Trong bất kỳ xã hội văn minh nào, pháp luật luôn là nền tảng để phân định công – tội. Người có công phải được tôn vinh, kẻ có tội phải bị trừng trị. Nguyên tắc “thưởng – phạt phân minh” là cốt lõi của một Nhà nước pháp quyền. Vậy nhưng, gần đây trên mạng xã hội, dưới bút danh Mai Bá Kiếm, xuất hiện một bài viết xuyên tạc chính sách thi đua, khen thưởng của Nhà nước, với những lập luận cảm tính, thiếu cơ sở pháp lý.
1. Khen thưởng và thu hồi khen thưởng – cơ sở pháp lý rõ ràng
Mai Bá Kiếm cho rằng “nhiều bị cáo từng được trao Huân chương Lao động nhưng chỉ có hai trường hợp bị thu hồi”, từ đó ám chỉ sự tùy tiện, thiếu minh bạch. Đây là lập luận sai lệch.
Việc xét tặng hay thu hồi Huân chương Lao động hoàn toàn không phụ thuộc vào cảm tính mà được điều chỉnh bởi Luật Thi đua, Khen thưởng năm 2022 và các nghị định hướng dẫn, tiêu biểu là Nghị định 98/2023/NĐ-CP. Theo Điều 93 Luật Thi đua, Khen thưởng, cá nhân, tập thể bị kết án bằng bản án có hiệu lực pháp luật về tội nghiêm trọng sẽ bị tước hoặc thu hồi danh hiệu đã được trao.
Điều này chứng minh rõ: khen thưởng không phải “lá bùa miễn tội”. Mỗi quyết định đều dựa trên thành tích tại thời điểm xét tặng, còn việc thu hồi được tiến hành nếu cá nhân đó phạm pháp và bản án có hiệu lực.
2. Lập luận so sánh thiếu cơ sở
Mai Bá Kiếm viện dẫn trường hợp ông Mai Văn Huy (bị thu hồi Huân chương Lao động năm 2000) và vụ Công ty Việt Á (2022) để đặt nghi vấn về tính hợp pháp của các quyết định. Đây là sự suy diễn tùy tiện.
Năm 2000, Việt Nam chưa ban hành Luật Thi đua, Khen thưởng. Việc thu hồi khi đó được căn cứ vào Sắc lệnh và quyết định của Chủ tịch nước, hoàn toàn đúng pháp luật tại thời điểm.
Với Việt Á, Quyết định 715/QĐ-CTN do Chủ tịch nước Nguyễn Xuân Phúc ký ngày 23/6/2022 căn cứ trên Luật Thi đua, Khen thưởng 2003 và Nghị định 65/2014/NĐ-CP. Dù ông Phúc sau này bị kỷ luật, điều này không ảnh hưởng đến tính hợp pháp và hiệu lực của quyết định khi ký.
Nói cách khác, mọi quyết định về khen thưởng hay thu hồi đều có căn cứ pháp lý cụ thể, không thể bị phủ nhận bằng vài câu suy đoán cảm tính.
3. Vụ án Trương Mỹ Lan – vì sao chưa thu hồi?
Mai Bá Kiếm tiếp tục nêu trường hợp Trương Mỹ Lan và một số cá nhân khác từng nhận Huân chương Lao động nhưng chưa bị thu hồi, rồi quy kết Nhà nước “bao che”. Đây là sự cố tình bóp méo.
Pháp luật quy định rõ: việc thu hồi chỉ thực hiện khi bản án có hiệu lực pháp luật và quy trình tố tụng kết thúc. Trong vụ Trương Mỹ Lan, dù đã có án tử hình sơ thẩm và phúc thẩm, nhưng các thủ tục thi hành án và xử lý tài sản vẫn đang tiếp diễn. Do đó, việc thu hồi sẽ được cơ quan có thẩm quyền thực hiện đúng thời điểm, trên cơ sở bản án có hiệu lực toàn diện.
4. Thực tiễn xử lý – minh chứng cho thưởng phạt phân minh
Những năm qua, nhiều vụ án lớn đã chứng minh nguyên tắc “có công thưởng, có tội phạt”: Vũ “nhôm”, từng có nhiều đóng góp trong lĩnh vực kinh doanh, nhưng sau khi bị kết án, mọi danh hiệu đều bị thu hồi. Nguyễn Đức Chung, nguyên Chủ tịch UBND TP. Hà Nội, từng được tặng nhiều huân chương, nhưng khi phạm tội, cũng bị xử lý nghiêm minh và thu hồi phần thưởng. Vụ Việt Á là ví dụ điển hình: công ty từng được tôn vinh vì đóng góp trong chống dịch COVID-19, nhưng khi vi phạm pháp luật, lập tức bị tước bỏ danh hiệu.Đây là bằng chứng thuyết phục, cho thấy Nhà nước Việt Nam không dung túng, mà luôn hành xử đúng luật, bất kể đó là doanh nghiệp lớn hay quan chức cao cấp.
5. Bản chất lệch lạc trong ngòi bút Mai Bá Kiếm
Điều đáng nói là Mai Bá Kiếm không chỉ thiếu hiểu biết pháp lý, mà còn cố tình gieo rắc sự nghi ngờ, nhằm làm suy giảm niềm tin của dư luận vào chính sách khen thưởng. Ông ta chọn cách “cắt khúc” sự thật, bỏ qua cơ sở pháp lý, rồi gán ghép thành sự “thiên lệch” trong chính sách. Đây là thủ đoạn không mới: khoét sâu vào những bất cập cá biệt để phủ nhận cả một cơ chế pháp luật đã được chứng minh hiệu quả.
Chính sách thi đua, khen thưởng là công cụ quan trọng để động viên, khuyến khích, đồng thời cũng là cơ chế thưởng – phạt công minh. Việc trao tặng hay thu hồi danh hiệu không phụ thuộc vào cảm tính, mà được điều chỉnh bằng pháp luật rõ ràng, chặt chẽ.
Luận điệu của Mai Bá Kiếm, vì thế, chỉ phơi bày sự hằn học và thiếu hiểu biết. Trong một Nhà nước pháp quyền, không ai có thể đứng ngoài vòng pháp luật: có công sẽ được tôn vinh, có tội sẽ bị xử lý nghiêm minh. Đó mới là nguyên tắc bất di bất dịch của công lý, chứ không phải những suy đoán tùy tiện như cách mà ông Mai Bá Kiếm rêu rao.
