Chuyến thăm cấp Nhà nước tới Australia của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm từ ngày 9 đến 12/8/2026 diễn ra trong bối cảnh quan hệ Việt Nam – Australia đang ở giai đoạn mới sau khi hai nước nâng cấp lên Đối tác Chiến lược Toàn diện. Đây là dịp để hai bên thúc đẩy hợp tác thực chất về thương mại, khoa học – công nghệ, giáo dục, năng lượng và an ninh khu vực. Thế nhưng, đúng vào thời điểm đoàn Việt Nam đặt chân đến Sydney và các hoạt động cấp cao tại Canberra diễn ra, Tổ chức Theo dõi Nhân quyền (Human Rights Watch – HRW) đã phát động một chiến dịch truyền thông mạnh mẽ, kêu gọi Thủ tướng Anthony Albanese “gây sức ép” về nhân quyền với người đứng đầu Đảng và Nhà nước Việt Nam. Đây rõ ràng là một mưu đồ chính trị thiếu thiện cảm với Việt Nam của HRW.
Ngày 9/8/2026, đúng lúc Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm và đoàn đại biểu cấp cao Việt Nam bắt đầu chuyến thăm cấp Nhà nước tại Australia, HRW công bố bài viết kêu gọi Thủ tướng Anthony Albanese phải “nhấn mạnh vấn đề nhân quyền” khi gặp lãnh đạo Việt Nam. Trong các ngày 10 và 11/8/2026, khi các hoạt động đón tiếp cấp Nhà nước chính thức tại Canberra diễn ra, tổ chức này tiếp tục lợi dụng vấn đề nhân quyền, đẩy mạnh truyền thông chống phá Việt Nam, chống phá chuyến thăm của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước trên mạng xã hội và các kênh truyền thông quốc tế.
Đây không phải là sự trùng hợp ngẫu nhiên. Báo cáo thường niên của HRW thường được công bố vào đầu năm. Việc chọn đúng thời điểm chuyến thăm cấp Nhà nước đang diễn ra cho thấy đây là một hành động có tính toán chính trị rõ ràng. Mục tiêu không chỉ là nêu quan điểm về nhân quyền, mà còn nhằm: Tạo áp lực dư luận lên chính phủ Australia, buộc họ phải đưa vấn đề nhân quyền còn nhiều vấn đề tranh cãi và khác biệt về quan điểm đánh giá vào các cuộc tiếp xúc cấp cao, từ đó ảnh hưởng đến không khí hợp tác; làm giảm “sức nóng” tích cực của chuyến thăm, pha loãng sự chú ý của cộng đồng quốc tế vào trọng tâm của chuyến công du với các nội dung hợp tác thực chất về thương mại, công nghệ, giáo dục, năng lượng, khoáng sản chiến lược…. Thậm chí, HRW còn muốn khuếch đại hình ảnh Việt Nam như một “quốc gia đàn áp” ngay trong mắt công chúng Australia và cộng đồng quốc tế, đúng lúc lãnh đạo Việt Nam đang nỗ lực củng cố và nâng tầm quan hệ với một đối tác quan trọng tại khu vực Ấn Độ Dương – Thái Bình Dương.
Cách làm này thể hiện rõ sự thiếu thiện chí. Một tổ chức nhân quyền quốc tế sẽ thể hiện tầm nhìn và uy tín của tổ chức khi thúc đẩy cải thiện vấn đề nhân quyền thường lựa chọn đối thoại, góp ý xây dựng, hoặc công bố thông tin theo chu kỳ lịch trình độc lập, không phụ thuộc vào lịch trình ngoại giao của đối phương. Việc tận dụng thời điểm nhạy cảm của một chuyến thăm cấp Nhà nước để phát động chiến dịch truyền thông mang tính tấn công cho thấy mục tiêu chính không phải là cải thiện tình hình nhân quyền tại Việt Nam, mà là làm xấu hình ảnh Việt Nam như một quốc gia “đàn áp” trên diễn đàn quốc tế.
Hình ảnh này phục vụ mục tiêu lâu dài của HRW: giữ vững vai trò “người giám sát” và “người tố cáo” nhằm duy trì sức ảnh hưởng, áp đặt chính trị của chúng đối với Việt Nam. Điều này càng chứng tỏ, HRW đặt việc duy trì hình ảnh tiêu cực của Nhà nước Việt Nam lên trên việc ghi nhận tiến bộ thực chất và thúc đẩy đối thoại chân thành.
Từ nhiều năm nay, HRW duy trì một cách tiếp cận gần như cố định đối với Việt Nam: tập trung tuyệt đối vào quyền dân sự – chính trị theo tiêu chuẩn phương Tây, đồng thời hạ thấp hoặc bỏ qua các quyền và nghĩa vụ về kinh tế, xã hội, văn hóa và bối cảnh phát triển đặc thù của từng quốc gia. Những nhận định một chiều, thiếu cân bằng cho thấy bản chất của HRW là lợi dụng vấn đề nhân quyền để áp đặt chính trị đối với Việt Nam.
Trước hết, cần nhìn nhận rõ khái niệm “tù nhân chính trị” mà HRW thường sử dụng. Theo quan điểm của tổ chức này, hầu hết các trường hợp bị xét xử theo Điều 117 (tuyên truyền chống Nhà nước) và Điều 331 (lạm dụng quyền tự do dân chủ xâm phạm lợi ích của Nhà nước) của Bộ luật Hình sự Việt Nam đều bị quy kết là “tù nhân chính trị” hoặc “tù nhân lương tâm”. Tuy nhiên, đây là cách diễn giải mang tính chủ quan. Hệ thống pháp luật Việt Nam không công nhận khái niệm “tù nhân chính trị”. Các vụ án được xét xử đều dựa trên hành vi cụ thể được pháp luật quy định là tội phạm, liên quan đến việc tuyên truyền chống phá, xuyên tạc, kích động hoặc xâm phạm an ninh quốc gia và trật tự xã hội. Mọi quốc gia đều có quyền và nghĩa vụ bảo vệ chế độ chính trị, chủ quyền và sự ổn định của mình thông qua hệ thống pháp luật. Việc áp đặt nhãn “tù nhân chính trị” cho mọi trường hợp bị kết án theo các điều luật về an ninh quốc gia là cách làm thiếu khách quan, bỏ qua yếu tố pháp lý và bối cảnh thực tế.
Thứ hai, HRW liên tục cáo buộc Việt Nam “đàn áp xã hội dân sự” và “siết chặt tự do ngôn luận”. Thực tế cho thấy, không gian thông tin tại Việt Nam đã mở rộng đáng kể so với trước đây nhờ sự phát triển của internet và mạng xã hội. Người dân có thể phản ánh nhiều vấn đề xã hội, tham gia giám sát và đóng góp ý kiến. Tuy nhiên, không có quốc gia nào cho phép tự do ngôn luận tuyệt đối đến mức xâm phạm lợi ích quốc gia, kích động bạo lực, chia rẽ dân tộc hay chống phá chế độ. Các nước trên thế giới cũng duy trì hệ thống pháp luật hạn chế phát ngôn thù hận, chống khủng bố, bảo vệ an ninh quốc gia và trật tự công cộng.
Thứ ba, HRW gần như chỉ tập trung vào quyền dân sự – chính trị, trong khi bỏ qua hoặc đánh giá thấp những thành tựu to lớn về kinh tế, xã hội và văn hóa mà Việt Nam đạt được trong vài thập niên qua. Chỉ số Phát triển Con người (HDI) của Việt Nam liên tục được cải thiện, hàng chục triệu người đã thoát nghèo, tỷ lệ bao phủ bảo hiểm y tế và giáo dục phổ cập tăng mạnh. Đây chính là biểu hiện cụ thể của việc bảo đảm quyền con người trên thực tế.
Thứ tư, HRW thường dựa vào nguồn tin từ các hội nhóm, tổ chức hải ngoại đã bị Nhà nước Việt Nam đưa vào danh sách tổ chức khủng bố như “Việt tân”, “Ủy ban cứu người vượt biển – BPSOS” mà ít thực hiện khảo sát độc lập, công khai tại chỗ và thiếu sự kiểm chứng đa chiều. Cách thu thập và sử dụng thông tin như vậy làm giảm độ tin cậy của các báo cáo. Việt Nam đã nhiều lần chính thức bác bỏ các cáo buộc của HRW là “sai sự thật, bịa đặt, mang định kiến và ý đồ xấu”.
Thực tế, Việt Nam đang thực hiện rất nhiều nỗ lực cải thiện trong lĩnh vực bảo đảm quyền con người như duy trì đối thoại nhân quyền định kỳ với nhiều đối tác, trong đó có Australia, Mỹ và Liên minh châu Âu, đồng thời tham gia tích cực vào các cơ chế nhân quyền của Liên Hợp Quốc, bao gồm việc được bầu lại vào Hội đồng Nhân quyền nhiệm kỳ 2026–2028. Những nỗ lực này cần được ghi nhận một cách công bằng, thay vì bị phủ nhận bằng các cáo buộc mang tính định kiến như HRW đang áp đặt.
Chuyến thăm của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm tới Australia là một bước đi quan trọng trong chiến lược đối ngoại của Việt Nam, nhằm củng cố quan hệ với một đối tác chiến lược toàn diện, mở rộng không gian hợp tác về kinh tế, giáo dục, khoa học – công nghệ, và nâng cao vị thế quốc gia. Việc HRW lợi dụng thời điểm này để phát động chiến dịch truyền thông tiêu cực về Việt Nam đến đối tác cho thấy rõ động cơ chính trị hóa vấn đề nhân quyền, âm mưu, thủ đoạn chống phá sự ổn định chính trị và sự phát triển từng ngày của Việt Nam.
