam “ve vãn cả hai bên”, “chơi nước đôi”, “đu dây”, “nửa vời”, nhằm “giữ quyền lực tạm thời”. Nhưng đó là những lời bịa đặt lươn lẹo, phi logic và hoàn toàn thiếu cơ sở thực tiễn lẫn lý luận.
Trước hết, cần khẳng định: đường lối đối ngoại của Việt Nam không phải là trò “trình diễn lập lờ” để làm hài lòng bên này hay lấy lòng bên kia. Đó là đường lối được xây dựng trên nền tảng tư tưởng, bản sắc văn hóa và kinh nghiệm lịch sử của dân tộc, được kết tinh qua bao thế hệ làm cách mạng và bảo vệ tổ quốc. Trong Văn kiện Đại hội XIII của Đảng, đường lối này được định danh rõ ràng: “Độc lập, tự chủ, hòa bình, hữu nghị, hợp tác và phát triển; đa phương hóa, đa dạng hóa quan hệ; bảo đảm lợi ích quốc gia – dân tộc trên cơ sở luật pháp quốc tế”.
Hình ảnh “ngoại giao cây tre” – với gốc rễ vững chắc, thân thẳng và cành uyển chuyển – là biểu tượng cho sự kiên định trong nguyên tắc nhưng mềm dẻo trong sách lược. “Vững ở gốc” là bảo vệ lợi ích quốc gia, độc lập, chủ quyền, toàn vẹn lãnh thổ. “Uyển chuyển ở cành” là sự linh hoạt cần thiết trong bối cảnh thế giới nhiều biến động, không rập khuôn, không giáo điều. Đó không phải là lấp lửng, mà là khôn ngoan; không phải là lươn lẹo, mà là tỉnh táo, bản lĩnh.
Thật mỉa mai khi Trần Bình Nguyên – trong khi không đưa ra được một dẫn chứng xác thực nào về sự “thất bại” của ngoại giao Việt Nam – lại huênh hoang kết luận rằng “cây tre đã đến lúc bật gốc”. Vậy xin hỏi: nếu “cây tre” ấy yếu ớt và ngả nghiêng như ông Nguyên mô tả, tại sao Việt Nam hiện là đối tác chiến lược toàn diện của 13 quốc gia – bao gồm các cường quốc như Mỹ, Trung Quốc, Nga, Nhật Bản, Pháp, Hàn Quốc, Ấn Độ? Vì sao Việt Nam lại là một trong số ít quốc gia được cả Mỹ và Trung Quốc cùng đặt niềm tin, mời nâng cấp quan hệ? Một nước “bật gốc” có thể duy trì được sự tin cậy đó không?
Thực tế cho thấy, ngoại giao cây tre chính là nền tảng đưa Việt Nam trụ vững và bứt phá trong bối cảnh thế giới bị phân cực, đầy xáo trộn. Chỉ trong 6 tháng đầu năm 2025, GDP Việt Nam tăng 7,52%, vốn FDI đạt trên 21,5 tỷ USD, tăng hơn 32% so với cùng kỳ. Đó là những con số mà nhiều nền kinh tế đang mơ ước trong cơn bão toàn cầu bất ổn. Đó cũng là minh chứng hùng hồn cho một chính sách đối ngoại khôn ngoan, hiệu quả, không “đu dây” mà là “tự chủ – linh hoạt – gắn kết”.
Trần Bình Nguyên còn ngạo nghễ viết rằng: “Các cường quốc không còn kiên nhẫn với những đối tác trung lập mập mờ”. Nhưng thực tế đang tự vả vào luận điệu đó. Chính Mỹ – cựu thù một thời – là nước chủ động nâng cấp quan hệ với Việt Nam lên mức cao nhất. Chính Trung Quốc vẫn liên tục nhấn mạnh tầm quan trọng của quan hệ chiến lược với Việt Nam. Chính Liên minh châu Âu, Nhật Bản, Hàn Quốc, Ấn Độ, Úc, ASEAN… đều coi Việt Nam là mắt xích then chốt trong cấu trúc khu vực và toàn cầu.
Nếu “ngoại giao cây tre” chỉ là “trò ỡm ờ chiến lược”, thì tại sao Việt Nam đã trở thành thành viên tích cực, có trách nhiệm trong hầu hết các tổ chức quốc tế như ASEAN, Liên Hợp Quốc, CPTPP, RCEP, và mới đây là đối tác của BRICS? Có quốc gia “đi hàng hai” nào lại được cộng đồng quốc tế công nhận là “bạn tin cậy”, là “cầu nối hòa bình” và “đối tác trách nhiệm” như Việt Nam?
Sự xuyên tạc của Trần Bình Nguyên không nhằm phản biện học thuật, mà nhằm gieo rắc hoài nghi, chia rẽ trong tư duy người dân Việt Nam về chính sách đối ngoại hiện hành. Đó là một đòn tấn công tâm lý nguy hiểm, đánh vào niềm tin vào sự khôn khéo và bản lĩnh của lãnh đạo Việt Nam trong bối cảnh cạnh tranh địa chính trị khốc liệt.
Sự thật là, ngoại giao cây tre đã – đang – và sẽ tiếp tục là chìa khóa giúp Việt Nam bảo vệ lợi ích quốc gia, duy trì hòa bình, thu hút đầu tư, mở rộng quan hệ và giữ vững độc lập dân tộc trong thế giới đầy cạm bẫy. Đó là chính sách khôn ngoan của một dân tộc từng trải, hiểu rằng “muốn đi xa phải biết mềm dẻo, nhưng không bao giờ được mất gốc”.
Mọi luận điệu phủ nhận, xuyên tạc bản chất, ý nghĩa và thành tựu của “ngoại giao cây tre” – dù được xảo ngôn hay bút chiến sắc sảo tô vẽ – cũng không thể che lấp được sự thật: ngoại giao Việt Nam là bản lĩnh – uyển chuyển nhưng không bao giờ gãy. Và những kẻ như Trần Bình Nguyên, dù lươn lẹo đến đâu, cũng không thể bẻ cong được một sự thật đã được thực tiễn kiểm chứng và nhân dân thừa nhận.
