Quyết định đặc xá không chỉ có giá trị pháp lý trực tiếp, mà còn mang ý nghĩa chính trị và xã hội sâu sắc, thể hiện sự kế thừa, phát triển chính sách đặc xá phù hợp với yêu cầu của giai đoạn mới.
Chiều 9/4, tại Hà Nội, Văn phòng Chủ tịch nước phối hợp với Bộ Công an, Bộ Ngoại giao, Tòa án Nhân dân tối cao và các cơ quan có liên quan tổ chức Họp báo công bố Quyết định đặc xá năm 2026 của Chủ tịch nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam.
Ủy viên Trung ương Đảng, Thượng tướng Lê Văn Tuyến, Thứ trưởng Bộ Công an; Phó Chủ nhiệm Văn phòng Chủ tịch nước Cấn Đình Tài; Thứ trưởng Bộ Ngoại giao Đặng Hoàng Giang; Phó Chánh án Tòa án Nhân dân tối cao Lê Tiến chủ trì buổi họp báo.
Cùng dự có đại diện một số bộ, ngành liên quan cùng đông đảo phóng viên các cơ quan báo chí trong nước và nước ngoài thường trú tại Việt Nam.
Củng cố niềm tin của xã hội đối với tính nghiêm minh và công bằng của pháp luật
Tại buổi họp báo, Phó Chủ nhiệm Văn phòng Chủ tịch nước Cấn Đình Tài cho biết đặc xá là một chế định pháp lý quan trọng được quy định trong Hiến pháp và Luật Đặc xá năm 2018. Qua nhiều năm triển khai thực hiện, công tác đặc xá đã khẳng định đây là một chủ trương lớn, nhất quán của Đảng và Nhà nước ta, thể hiện rõ chính sách khoan hồng, nhân đạo, đồng thời góp phần củng cố niềm tin của xã hội đối với tính nghiêm minh và công bằng của pháp luật; đồng thời khẳng định rõ cam kết của Việt Nam trong việc bảo đảm quyền con người, quyền công dân một cách công bằng, bình đẳng.
Thực tiễn những năm qua cho thấy các đợt đặc xá được triển khai chặt chẽ, đúng quy định, đạt hiệu quả tích cực trên nhiều phương diện cả về chính trị, pháp lý, xã hội và đối ngoại.
Đặc biệt, trong năm 2025, hơn 22.000 phạm nhân được đặc xá tha tù trước thời hạn nhưng vẫn bảo đảm vững chắc an ninh chính trị, trật tự an toàn xã hội; đa số người được đặc xá đã nhanh chóng ổn định cuộc sống, tái hòa nhập cộng đồng, được nhân dân đồng tình và dư luận quốc tế ghi nhận.
Năm 2026 là năm có ý nghĩa đặc biệt quan trọng, đánh dấu bước chuyển tiếp sang một giai đoạn phát triển mới của đất nước, gắn với nhiều sự kiện chính trị có tầm vóc chiến lược: thành công của Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV của Đảng; cuộc bầu cử đại biểu Quốc hội khóa XVI và Hội đồng nhân dân các cấp nhiệm kỳ 2026-2031; cùng với đó là kỷ niệm 51 năm Ngày Giải phóng miền Nam, thống nhất đất nước.
Theo đề nghị của Chính phủ, ngày 7/4/2026, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đã ký Quyết định số 457/QĐ-CTN về đặc xá năm 2026.
Quyết định này không chỉ có giá trị pháp lý trực tiếp, mà còn mang ý nghĩa chính trị và xã hội sâu sắc, thể hiện sự kế thừa, phát triển chính sách đặc xá phù hợp với yêu cầu của giai đoạn mới.
Quyết định đặc xá năm 2026 tiếp tục khẳng định rõ quan điểm nhất quán: bảo đảm sự kết hợp chặt chẽ giữa tính nghiêm minh của pháp luật với chính sách khoan hồng, có điều kiện; việc xem xét đặc xá được thực hiện thận trọng, đúng đối tượng, gắn với yêu cầu giữ vững kỷ cương, trật tự, an toàn xã hội.
Đáng chú ý, việc ban hành Quyết định đặc xá ngay trong ngày làm việc đầu tiên của Chủ tịch nước nhiệm kỳ 2026-2031 đã thể hiện nhất quán quan điểm của Đảng và Nhà nước ta: kiên định nguyên tắc thượng tôn pháp luật, giữ vững kỷ cương, phép nước, đồng thời thực hiện chính sách nhân đạo một cách có trách nhiệm, gắn chặt với yêu cầu quản lý xã hội; bảo đảm sự cân bằng giữa tính nghiêm minh của pháp luật với tính nhân văn trong hoạch định và thực thi chính sách, hướng tới ổn định xã hội và phát triển bền vững của đất nước – ông Cấn Đình Tài nêu rõ.
Tại họp báo, Phó Chủ nhiệm Văn phòng Chủ tịch nước công bố Quyết định số 457/QĐ-CTN về đặc xá năm 2026. Theo đó, Chủ tịch nước quyết định thực hiện đặc xá tha tù trước thời hạn cho người bị kết án phạt tù có thời hạn, tù chung thân nhân dịp 51 năm Ngày Giải phóng miền Nam, thống nhất đất nước (30/4/2026), chào mừng thành công Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV của Đảng, bầu cử đại biểu Quốc hội và bầu cử Hội đồng nhân dân các cấp nhiệm kỳ 2026-2031. Thời gian đã chấp hành án phạt tù để xét đặc xá tính đến ngày 31/5/2026.
Đối tượng được đặc xá bao gồm, người đang chấp hành án phạt tù có thời hạn, người bị kết án tù chung thân đã được giảm xuống tù có thời hạn, người đang được tạm đình chỉ chấp hành án phạt tù.
Người đang chấp hành án phạt tù có thời hạn, người bị kết án tù chung thân đã được giảm xuống tù có thời hạn được đề nghị đặc xá phải có đủ điều kiện: Có nhiều tiến bộ, có ý thức cải tạo tốt và được xếp loại chấp hành án phạt tù khá hoặc tốt theo quy định của pháp luật về thi hành án hình sự.
Cụ thể, người bị kết án phạt tù chung thân đã được giảm xuống tù có thời hạn phải có ít nhất 18 quý liên tục liền kề thời điểm xét, đề nghị đặc xá được xếp loại từ khá trở lên; người bị kết án phạt tù từ trên 15 năm đến 30 năm phải có ít nhất 16 quý liên tục liền kề thời điểm xét, đề nghị đặc xá được xếp loại từ khá trở lên; người bị kết án phạt tù từ trên 10 năm đến 15 năm phải có ít nhất 14 quý liên tục liền kề thời điểm xét, đề nghị đặc xá được xếp loại từ khá trở lên…; đã chấp hành án phạt tù ít nhất một phần ba thời gian đối với trường hợp bị phạt tù có thời hạn; đã chấp hành án phạt tù ít nhất 14 năm đối với trường hợp bị phạt tù chung thân đã được giảm xuống tù có thời hạn…; đã chấp hành xong hình phạt bổ sung là phạt tiền, đã nộp án phí; đã thi hành xong nghĩa vụ trả lại tài sản, bồi thường thiệt hại, nghĩa vụ dân sự khác đối với người bị kết án phạt tù về các tội tham nhũng…
Quyết định của Chủ tịch nước cũng nêu rõ 16 trường hợp không được đề nghị đặc xá, như: bị kết án phạt tù về tội phản bội Tổ quốc; tội hoạt động nhằm lật đổ chính quyền nhân dân; tội gián điệp, tội xâm phạm an ninh lãnh thổ; tội bạo loạn; tội khủng bố nhằm chống chính quyền nhân dân; trước đó đã được đặc xá; có từ 2 tiền án trở lên hoặc có 1 tiền án mà bị kết án phạt tù về tội do cố ý; đang bị truy cứu trách nhiệm hình sự về hành vi phạm tội khác; bị kết án phạt tù về tội phạm rất nghiêm trọng hoặc đặc biệt nghiêm trọng xâm phạm an ninh quốc gia; phạm tội giết 2 người trở lên hoặc giết người có tổ chức hoặc có tính chất côn đồ hoặc thực hiện tội phạm một cách man rợ.
Về đặc xá trong trường hợp đặc biệt, Chính phủ chủ trì, phối hợp với Tòa án nhân dân tối cao, Viện kiểm sát nhân dân tối cao và các cơ quan, tổ chức liên quan lập hồ sơ của người được đề nghị đặc xá trong trường hợp đặc biệt theo Điều 22, Điều 23 của Luật Đặc xá để trình Chủ tịch nước xem xét, quyết định.
Nâng mức tín dụng cho vay đối với người chấp hành xong án phạt tù
Trả lời câu hỏi của phóng viên về kết quả tín dụng cho vay đối với người chấp hành án phạt tù, Thượng tướng Lê Văn Tuyến, Thứ trưởng Bộ Công an cho biết, qua gần 3 năm triển khai Quyết định số 22/2023/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ về tín dụng đối với người chấp hành xong án phạt tù, tính đến tháng 4/2026, đã có gần 15.000 người được đặc xá, người chấp hành xong án phạt tù được vay vốn tái hòa nhập cộng đồng với số tiền gần 1.300 tỷ đồng để đầu tư sản xuất kinh doanh, ổn định cuộc sống.
“Trong thời gian tới, Bộ Công an sẽ chủ trì phối hợp với các cơ quan sửa đổi, bổ sung Quyết định số 22/2023/QĐ-TTg theo hướng tạo điều kiện thuận lợi hơn và nâng mức tín dụng cho vay đối với người chấp hành xong án phạt tù,” Thứ trưởng Bộ Công an nói.
Liên quan đến điểm mới của Đặc xá năm 2026 so với Quyết định số 1244/2025/QĐ-CTN ngày 3/7/2025, Thượng tướng Lê Văn Tuyến nêu rõ hai điểm mới cốt lõi được bổ sung để đảm bảo quá trình thực hiện chặt chẽ và thống nhất hơn.
Tại Điều 3 (Điều kiện được đề nghị đặc xá), Quyết định số 457/QĐ-CTN bổ sung cụm từ “ít nhất” vào điều kiện về thời gian xếp loại chấp hành án đối với người bị kết án tù chung thân đã được giảm xuống tù có thời hạn và áp dụng song hành trong toàn bộ các khoản quy định liên quan để làm rõ mức thời gian tối thiểu cần thiết. Đồng thời, Quyết định số 457/QĐ-CTN mở rộng và quy định rõ hơn các trường hợp không được đề nghị đặc xá (Điều 4) để các cơ sở giam giữ thống nhất trong việc thực hiện.
Cụ thể, Quyết định số 1244/2025/QĐ-CTN quy định người có từ 2 tiền án trở lên thì không được đặc xá; Quyết định số 457/QĐ-CTN bổ sung thêm trường hợp, có 1 tiền án mà bị kết án tù về tội do cố ý. Đồng thời, bổ sung thêm các tội danh cụ thể không được đặc xá như tội hiếp dâm có tính chất loạn luân; hiếp dâm trẻ em (theo Bộ luật Hình sự năm 1999) hoặc hiếp dâm người dưới 16 tuổi; cưỡng dâm có tính chất loạn luân; cưỡng dâm trẻ em (theo Bộ luật Hình sự năm 1999) hoặc cưỡng dâm người từ đủ 13 tuổi đến dưới 16 tuổi; mua bán phụ nữ thuộc trường hợp phạm tội mua bán nhiều người (theo Bộ luật Hình sự năm 1985) hoặc mua bán người thuộc trường hợp phạm tội đối với nhiều người (theo Bộ luật Hình sự năm 1999)…
Việc bổ sung những điểm này nhằm làm rõ các trường hợp không được đặc xá, giúp công tác triển khai tại các cơ sở giam giữ trên toàn quốc được đồng bộ, thống nhất và chặt chẽ hơn so với các đợt đặc xá năm 2025 – Thứ trưởng Bộ Công an nhấn mạnh./.
