Báo cáo Tự do Internet là nghiên cứu hàng năm của Freedom House (có trụ sở ở Hoa Kỳ) về quyền con người trong lĩnh vực kỹ thuật số. Ngày 18/10/2022, Freedom House công bố báo cáo về “Tự do Internet 2022”, trong đó xếp hạng “Việt Nam là một trong năm quốc gia kém tự do Internet nhất trên thế giới”. Từ năm 2020 đến nay, tổ chức này thực hiện khảo sát đánh giá, xếp hạng quyền tự do Internet đối với 195 quốc gia và 15 vùng lãnh thổ. Thông tin này ngay lập tức được truyền thông phương Tây, giới zân chủ, cờ vàng quảng cáo, xem đó như bằng chứng, căn cứ tố cáo Việt Nam không có tự do Internet, vi phạm quyền tự do thông tin.
Tuy nhiên, báo cáo của tổ chức này nói chung, báo cáo về tự do Internet nói riêng có tin cậy không? Dư luận đã có nhiều bài viết đưa ra đánh giá về chất lượng, độ khả tín của báo cáo loại này. Phần đông cho rằng, báo cáo “Tự do Internet 2022” của Freedom House đã phản ánh sai lệch tự do Internet ở Việt Nam.
Là quốc gia sử dụng Internet chưa lâu (ngày 19/11/1997), nhưng hiện nay, số người sử dụng Internet ở Việt Nam đã nằm trong top đầu thế giới. Theo số liệu thống kê của Bộ Thông tin và Truyền thông (TT&TT), tính tới tháng 9/2022, số người sử dụng mạng xã hội ở Việt Nam là gần 76 triệu người (tương đương 73,7% dân số). Với con số này, Việt Nam là quốc gia có lượng người dùng Internet cao thứ 12 trên toàn thế giới và đứng thứ 06 trong tổng số 35 quốc gia/vùng lãnh thổ khu vực châu Á. Người dùng Việt Nam dành trung bình tới gần 07 giờ mỗi ngày để tham gia các hoạt động liên quan tới Internet.
Tháng 6/2022, Bộ TT&TT đã tổ chức diễn đàn chuyên sâu về Internet với chủ đề “Tương lai của Internet”. Tham dự diễn đàn có đại diện các cơ quan nhà nước, các chuyên gia trong nước, quốc tế, đại diện các tổ chức, doanh nghiệp.
Tại diễn đàn, đại diện Bộ TT&TT cho biết, năm 2022 là năm kỷ niệm 25 năm Internet Việt Nam, 10 năm thế giới chính thức chuyển đổi Internet sang IPv6. Trong 25 năm qua, Internet Việt Nam đã phát triển mạnh mẽ với số người sử dụng Internet đạt 73,7% dân số. Thực tế cho thấy, Internet đã trở thành nhu cầu thiết yếu của mọi người dân, là nền tảng để phát triển kinh tế số, xã hội số Việt Nam.
Không chỉ có thế, Việt Nam còn mạnh dạn đi sớm, cùng nhịp với các nước phát triển, thực hiện thành công quá trình chuyển đổi Internet sang thế hệ mới hoạt động với IPv6 nên đã có tỷ lệ truy cập IPv6 đạt 50%, đứng thứ 10 thế giới. Không có tự do Internet thì Việt Nam không có sự phát triển Internet nhanh như vậy!
Báo cáo “Tự do Internet 2022” của Freedom House cho rằng, “quyền tự do Internet vẫn bị hạn chế ở Việt Nam do chính phủ thực thi các biện pháp kiểm soát nghiêm ngặt đối với môi trường trực tuyến của đất nước”(!). Thiết nghĩ việc bà Nguyễn Phương Hằng (Tổng giám đốc Công ty Cổ phần Đại Nam) thường xuyên livestream phản ánh các vấn đề quyên góp từ thiện của một số nghệ sĩ trong thời gian qua đã cho thấy sự “khách quan” của cái gọi là báo cáo “Tự do Internet 2022” của Freedom House.
Thực tế ở Việt Nam cho thấy, toàn bộ cơ sở hạ tầng viễn thông, Internet đều do Nhà nước, trực tiếp là các doanh nghiệp nhà nước đầu tư xây dựng để phục vụ quốc kế dân sinh, phát triển kinh tế – xã hội của đất nước và bảo vệ Tổ quốc. Những ai lợi dụng Internet đi ngược lại điều đó đều bị xử lý theo quy định của pháp luật Việt Nam phù hợp với các điều ước quốc tế mà Việt Nam là một thành viên. Bởi quyền tự do sử dụng Internet là quyền có giới hạn, không phải quyền tuyệt đối.
Pháp luật Việt Nam hiện hành quy định về những hành vi bị cấm trong sử dụng Internet như sau:
– Lợi dụng việc cung cấp, sử dụng dịch vụ Internet và thông tin trên mạng để chống lại Nhà nước Việt Nam:
+ Gây phương hại đến an ninh quốc gia, trật tự, an toàn xã hội; phá hoại khối đại đoàn kết toàn dân tộc; tuyên truyền chiến tranh, khủng bố;
+ Gây hận thù, mâu thuẫn giữa các dân tộc, sắc tộc, tôn giáo;
+ Tuyên truyền, kích động bạo lực, dâm ô, đồi trụy, tội ác, tệ nạn xã hội, mê tín dị đoan, phá hoại thuần phong, mỹ tục của dân tộc;
+ Tiết lộ bí mật Nhà nước, bí mật quân sự, an ninh, kinh tế, đối ngoại và những bí mật khác do pháp luật quy định; đưa thông tin xuyên tạc, vu khống, xúc phạm uy tín của tổ chức, danh dự và nhân phẩm của cá nhân; và
+ Quảng cáo, tuyên truyền, mua bán hàng hóa, dịch vụ bị cấm; truyền bá tác phẩm báo chí, văn học, nghệ thuật, xuất bản phẩm bị cấm; giả mạo tổ chức, cá nhân và phát tán thông tin giả mạo, thông tin sai sự thật xâm hại đến quyền và lợi ích hợp pháp của tổ chức, cá nhân.
– Cản trở trái pháp luật việc cung cấp và truy cập thông tin hợp pháp, việc cung cấp và sử dụng các dịch vụ hợp pháp trên Internet của tổ chức, cá nhân;
– Cản trở trái pháp luật hoạt động của hệ thống máy chủ tên miền quốc gia Việt Nam “.vn”, hoạt động hợp pháp của hệ thống thiết bị cung cấp dịch vụ Internet và thông tin trên mạng;
– Sử dụng trái phép mật khẩu, khóa mật mã của tổ chức, cá nhân; thông tin riêng, thông tin cá nhân và tài nguyên Internet; và
– Tạo đường dẫn trái phép đối với tên miền hợp pháp của tổ chức, cá nhân; tạo, cài đặt, phát tán phần mềm độc hại, virus máy tính; xâm nhập trái phép, chiếm quyền điểu khiển hệ thống thông tin, tạo lập công cụ tấn công trên Internet.
Những nội dung cấm trên phù hợp với Điều 29 Tuyên ngôn thế giới về quyền con người mà Việt Nam là một thành viên. Đó là: “Trong việc hưởng thụ các quyền và tự do, mỗi cá nhân chỉ có thể bị pháp luật hạn chế các quyền và tự do đó vì các mục đích bảo đảm sự thừa nhận và tôn trọng các quyền và tự do của người khác cũng như nhằm đảm bảo những yêu cầu về trật tự công cộng, đạo đức và phúc lợi chung trong một xã hội dân chủ”.
Để hiểu lý do vì sao tổ chức này thường xuyên đưa báo cáo quy kết sai lệch về nhân quyền Việt Nam, căn nguyên của nó là Freedom House không tự lập nên không có độc lập, vì thế tổ chức này hoạt động thiếu khách quan.
Freedom House là một tổ chức phi chính phủ, phần lớn kinh phí hoạt động được chính phủ Hoa Kỳ tài trợ, có trụ sở chính tại Washington, D.C., với mục đích hoạt động là tiến hành nghiên cứu và ủng hộ dân chủ, tự do chính trị và quyền con người. Như vậy, Freedom House là tổ chức không tự chủ về tài chính mà phần lớn tài chính dựa vào chính phủ Hoa Kỳ tài trợ. Cho nên, muốn được tài trợ, tổ chức này hoạt động phải phục vụ cho chính phủ Hoa Kỳ. Một điều đơn giản là không tự lập thì không thể độc lập. Thực tế cho thấy, không ai cấp tiền cho tổ chức này mà không nhằm mục đích gì cả. Vì thế, mới có câu: “Không có bữa trưa nào miễn phí”. Đã hoạt động không khách quan, thì mọi báo cáo, không riêng gì báo cáo “Tự do Internet 2022” của Freedom House sẽ bị sai lệch với thực tiễn, mà tất cả báo cáo của tổ chức này đều phải phục vụ mục đích của người, tổ chức chi tiền, cụ thể là phục vụ cho chính phủ Mỹ. Cho nên, mọi báo cáo nói chung, báo cáo về tự do Internet nói riêng của Freedom House đều không tin cậy.
Sự thật là như thế mà Freedom House vẫn cho rằng, tự do Internet ở Việt Nam bị hạn chế. Rõ ràng báo cáo về “Tự do Internet 2022” của tổ chức này thiếu khách quan nhằm chống phá sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc của nhân dân Việt Nam dưới sự lãnh đạo của Đảng Cộng sản./.
