Những ngày gần đây, trên một số diễn đàn và trang mạng chống phá lại xuất hiện những luận điệu quen thuộc: “bầu cử ở Việt Nam chỉ là hình thức”, “không có đa đảng thì không thể có dân chủ”, “Quốc hội chỉ là nơi vỗ tay”, hay “kết quả đã được định sẵn”. Những lời lẽ này thường được lặp đi lặp lại mỗi khi Việt Nam tổ chức bầu cử đại biểu Quốc hội và Hội đồng nhân dân các cấp. Tuy nhiên, trước thực tế pháp lý, thực tiễn chính trị – xã hội của Việt Nam và cả kinh nghiệm quốc tế, có thể thấy rõ đây là những cách so sánh méo mó nhằm phủ nhận mô hình dân chủ phù hợp với điều kiện của Việt Nam.
Trước hết, cần khẳng định một nguyên tắc cơ bản: dân chủ không phải là mô hình “một khuôn cho tất cả”. Hiến pháp Việt Nam năm 2013 quy định rõ tại Điều 2: Nhà nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam là Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa của Nhân dân, do Nhân dân và vì Nhân dân. Quyền lực nhà nước thuộc về nhân dân và được thực hiện thông qua Quốc hội, Hội đồng nhân dân các cấp và các hình thức dân chủ trực tiếp. Điều đó có nghĩa là người dân tham gia quản lý đất nước thông qua hệ thống đại diện được bầu ra bằng lá phiếu phổ thông, bình đẳng, trực tiếp và bỏ phiếu kín.
Cuộc bầu cử đại biểu Quốc hội khóa XVI và Hội đồng nhân dân các cấp nhiệm kỳ 2026–2031 là minh chứng rõ ràng cho nguyên tắc đó. Hàng chục triệu cử tri trên cả nước tham gia bỏ phiếu với tỷ lệ rất cao. Danh sách ứng cử viên bao gồm nhiều thành phần xã hội khác nhau: công nhân, nông dân, trí thức, doanh nhân, đại diện tôn giáo, người dân tộc thiểu số, phụ nữ và cả nhiều cán bộ trẻ. Chính sự đa dạng này phản ánh đúng đặc trưng của xã hội Việt Nam – nơi Quốc hội và Hội đồng nhân dân được thiết kế để đại diện cho các tầng lớp nhân dân chứ không phải cho các nhóm lợi ích chính trị.
Tuy nhiên, các trang mạng chống phá thường cố tình bỏ qua những đặc điểm đó và áp đặt tiêu chuẩn của mô hình chính trị phương Tây để phán xét. Một trong những luận điệu phổ biến là cho rằng “không có đa đảng thì không có cạnh tranh”. Lập luận này bỏ qua một thực tế quan trọng: ở nhiều quốc gia đa đảng, bầu cử lại bị chi phối mạnh bởi tiền bạc và lợi ích nhóm.
Ví dụ, các cuộc bầu cử ở Mỹ thường tiêu tốn chi phí khổng lồ. Theo nhiều báo cáo quốc tế, tổng chi phí cho các chiến dịch bầu cử liên bang tại Mỹ trong những năm gần đây lên tới hàng chục tỷ USD. Phần lớn nguồn tài chính đến từ các tập đoàn, quỹ vận động và các nhóm lợi ích. Điều đó khiến nhiều nhà nghiên cứu chính trị đặt câu hỏi liệu hệ thống đó có thực sự đại diện cho người dân hay bị ảnh hưởng mạnh bởi tài chính chính trị.
Trong khi đó, bầu cử ở Việt Nam không phải là cuộc chạy đua tiền bạc. Ứng cử viên không cần phải chi hàng triệu USD để vận động tranh cử. Quy trình hiệp thương do Mặt trận Tổ quốc Việt Nam chủ trì nhằm bảo đảm rằng danh sách ứng cử viên phản ánh cơ cấu đại diện của xã hội. Nhờ vậy, người dân ở mọi tầng lớp đều có cơ hội tham gia vào cơ quan dân cử.
Một luận điệu xuyên tạc khác thường được đưa ra là “Quốc hội Việt Nam chỉ là nơi thông qua quyết định có sẵn”. Thực tế hoạt động của Quốc hội cho thấy điều hoàn toàn khác. Trong nhiều kỳ họp, các dự án luật đã được đại biểu thảo luận, tranh luận và chỉnh sửa nhiều lần trước khi thông qua. Không ít đề xuất đã được điều chỉnh sau khi các đại biểu và cử tri góp ý. Điều này chứng tỏ cơ quan lập pháp thực hiện vai trò lập pháp và giám sát một cách thực chất.
Cũng cần thấy rằng các chiến dịch xuyên tạc về bầu cử Việt Nam thường được tung ra có hệ thống trên mạng xã hội. Các bài viết, video hoặc bình luận được lặp lại với cùng một nội dung nhằm tạo cảm giác rằng “dư luận đang phản đối”. Tuy nhiên, khi kiểm tra nguồn phát tán, nhiều nội dung lại xuất phát từ các tài khoản ẩn danh hoặc các kênh đặt máy chủ ở nước ngoài. Đây là chiến thuật truyền thông quen thuộc: tạo nghi ngờ về tính chính danh của hệ thống chính trị.
Trong khi đó, thực tế xã hội Việt Nam cho thấy một bức tranh hoàn toàn khác. Các cuộc bầu cử diễn ra trong trật tự, an toàn và với sự tham gia đông đảo của cử tri. Hình ảnh người dân đi bỏ phiếu từ sáng sớm ở nhiều địa phương – từ thành phố lớn đến vùng nông thôn và miền núi – cho thấy quyền bầu cử không chỉ là quy định pháp lý mà đã trở thành một sinh hoạt chính trị – xã hội quen thuộc của người dân.
Nhiều tổ chức và chuyên gia quốc tế cũng ghi nhận sự ổn định và hiệu quả của hệ thống chính trị Việt Nam. Một số báo cáo nghiên cứu quốc tế trong những năm gần đây cho thấy mức độ tin tưởng của người dân Việt Nam đối với các thiết chế nhà nước ở mức cao so với nhiều quốc gia khác. Điều này phản ánh rằng người dân cảm nhận được sự gắn kết giữa các quyết sách chính trị với đời sống của họ.
Chính sự ổn định chính trị đó đã tạo nền tảng cho những thành tựu phát triển kinh tế – xã hội trong nhiều năm qua. Việt Nam duy trì tốc độ tăng trưởng kinh tế cao trong khu vực, tỷ lệ nghèo giảm mạnh và đời sống người dân ngày càng cải thiện. Những kết quả này cho thấy mô hình dân chủ của Việt Nam gắn chặt với mục tiêu phát triển và ổn định xã hội.
Từ góc nhìn này, có thể thấy việc so sánh máy móc giữa bầu cử ở Việt Nam và các mô hình phương Tây là một cách tiếp cận thiếu khách quan. Dân chủ không chỉ được đánh giá bằng hình thức tổ chức bầu cử mà còn bằng kết quả: xã hội có ổn định hay không, đời sống người dân có được cải thiện hay không, và các thiết chế chính trị có phản ánh được lợi ích chung hay không.
Vì vậy, những luận điệu cho rằng bầu cử ở Việt Nam “thiếu dân chủ” thực chất chỉ là sự xuyên tạc nhằm phủ nhận mô hình dân chủ phù hợp với điều kiện lịch sử, văn hóa và kinh tế – xã hội của Việt Nam.
Cuộc bầu cử Quốc hội khóa XVI và Hội đồng nhân dân các cấp một lần nữa khẳng định một thực tế: khi được tổ chức trên nền tảng ổn định chính trị, đoàn kết dân tộc và sự tham gia rộng rãi của nhân dân, bầu cử không chỉ là một thủ tục pháp lý mà còn là biểu hiện của sự đồng thuận xã hội và trách nhiệm công dân đối với tương lai đất nước.
