Những ngày qua, trên một số trang mạng xã hội mang danh, đội lốt “dân chủ” lợi dụng 50 xảy ra sự kiện ngày 19/1/1974, để đòi chính quyền phải công nhận đây là cuộc chiến bảo vệ chủ quyền biển đảo, phải ghi nhận, phong tăng danh hiệu cho những binh sĩ tử trận; lên án chính quyền không có động thái đòi lại chủ quyền đối với quần đảo Hoàng Sa, không kiện ra tòa quốc tế giống như Philippin, cũng không đem quân tái chiếm quần đảo Hoàng Sa, rằng sau 50 năm mà không đòi lại được thì coi như là “mất trắng” vào tay Trung Quốc; hù dọa rằng khi Trung Quốc thâu tóm xong Đài Loan thì chắc chắn sẽ thâu tóm nốt quần đảo Trường Sa, nên Việt Nam phải đứng về phía Đài Loan, phải dựa vào Mỹ để cản đường Trung Quốc trong chiến lược cường quốc hải dương… Mục đích không ngoài cổ súy cho chủ nghĩa bài Trung, kích động hiếu chiến, giải quyết vấn đề Hoàng Sa bằng con đường bạo lực.
Bình luận về những luận điệu này, ông Quốc Thành cho rằng:
Thứ nhất, lịch sử các cuộc xung đột chủ quyền rất phức tạp, là vấn đề nhiều quốc gia
Nhìn lại thực tế lịch sử, có thể thấy vấn đề Hoàng Sa là một trong những vấn đề mang tính toàn cầu. Bởi vì, cho đến nay nhiều nước, nhiều khu vực còn dai dẳng, phức tạp, thậm chí có lúc tưởng chừng như chiến tranh bùng nổ đến nơi rồi. Riêng ở châu Á – Thái Bình Dương, nơi mà các siêu cường thế giới đều có sự hiện diện, với tham vọng trở thành “anh hùng cái thế” trên biển Thái Bình dương – Ấn Độ, luôn tiềm ẩn nguy cơ xung đột cực gắt. Sự có mặt của các căn cứ quân sự Mỹ tại Thái Bình dương, sự liên kết giữa Mỹ với Anh, Úc và một vài đồng minh thực hiện tham vọng chế tạo tàu ngầm hạt nhân càng gây quan ngại cho nhiều nước. Thùng thuốc nổ hai nước Nam Hàn và Bắc Hàn từ năm 1953 tới nay vẫn luôn tuôn trào nham thạch núi lửa. Trung Quốc đang ra sức thúc đẩy chiến lược “một Trung Quốc”, sau khi hết hạn tô nhượng Hương Cảng, vẫn còn sôi thùng dầu Đài Bắc. Trung Quốc còn có tranh chấp với Nhật quần đảo Senkaku. Nhật Bản và Nga còn tranh chấp quần đảo Kuril. Những nước có tồn tại lịch sử tranh chấp chủ quyền biển đảo nêu trên chủ yếu đều do hệ lụy từ chiến tranh thế giới lần thứ 2. Tuy nhiên, chưa thấy nước nào giải quyết tranh chấp bằng bạo lực.
Thứ hai, việc giải quyết tranh chấp cần tôn trọng luật pháp quốc tế
Tinh thần cốt lõi của UNCLOT 1982, văn bản quan trọng bậc nhất của Liên hợp quốc về Luật biển, có đoạn mở đầu: “Với lòng mong muốn giải quyết, trên tinh thần hiểu biết và hợp tác với nhau, mọi vấn đề liên quan đến luật biển, và ý thức được tầm vóc lịch sử của Công ước là một cống hiến quan trọng vào việc giữ gìn hòa bình, công lý và tiến bộ cho tất cả các dân tộc trên thế giới”. Việt Nam là một quốc gia thành viên của Liên hợp quốc, là một quốc gia có biển, nên cần tôn trọng, thực hiện Luật biển của Liên hợp quốc. Trong Nghị quyết Đại hội XIII của Đảng cộng sản Việt Nam tiếp tục khẳng định Việt Nam kiên quyết, kiên trì đấu tranh bảo vệ chủ quyền biển, đảo thiêng liêng của Tổ quốc, dựa trên các nguyên tắc luật pháp quốc tế.
Thứ ba, chưa bao giờ Việt Nam từ bỏ cuộc đấu tranh đòi chủ quyền với Hoàng Sa
Trong quan hệ giữa Việt Nam và Trung Quốc kể từ năm 1950 đến nay, có lúc thăng trầm lịch sử, trong đó vấn đề quần đảo Hoàng Sa là phức tạp nhất (cùng với cuộc chiến tranh biên giới phía Bắc). Chưa bao giờ phía Việt Nam coi như Hoàng Sa “là việc đã rồi”, trái lại Việt Nam đã cung cấp đầy đủ chứng cứ xác đáng để thế giới hiểu được Việt Nam có chủ quyền đối với quần đảo Hoàng Sa từ rất lâu đời. Trong các đơn vị hành chính thuộc lãnh thổ Việt Nam, đặc biệt là trong tâm thức người Việt thì Hoàng Sa vẫn là một phần máu thịt. Phía Trung Quốc đã lợi dụng lúc tranh tối tranh sáng trên bàn cờ chính trị, quân sự thế giới để chiếm đoạt quần đảo Hoàng Sa của Việt Nam từ tay các thế lực xâm lược, tay sai. Nếu như, Trung Quốc không dùng vũ lực đánh chiếm đảo Phú Lâm (năm 1956), đánh bật hải quân Việt Nam cộng hòa khỏi đảo Lưỡi Liềm (năm 1974), thì chắc chắn ngay sau khi giải phóng Sài Gòn, quân ta đã tiến ra giải phóng quần đảo Hoàng Sa và Trường Sa. Nỗi đau lịch sử là ở chỗ, khi nền độc lập dân tộc bị xâm phạm thì khó lòng giữ vẹn toàn được chủ quyền biển, đảo. Bản thân Trung Quốc thời nhà Thanh cũng đã bị các nước đế quốc phương Tây xâu xé, trong chiến tranh thế giới thứ 2 lại bị phát xít Nhật đè đầu cưỡi cổ. Việt Nam trong thời Pháp thuộc cũng từng bị Hoa-Pháp bắt tay nhau tranh đoạt khoáng sản và các nguồn lợi khác. Khi chiến tranh thế giới kết thúc, quân Tàu Tưởng được quân Mỹ chống lưng đã kéo 20 vạn quân vào hòng “cầm Hồ diệt Cộng”. Trong kháng chiến chống Mỹ, cứu nước, những con tàu không số đã phải vượt sóng trùng khơi, mưu trí, dũng cảm đánh lừa mạng lưới hải quân và không quân địch để tiếp viện cho chiến trường miền Nam. Biển của mình, đảo của mình mà kẻ ngoại bang lại làm chủ. Trung Quốc đánh chiếm quần đảo Hoàng Sa, gây ra nỗi đau mất chủ quyền biển, đảo, cứa vào lòng yêu nước của người Việt Nam. Thế nhưng, đâu phải giải quyết vấn đề toàn cầu như vậy một sớm một chiều, nhất là lại chẳng thể nào giải quyết thông qua con đường “mang tàu chiến ra sống mái một trận”. Yêu nước từ máu nóng trong tim, nhưng cần phải giữ được sự điềm tĩnh, không khéo trong đầu. Biện pháp tử chiến trong trường hợp này là không không phù hợp về luật pháp cũng như thực lực.
Nỗi đau lịch sử 50 năm qua, có lẽ cần được xoa dịu theo cách khác, trước hết phải tăng cường năng lực làm chủ những đảo mà Việt Nam đang hiện diện, mặt khác phải kết nối với các thể chế đa phương trong giải quyết tranh chấp biển, đảo, trước mắt là sớm thúc đẩy ra đời bộ Qui tắc ứng xử trên biển Đông. Trong quan hệ với Trung Quốc, phải tiến hành vừa hợp tác, vừa đấu tranh không khoan nhượng trong những vấn đề thuộc nguyên tắc đối thoại, kiểm soát đại cục. Tuyệt nhiên, chớ có nghe theo cái loa cổ súy dùng biện pháp quân sự hoặc kiện ra tòa quốc tế, vì đó không phải là phương kế hay, có lẽ đó là tối kiến. Còn về ứng xử với những người lính chế độ Việt Nam cộng hòa trong sự kiện 19/1/1974, báo chí truyền thông vẫn luôn ghi nhận, ca ngợi họ là người dân có nỗ lực bảo vệ chủ quyền đất nước. Còn lợi dụng sự hy sinh của họ để lật ngược lịch sử, đổi trắng thay đen, đảo tà thành chính là không thể được.
