 |
| Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm (lúc đấy là Tổng Bí thư) chủ trì cuộc làm việc về chủ trương, chính sách đối với người khuyết tật, tháng 12/2025. (Nguồn: VGP) |
Ngày 19/3 vừa qua, Bộ Y tế đã ban hành Công văn 1834/BYT-BTΧΗ, chính thức công bố chủ đề của năm 2026 là: “Thúc đẩy quyền tham gia của người khuyết tật – Kiến tạo đột phá phát triển”.
Chủ đề này nhấn mạnh, quyền tham gia không chỉ dừng lại ở việc “có mặt”, mà là được tiếp cận giáo dục, việc làm, dịch vụ xã hội, được lắng nghe và tham gia vào các quyết định liên quan đến cuộc sống của chính mình.
Bệ đỡ an sinh
Hành trình ra đời Ngày Người khuyết tật Việt Nam là minh chứng rõ nét cho những nỗ lực hoàn thiện chính sách, pháp luật của Nhà nước.
Khởi nguồn từ việc thành lập Ủy ban Năm quốc tế những người tàn tật của Việt Nam (18/4/1980), đến quy định về “Ngày bảo vệ, chăm sóc người tàn tật” tại Điều 31 Pháp lệnh năm 1998. Và cuối cùng, Điều 11 Luật Người khuyết tật 2010 chính thức quy định ngày 18/4 hàng năm là Ngày Người khuyết tật Việt Nam.
Theo báo cáo của Bộ Y tế vào tháng 12/2025, Việt Nam hiện có hơn 8 triệu người khuyết tật từ 2 tuổi trở lên, chiếm 7,2% dân số; trong đó có 28,3% là trẻ em, 58% là nữ, khoảng 21,4% là người khuyết tật nặng và đặc biệt nặng.
Nhận thức rõ thực tế này, hệ thống trợ giúp xã hội hiện nay đã định hình được ba trụ cột an sinh cơ bản: sinh kế, y tế và giáo dục. Hàng năm, ngân sách nhà nước chi khoảng 45.000 tỷ đồng cho công tác trợ cấp xã hội và thẻ bảo hiểm y tế, trong đó dành hơn 20.500 tỷ đồng trợ cấp trực tiếp cho người khuyết tật nặng và đặc biệt nặng.
Cả nước có 165 cơ sở trợ giúp xã hội, gồm 104 cơ sở công lập và 61 cơ sở ngoài công lập, đang chăm sóc khoảng 25.000 người khuyết tật, người tâm thần; đồng thời quản lý khoảng 80.000 trường hợp tại cộng đồng.
Ngoài ra, tháng 12/2025, Tổ chức Lao động quốc tế (ILO), Liên minh Hợp tác xã Việt Nam, Đại sứ quán Australia và Đại sứ quán Ireland cũng đã phối hợp công bố báo cáo “Hướng tới xã hội hòa nhập: An sinh xã hội kiến tạo cơ hội và trao quyền cho người khuyết tật”.
Báo cáo ghi nhận, Việt Nam là một trong những quốc gia dẫn đầu trong nhóm nước có thu nhập trung bình thấp đã thúc đẩy hệ thống an sinh xã hội bao trùm cho người khuyết tật.
 |
| Các khách mời “đặc biệt” tại tọa đàm “The Inspirers – điểm tựa gia đình trong hành trình nghị lực tỏa sáng” do do Trung ương Hội Thanh niên khuyết tật Việt Nam tổ chức, ngày 11/3. |
Từ “y tế – chăm sóc” sang “xã hội – hòa nhập”
Thông điệp năm 2026 của Ngày Người khuyết tật Việt Nam chính là hành động cụ thể hóa định hướng chiến lược của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm tại Thông báo kết luận số 444-TB/VPTW vào tháng 12/2025; yêu cầu chuyển đổi hệ quy chiếu trong việc xây dựng chính sách từ việc coi người khuyết tật là đối tượng “y tế – chăm sóc”, sang cách tiếp cận “xã hội – hòa nhập” nhằm trao quyền và loại bỏ định kiến.
Trên tinh thần đó, để hiện thực hóa mục tiêu “không để ai bị bỏ lại phía sau”, thời gian qua, Nhà nước đã chú trọng bảo đảm mức sống tối thiểu cho người khuyết tật thông qua các chính sách hỗ trợ sinh kế, nhà ở và trợ giúp pháp lý. Đồng thời, các giải pháp đồng bộ cũng đang được khẩn trương triển khai từ giáo dục hòa nhập, đào tạo nghề, ưu đãi tuyển dụng cho đến việc dỡ bỏ rào cản tại các công trình giao thông, công cộng.
Đặc biệt, chuyển đổi số và công cụ công nghệ hỗ trợ được xem là đòn bẩy để người khuyết tật tiếp cận dịch vụ công trực tuyến. Vai trò của từng địa phương, cùng sự chung tay của khu vực tư nhân và các tổ chức xã hội trong việc tạo sinh kế, tiêu thụ sản phẩm cho người khuyết tật cũng đang được đặt lên hàng đầu.
Các hoạt động sôi nổi trên cả nước
Hưởng ứng định hướng của Bộ Y tế, các địa phương và tổ chức xã hội trên cả nước đang triển khai chuỗi hoạt động kỷ niệm 28 năm Ngày Người khuyết tật Việt Nam (1998-2026) mang đậm tính nhân văn và thiết thực.
Tại Hà Nội, ngày 16/4 vừa qua, Hội Người khuyết tật thành phố (DP Hanoi) vừa trang trọng tổ chức kỷ niệm 20 năm thành lập. Ngay từ những ngày đầu, Hội đã trở thành “ngôi nhà chung” của gần 18.000 hội viên. Không chỉ hỗ trợ tinh thần, Hội đã giúp gần 2.800 hộ tiếp cận nguồn vốn 60 tỷ đồng để vươn lên làm chủ sinh kế.
Cũng trong thời gian đó, tại TP. Hồ Chí Minh, chương trình thường niên “Vẻ đẹp vầng trăng khuyết” do Hội Liên hiệp Phụ nữ Thành phố tổ chức tiếp tục vinh danh 27 gương phụ nữ khuyết tật vượt khó, xoá bỏ định kiến giới và khiếm khuyết thể chất.
 |
| Chủ đề chính thức của Ngày Người khuyết tật Việt Nam năm 2026 là: “Thúc đẩy quyền tham gia của người khuyết tật – Kiến tạo đột phá phát triển”. |
Trên quy mô toàn quốc, khát vọng kiến tạo không gian hòa nhập cho người trẻ được thể hiện mạnh mẽ qua chương trình “Ngày hội Người khuyết tật Việt Nam – INSPIRE FEST 2026” do Trung ương Hội Thanh niên khuyết tật Việt Nam khởi xướng và tổ chức luân phiên tại ba miền Bắc – Trung – Nam. Sự kiện tạo ra một không gian đối thoại cởi mở, kết nối các nguồn lực công nghệ số, giáo dục và việc làm, khẳng định vị thế của người khuyết tật trong kỷ nguyên mới.
Bên cạnh đó, các tổ chức như Trung tâm Phát triển sức khoẻ bền vững (VietHealth), Viện Nghiên cứu phát triển cộng đồng (ACDC) và Liên hiệp hội về người khuyết tật Việt Nam (VFD) cũng đang âm thầm, bền bỉ triển khai hàng loạt mô hình phục hồi chức năng, tặng xe lăn, đào tạo kỹ năng số và hỗ trợ sinh kế.
Hành trình vươn lên của người khuyết tật chưa bao giờ là dễ dàng, nhưng không đơn độc. Ngày 18/4 nhắc nhớ chúng ta rằng sự hỗ trợ thiết thực và bền vững nhất nằm ở việc chung tay kiến tạo một hệ sinh thái xã hội không rào cản. Khi tư duy “bảo trợ y tế” nhường chỗ cho sự “trao quyền hòa nhập”, người khuyết tật sẽ thực sự trở thành những nhân tố kiến tạo nên sự đột phá cho một xã hội văn minh và bao trùm.
