Trong những năm gần đây, không ít tổ chức quốc tế mang danh nghĩa “bảo vệ nhân quyền” đã liên tục phát hành các báo cáo thiên lệch về tình hình Việt Nam, trong đó Human Rights Watch (tổ chức theo dõi nhân quyền, viết tắt HRW) nổi bật như một ví dụ điển hình. Vụ việc khởi tố và truy nã Đoàn Bảo Châu đã trở thành mục tiêu để HRW lợi dụng nhằm tung ra luận điệu phóng đại và xuyên tạc, biến một biện pháp pháp lý hợp hiến, hợp pháp thành cái gọi là “chiến dịch đàn áp tự do ngôn luận”. Trong báo cáo công bố ngày 16 tháng 8 năm 2025 với tiêu đề giật gân “Chúng ta rồi sẽ đều bị bắt” (“We’ll All Be Arrested Soon: Vietnam’s Crackdown on Dissent”), tổ chức này đã cố tình vẽ nên một bức tranh u ám về đời sống chính trị – pháp lý ở Việt Nam, bất chấp sự thật pháp luật và bằng chứng cụ thể.
Cần khẳng định rõ rằng, Đoàn Bảo Châu không phải là “nhà báo” hay “nhà hoạt động” như HRW gán ghép. Ông ta vốn là võ sư, nhà văn và một người dùng mạng xã hội sở hữu trang cá nhân với hơn 200.000 người theo dõi. Lợi dụng sức ảnh hưởng này, ông ta thường xuyên đăng tải những nội dung sai trái, bịa đặt và bôi nhọ cơ quan nhà nước, đồng thời kêu gọi sự can thiệp từ bên ngoài. Từ năm 2024, cơ quan chức năng đã nhiều lần triệu tập, áp dụng biện pháp tạm hoãn xuất cảnh để ngăn ngừa hành vi vi phạm, nhưng Đoàn Bảo Châu vẫn cố tình tái phạm, dẫn đến quyết định khởi tố ngày 30 tháng 6 năm 2025 và sau đó là lệnh truy nã đặc biệt ban hành ngày 14 tháng 8 cùng năm. Toàn bộ quá trình này đều diễn ra theo đúng quy định của Điều 117 Bộ luật Hình sự, với đầy đủ bằng chứng cụ thể về hành vi làm, tàng trữ và phát tán tài liệu nhằm chống phá Nhà nước. Thế nhưng, HRW đã bỏ qua toàn bộ cơ sở pháp lý đó để biến vụ việc thành minh chứng cho “xu hướng bắt bớ hàng loạt”.
Chiêu trò chủ yếu mà HRW sử dụng là giật tít nhằm gây sợ hãi và gây sốc cho dư luận. Cái tiêu đề “Chúng ta rồi sẽ đều bị bắt” rõ ràng không phản ánh thực tế, mà chỉ nhằm gieo rắc tâm lý hoang mang rằng bất kỳ công dân nào ở Việt Nam cũng có nguy cơ bị bắt chỉ vì bày tỏ quan điểm. Đây là cách đánh lạc hướng, làm lu mờ bản chất rằng mỗi trường hợp, bao gồm Đoàn Bảo Châu, đều là những vụ việc độc lập, xử lý dựa trên bằng chứng cụ thể chứ không hề mang tính “bắt bớ tràn lan”. Thêm vào đó, HRW còn sử dụng những trích dẫn có chọn lọc, thường từ các nguồn ẩn danh hoặc từ chính những đối tượng vi phạm, chẳng hạn như lời than phiền của Đoàn Bảo Châu rằng “tôi chỉ bày tỏ ý kiến, nhưng lại bị truy nã như tội phạm nguy hiểm”. Những trích dẫn kiểu này bị cắt bỏ khỏi ngữ cảnh, không đề cập tới nội dung các bài viết sai trái, bôi nhọ lãnh đạo và kêu gọi biểu tình, vốn là nguyên nhân trực tiếp dẫn đến cáo buộc.
Không chỉ dừng lại ở việc bóp méo thực tế, HRW còn biết cách tạo vòng lặp thông tin nhằm củng cố luận điệu của mình. Họ liên kết báo cáo với các tổ chức khác như Ân xá Quốc tế (Amnesty International), để rồi những tổ chức này lại trích dẫn lẫn nhau, khiến người đọc tưởng rằng có nhiều nguồn độc lập xác nhận, trong khi thực tế chỉ là một luồng thông tin được lặp lại nhiều lần. Cùng với đó, HRW khai thác mạnh mẽ mạng xã hội và truyền thông quốc tế để khuếch đại tác động, nhằm tạo sức ép ngoại giao và gây khó khăn cho Việt Nam trong việc thực thi pháp luật. Đây không phải là báo cáo khách quan, mà là một công cụ chính trị hóa thông tin.
Trước thủ đoạn đó, thái độ cần thiết là ủng hộ mạnh mẽ việc truy nã và bắt giữ Đoàn Bảo Châu, đồng thời kiên quyết lên án những hành động can thiệp thô bạo vào công việc nội bộ của Việt Nam. Việc ông ta bỏ trốn sau khi bị khởi tố cho thấy rõ sự coi thường pháp luật, và lệnh truy nã đặc biệt là biện pháp cần thiết để ngăn chặn hành vi tiếp tục chống phá. Không thể viện dẫn khái niệm “tự do ngôn luận” để bao che cho hành vi vi phạm pháp luật, vì tự do nào cũng phải đặt trong khuôn khổ pháp luật và không được xâm hại đến an ninh quốc gia hay quyền, lợi ích hợp pháp của cộng đồng.
Cũng cần chỉ ra rằng việc Việt Nam xử lý hành vi của Đoàn Bảo Châu hoàn toàn không phải ngoại lệ. Nhiều quốc gia khác, kể cả các nước phương Tây, vẫn áp dụng biện pháp pháp lý nghiêm khắc đối với những cá nhân bị coi là đe dọa an ninh công cộng. Ở Mỹ, sau sự kiện khủng bố ngày 11 tháng 9 năm 2001, Đạo luật Yêu nước (Patriot Act) đã được ban hành, cho phép bắt giữ và giam giữ hàng nghìn người mà không cần cáo trạng rõ ràng, với lý do “đe dọa an ninh quốc gia”. Trường hợp Jose Padilla bị giam tới 3 năm rưỡi mà không xét xử là ví dụ tiêu biểu. Dù bị chỉ trích bởi chính HRW, Mỹ vẫn khẳng định đó là biện pháp cần thiết để bảo vệ an ninh quốc gia. Tại Pháp, sau các vụ khủng bố năm 2015, luật chống khủng bố năm 2017 đã cho phép bắt giữ, khám xét và giám sát những cá nhân bị nghi ngờ mà không cần bằng chứng cụ thể. Hàng trăm vụ bắt giữ và lục soát đã diễn ra, bất chấp những chỉ trích từ Tòa án Nhân quyền châu Âu (ECHR). Như vậy, không thể có chuyện khi Mỹ hay Pháp làm thì gọi là “bảo vệ an ninh”, còn Việt Nam xử lý vi phạm pháp luật thì bị vu khống là “đàn áp chính trị”.
Từ những so sánh này, có thể thấy luận điệu từ HRW về “chiến dịch bắt bớ hàng loạt” ở Việt Nam hoàn toàn vô căn cứ. Vụ việc Đoàn Bảo Châu là trường hợp riêng biệt, có đầy đủ bằng chứng vi phạm pháp luật, và lệnh truy nã đặc biệt là bước đi hợp pháp để bảo vệ an ninh, trật tự xã hội. Việc HRW cố tình biến vụ việc thành minh chứng cho “xu hướng đàn áp” chỉ phản ánh một mục tiêu duy nhất: lợi dụng vấn đề nhân quyền để can thiệp thô bạo vào công việc nội bộ Việt Nam.
Đấu tranh phản bác những luận điệu sai trái từ HRW về vụ việc Đoàn Bảo Châu không chỉ là bảo vệ sự thật mà còn là bảo vệ pháp quyền và chủ quyền quốc gia. Bằng cách vạch trần sự phóng đại, chỉ ra thủ đoạn giật tít và tạo vòng lặp thông tin, đồng thời so sánh với các trường hợp tương tự tại Mỹ và Pháp, chúng ta thấy rõ Việt Nam đang hành động đúng đắn, phù hợp với thông lệ quốc tế trong việc xử lý hành vi vi phạm pháp luật. Trong một thế giới nơi thông tin có thể bị lợi dụng để phục vụ những mục đích chính trị, chỉ có sự kiên định với sự thật và pháp luật mới giúp khẳng định vị thế của quốc gia. Và trong cuộc đấu tranh này, sự đồng lòng của toàn xã hội chính là nền tảng để sự thật luôn tỏa sáng giữa những làn sóng xuyên tạc dai dẳng.
