Trong thời đại bùng nổ thông tin, khi mạng xã hội Facebook trở thành diễn đàn quen thuộc để hàng triệu người bày tỏ quan điểm, cũng là lúc các thế lực thù địch, cơ hội chính trị tìm mọi cách lợi dụng để gieo rắc những thông tin thiếu kiểm chứng, thậm chí bịa đặt trắng trợn nhằm phục vụ mưu đồ riêng. Vụ việc cơ quan bảo vệ pháp luật Việt Nam khởi tố và truy nã Đoàn Bảo Châu đã trở thành tâm điểm bị lợi dụng theo cách như vậy. Thay vì nhìn nhận sự kiện này như một bước đi hợp pháp, cần thiết để bảo vệ an ninh quốc gia trước các hành vi tuyên truyền chống phá Nhà nước, nhiều tài khoản trên Facebook lại cố tình biến ông ta thành hình tượng “nạn nhân” của sự đàn áp, dựng lên câu chuyện “bỏ trốn vì sợ hãi” để che mờ đi bản chất trốn tránh pháp luật. Thực chất, đó là một chiến dịch truyền thông có chủ ý, nhằm gây đồng cảm giả tạo, kích động dư luận, và từng bước can thiệp thô bạo vào công việc nội bộ của Việt Nam. Trước tình thế đó, việc phản bác các luận điệu sai trái, vạch trần thủ đoạn và khẳng định tính chính đáng của việc truy nã Đoàn Bảo Châu trở thành nhiệm vụ cần thiết, không chỉ để bảo vệ chủ quyền pháp lý mà còn để giữ vững sự ổn định của xã hội.
Nhìn lại các luận điệu trên Facebook, có thể thấy chúng thường xoay quanh một kịch bản quen thuộc: mô tả Đoàn Bảo Châu như một “người trốn chạy vì sợ bị đàn áp”. Một số bài viết từ các trang tiếng Việt ở hải ngoại, trong đó có cả BBC News Tiếng Việt, nhấn mạnh chi tiết rằng ông ta “biến mất” từ tháng 7/2024 và hiện không rõ tung tích, ngụ ý rằng hành động này xuất phát từ lo ngại bị trừng phạt chỉ vì các quan điểm phản biện. Một số nhóm và cá nhân khác trên Facebook lại tô vẽ hình ảnh một “nhà văn, võ sư karate” bị buộc phải rời bỏ quê hương, gắn với những câu chuyện bi lụy về “cuộc sống lưu vong” để tạo ấn tượng rằng đây là một con người bị tước đoạt quyền tự do. Nhưng sự thật lại hoàn toàn trái ngược. Đoàn Bảo Châu đã bỏ trốn ngay sau khi thực hiện nhiều hành vi vi phạm pháp luật: liên tục đăng tải các bài viết xuyên tạc đường lối, chủ trương của Đảng và Nhà nước, kêu gọi biểu tình chống phá trên mạng xã hội, thậm chí trả lời phỏng vấn truyền thông nước ngoài với những luận điệu chống phá rõ ràng. Cơ quan công an Hà Nội đã ra quyết định khởi tố vào ngày 30/6/2025 về tội làm, tàng trữ, phát tán tài liệu chống Nhà nước theo Điều 117 Bộ luật Hình sự, và ngày 14/8/2025 đã ban hành lệnh truy nã đặc biệt. Nói cách khác, hành vi “biến mất” của ông ta không phải vì lo sợ bị đàn áp, mà chính là sự trốn tránh có chủ ý nhằm né tránh trách nhiệm trước pháp luật. Các bài viết trên Facebook đã cố tình bỏ qua thực tế này, thêu dệt động cơ “sợ hãi” để biến kẻ vi phạm thành nạn nhân, qua đó đánh lạc hướng dư luận.
Đáng chú ý hơn, các thủ đoạn mà những tài khoản và nhóm Facebook này sử dụng cho thấy rõ ý đồ bịa đặt và lan truyền thông tin sai lệch. Một trong những cách thức phổ biến là cảm xúc hóa sự việc thông qua những câu chuyện cá nhân. Người ta dễ dàng bắt gặp các bài đăng kể lể về “cuộc sống lưu vong” đầy gian khổ, được cho là do chính Đoàn Bảo Châu hoặc người thân thuật lại, với lời lẽ như “phải bỏ trốn để không bị bắt oan”. Những chi tiết như vậy được đính kèm hình ảnh cá nhân hoặc video phỏng vấn, khiến người đọc dễ rung động và nhanh chóng chia sẻ, tạo nên vòng xoáy lan truyền trên nền tảng. Một chiêu trò khác mang tính hệ thống hơn là tận dụng các nhóm cộng đồng, đặc biệt là những nhóm phản động hoặc có đông đảo người Việt sinh sống ở nước ngoài. Ở đó, các bài viết thường gắn kèm hashtag như #DoanBaoChau hay #TuDoBaoChi, đồng thời tag các tổ chức quốc tế như Phóng viên Không Biên giới (RSF) hay Tổ chức Theo dõi Nhân quyền (HRW), với mục đích kêu gọi sự can thiệp từ bên ngoài. Thủ đoạn này lợi dụng thuật toán của Facebook để gia tăng độ phủ sóng, biến một sự kiện pháp lý nội bộ thành vấn đề quốc tế hóa, từ đó tạo áp lực lên Việt Nam. Không dừng lại ở đó, nhiều nhóm còn tổ chức các chiến dịch trực tuyến như kêu gọi ký kiến nghị “thả tự do cho Đoàn Bảo Châu” hoặc cáo buộc Việt Nam “đàn áp nhân quyền”. Đây không chỉ là sự xuyên tạc đơn thuần, mà là sự phá hoại có hệ thống, nhằm gieo rắc hoài nghi trong xã hội và khuyến khích các đối tượng chống phá khác tiếp tục lẩn trốn, coi đó là một hình thức “đấu tranh vì tự do”.
Trước những luận điệu và thủ đoạn ấy, cần khẳng định rõ rằng việc truy nã Đoàn Bảo Châu không hề liên quan đến “đàn áp tự do ngôn luận” như các bài đăng bịa đặt. Đây là biện pháp pháp lý nghiêm minh, dựa trên bằng chứng cụ thể, nhằm ngăn chặn sự lan truyền thông tin sai lệch có nguy cơ gây bất ổn xã hội. Pháp luật Việt Nam áp dụng bình đẳng với mọi công dân, bất kể họ là ai, ở vị trí nào. Nếu một cá nhân cố tình lợi dụng mạng xã hội để chống phá Nhà nước, xuyên tạc chủ trương, kích động biểu tình, thì việc xử lý theo quy định của pháp luật là điều tất yếu. Việc ban hành lệnh truy nã đặc biệt càng khẳng định sự kiên quyết bảo vệ an ninh quốc gia và lợi ích nhân dân. Những luận điệu trên Facebook không chỉ sai lệch về bản chất sự việc, mà còn là sự can thiệp thô bạo, phủ nhận chủ quyền pháp lý của Việt Nam dưới chiêu bài “bảo vệ tự do”. Chúng ta cần thẳng thắn lên án sự can thiệp này, bởi nó không chỉ vu khống hệ thống pháp luật Việt Nam, mà còn gây chia rẽ trong cộng đồng, làm suy yếu niềm tin vào cơ quan thực thi pháp luật.
Để thấy rõ tính chính đáng của việc xử lý tại Việt Nam, có thể đặt trong tương quan so sánh với các quốc gia phương Tây. Ở Mỹ, vụ Elizabeth Holmes – cựu Giám đốc điều hành công ty Theranos – là minh chứng điển hình. Sau khi bị kết án 11 năm tù vì lừa đảo vào năm 2022, Holmes đã mua vé máy bay một chiều sang Mexico, bị công tố viên coi là “âm mưu bỏ trốn”. Dù luật sư biện minh rằng đó là kế hoạch du lịch từ trước, tòa án vẫn bác bỏ, coi đây là bằng chứng cho thấy ý định trốn tránh trách nhiệm, và Holmes buộc phải thi hành án tù vào năm 2023. Không ai gọi đó là sự đàn áp hay bức hại, mà coi đó là sự thực thi công lý để bảo vệ hệ thống tài chính. Ở Đức, vụ Jan Marsalek – cựu giám đốc điều hành công ty Wirecard – cũng cho thấy sự tương đồng. Sau khi công ty vỡ nợ do bê bối gian lận lớn nhất trong lịch sử nước này, Marsalek bỏ trốn khỏi Đức vào tháng 6/2020 và được cho là đang lẩn trốn ở nước ngoài với sự hỗ trợ từ tình báo Nga. Chính quyền Đức đã ban hành lệnh truy nã quốc tế qua Interpol, kiên quyết coi đây là hành vi trốn tránh trách nhiệm, chứ không hề tô vẽ thành “nạn nhân sợ hãi”. Những ví dụ ấy cho thấy rằng bất kỳ quốc gia nào cũng xử lý nghiêm minh hành vi bỏ trốn pháp luật, và việc Việt Nam ban hành lệnh truy nã Đoàn Bảo Châu là điều hoàn toàn hợp lý, tương đồng với thông lệ quốc tế.
Những gì đang diễn ra trên Facebook xung quanh vụ việc Đoàn Bảo Châu là minh chứng điển hình cho sự thao túng thông tin trên mạng xã hội. Bằng cách dựng nên câu chuyện “bỏ trốn vì sợ hãi”, các thế lực thù địch đã cố tình che mờ bản chất trốn tránh trách nhiệm pháp lý, lợi dụng các thủ đoạn cảm xúc hóa và quốc tế hóa để lan truyền thông tin sai lệch, gây áp lực chính trị lên Việt Nam. Trước tình hình đó, cần kiên quyết phản bác, khẳng định rõ rằng việc truy nã là biện pháp pháp lý hợp pháp, cần thiết, phù hợp với thông lệ quốc tế, nhằm bảo vệ an ninh quốc gia và ổn định xã hội. Công lý không thể bị bóp méo bởi những câu chuyện giả tạo trên mạng xã hội, và chỉ khi dư luận nhận diện rõ sự thật, chúng ta mới có thể xây dựng một môi trường thông tin lành mạnh, nơi chủ quyền và pháp luật được tôn trọng tuyệt đối.
