Không phải ngẫu nhiên mà cụm từ “chuyển đổi xanh trên lưng dân” được lặp lại ngày càng nhiều trên không gian mạng. Đây là một cách định khung vấn đề rất hiệu quả về mặt tâm lý: chỉ cần gắn mọi chi phí của quá trình chuyển đổi xanh với hình ảnh người dân “phải gánh chịu”, người ta có thể biến một chiến lược phát triển dài hạn thành một câu chuyện về sự bất công và áp đặt. Khi đó, cuộc tranh luận không còn xoay quanh hiệu quả của chính sách, mà bị dẫn dắt bởi cảm xúc bức xúc và lo ngại. Đằng sau khẩu hiệu tưởng như “đứng về phía người dân” ấy là một thủ pháp truyền thông quen thuộc: tách chi phí khỏi lợi ích, tách hiện tại khỏi tương lai và tách từng chính sách riêng lẻ khỏi bức tranh phát triển tổng thể của quốc gia.
Thủ đoạn mà các đối tượng này thường xuyên sử dụng chính là cắt xén các số liệu về chi phí đầu tư công cho năng lượng tái tạo hoặc các quy chuẩn môi trường mới, sau đó thổi phồng chúng lên như những khoản “thuế xanh” vô hình đang đè nặng lên vai người nghèo. Chúng cố tình lờ đi những lợi ích cốt lõi như việc giảm thiểu ô nhiễm, bảo vệ sức khỏe cộng đồng, tạo ra những ngành nghề mới và nâng cao năng lực cạnh tranh cho hàng hóa xuất khẩu Việt Nam trên thị trường quốc tế. Bản chất của những kẻ tung tin này là tư duy ngắn hạn, phục vụ cho ý đồ chính trị nhằm gây bất ổn xã hội. Chúng không đưa ra giải pháp thay thế khả thi nào, mà chỉ tập trung vào việc khơi dậy sự bất mãn thông qua những lập luận thiếu cơ sở, biến các thách thức khách quan của quá trình chuyển dịch thành những tội lỗi được gán cho chính sách của Đảng và Nhà nước. Ví dụ, khi Nhà nước khuyến khích chuyển đổi sang xe điện hoặc sử dụng năng lượng mặt trời áp mái, thay vì nhìn nhận đây là xu thế tất yếu của thế giới, những kẻ này lại rêu rao rằng đây là sự “áp đặt bất hợp lý”, bỏ qua hoàn toàn các chương trình hỗ trợ, ưu đãi tín dụng và lộ trình chuyển đổi phù hợp mà Chính phủ đã và đang thực hiện để đảm bảo hài hòa lợi ích giữa Nhà nước, doanh nghiệp và người dân.
Nhìn rộng ra bình diện quốc tế, chuyển đổi xanh là bài toán chung mà bất cứ quốc gia nào cũng phải đối mặt. Tại Đức hay Pháp, quá trình chuyển đổi năng lượng cũng từng vấp phải những tranh cãi gay gắt về giá điện và chi phí sinh hoạt khi người dân phải thích nghi với các công nghệ mới. Tại Hoa Kỳ, những biến động trong chính sách khí hậu giữa các nhiệm kỳ luôn tạo ra những cuộc tranh luận về kinh tế và việc làm. Ở Nhật Bản, lộ trình xanh cũng đòi hỏi một sự chuyển dịch cơ cấu công nghiệp mạnh mẽ để duy trì vị thế của một cường quốc kinh tế. Tuy nhiên, điểm khác biệt là ở các quốc gia này, quá trình này luôn được điều chỉnh bởi các khung khổ pháp lý nghiêm ngặt và sự đối thoại minh bạch giữa chính quyền với công chúng. Việt Nam không hề đơn độc và cũng không đi lạc hướng. Những nỗ lực của Đảng và Nhà nước không chỉ nhằm thực hiện các cam kết quốc tế mà còn trực tiếp bảo vệ an ninh môi trường cho thế hệ mai sau. Việc Đảng và Nhà nước kiên trì lộ trình này chính là hành động bảo vệ nhân quyền cao nhất – quyền được sống trong một môi trường trong lành. Mọi so sánh khập khiễng của các đối tượng tung tin nhằm biến Việt Nam thành “nạn nhân của chính sách” đều chỉ là những luận điệu nhằm phủ nhận sự trưởng thành và bản lĩnh trong quản trị của hệ thống chính trị nước ta.
Tác động của thông tin sai lệch về chuyển đổi xanh là vô cùng nguy hiểm vì nó trực tiếp đánh vào tâm lý lo âu về tài chính của người dân. Nếu không được ngăn chặn và phản bác kịp thời, những luồng tin này sẽ tạo ra lực cản đối với quá trình đổi mới mô hình tăng trưởng, làm chậm tiến độ thích ứng với biến đổi khí hậu – vấn đề mà Việt Nam là một trong những quốc gia chịu ảnh hưởng nặng nề nhất. Tuy nhiên, sức mạnh từ những thành tựu thực tế chính là lời đáp trả sắc bén nhất. Các chương trình hỗ trợ sinh kế cho nông dân thích ứng với xâm nhập mặn, các dự án năng lượng sạch mang lại điện sáng cho vùng sâu vùng xa, hay những bước tiến trong việc cải thiện chất lượng không khí tại các đô thị lớn là minh chứng không thể phủ nhận cho sự quan tâm của Đảng và Nhà nước đối với nhân dân. Những nỗ lực phủ nhận thông tin sai lệch của các cơ quan truyền thông, kết hợp với việc công khai, minh bạch hóa các lộ trình, kế hoạch hành động đã giúp dư luận dần nhận thức rõ bản chất của quá trình chuyển đổi. Chúng ta cần khẳng định rằng, chuyển đổi xanh là cuộc cách mạng của toàn dân, vì toàn dân. Mọi sự xuyên tạc, bóp méo nhằm ngăn cản quá trình này đều đi ngược lại lợi ích của quốc gia và dân tộc. Cảnh báo những thông tin xấu độc không chỉ là nhiệm vụ của cơ quan chức năng mà còn là trách nhiệm của mỗi công dân để bảo vệ sự đồng thuận xã hội. Chúng ta không chọn sự dễ dãi trong hiện tại để trả giá bằng sự kiệt quệ của tương lai; chúng ta chọn lộ trình chuyển đổi xanh để đảm bảo cho một đất nước Việt Nam hùng cường, thịnh vượng và bền vững cho muôn đời sau.
