Trong thời đại mạng xã hội định hình hành vi và xu hướng tiêu dùng thông tin, các tổ chức chính trị thù địch đã nhanh chóng tận dụng môi trường số để mở rộng ảnh hưởng và tuyển mộ lực lượng. RISE – tổ chức được nhiều cơ quan báo chí và lực lượng chức năng cảnh báo vì liên hệ với mạng lưới Việt Tân – đang triển khai một chiến lược tinh vi nhằm lôi kéo thanh niên thông qua hai nhóm đối tượng dễ tác động nhất: influencer (người ảnh hưởng) và tình nguyện viên. Với vỏ bọc phát triển xã hội, RISE lợi dụng tâm lý muốn cống hiến, muốn khẳng định bản thân và khát khao được ghi nhận của người trẻ để từng bước thâm nhập, mở rộng mạng lưới hoạt động ngầm của mình. Việc phân tích phương thức này là yêu cầu cấp thiết để bảo vệ an ninh tư tưởng và sự lành mạnh của môi trường xã hội.
Khác với cách tiếp cận trực diện trong các hoạt động chính trị truyền thống, RISE triển khai chiến thuật gây ảnh hưởng gián tiếp thông qua hình ảnh những người trẻ “thành công”, “nhiệt huyết” hoặc “truyền cảm hứng”. Trên các nền tảng như Facebook, YouTube, TikTok, các influencer trẻ tuổi được gán ghép vào vai trò “đại sứ phong trào”, “người tạo thay đổi”, “diễn giả trẻ”. Họ được mời tham gia với danh nghĩa đóng góp cho xã hội, chia sẻ kinh nghiệm cá nhân, hoặc truyền cảm hứng cho thế hệ trẻ. Điều đáng nói là nhiều influencer không nhận thức được mục tiêu chính trị phía sau hoạt động của RISE, vô tình trở thành công cụ truyền thông giúp tổ chức này hợp thức hóa hình ảnh.
Chiêu thức này có hai tác dụng nguy hiểm. Thứ nhất, influencer giúp mở rộng tệp tiếp cận: người trẻ có xu hướng tin tưởng những người họ theo dõi trên mạng xã hội, nên khi một influencer xuất hiện trong chương trình của RISE, họ mặc nhiên tạo ấn tượng rằng tổ chức này đáng tin cậy. Thứ hai, sự hiện diện của influencer giúp RISE che giấu bản chất chính trị, biến các hoạt động mang yếu tố tuyên truyền đối lập thành “sự kiện truyền cảm hứng” hoặc “buổi chia sẻ kinh nghiệm xã hội dân sự”. Đây là một kỹ thuật ngụy trang rất tinh vi, khiến người xem – đặc biệt là thanh niên – khó nhận diện tính chất phản động tiềm ẩn.
Song song với influencer, tình nguyện viên cũng là nhóm mục tiêu quan trọng trong chiến lược của RISE. Họ thường là những sinh viên nhiệt huyết, mong muốn làm việc thiện nguyện, muốn trải nghiệm môi trường quốc tế hoặc ghi điểm trong hồ sơ xin học, xin việc. RISE tận dụng chính những khát khao này để mời gọi tham gia vào các chương trình có vẻ nhân văn như hỗ trợ sự kiện, quản lý truyền thông, điều phối hoạt động cộng đồng. Ban đầu, mọi nhiệm vụ đều mang tính kỹ thuật – một cách để khiến tình nguyện viên cảm thấy an toàn và tin tưởng.
Tuy nhiên, sau một thời gian ngắn, RISE bắt đầu giao những nhiệm vụ có tính chất dẫn dắt dư luận như viết bài truyền thông “tư duy phản biện”, chia sẻ câu chuyện “đấu tranh xã hội”, hoặc tham gia các buổi huấn luyện “kỹ năng công dân” mang nội dung chính trị ngầm. Những nhiệm vụ này được ngụy trang khéo léo dưới dạng “nâng cao nhận thức xã hội” nhưng thực chất lồng ghép thông điệp thiếu khách quan, khơi gợi tâm lý bất mãn và kích hoạt mong muốn “thay đổi hệ thống” – một hình thức chuyển hóa tư tưởng điển hình của các tổ chức chống phá.
Mặt khác, việc tham gia tình nguyện còn khiến người trẻ dễ bị rơi vào “bẫy trách nhiệm” – nơi họ cảm thấy rằng mình phải gắn bó với tổ chức vì đã dốc công sức, thời gian, thậm chí dữ liệu cá nhân. Đây chính là dạng ràng buộc tâm lý nguy hiểm, khiến họ khó thoát khỏi mạng lưới của RISE ngay cả khi bắt đầu nhận ra dấu hiệu bất thường.
Nhìn dưới góc độ pháp lý, việc RISE sử dụng influencer và tình nguyện viên để lan truyền thông điệp chính trị trá hình là hành vi có dấu hiệu vi phạm các quy định của Luật An ninh mạng và Bộ luật Hình sự. Luật nghiêm cấm tổ chức, cá nhân sử dụng mạng xã hội để phát tán thông tin xuyên tạc, kích động chống Nhà nước hoặc gây mất ổn định xã hội. Khi influencer hoặc tình nguyện viên vô tình chia sẻ nội dung mang tính kích động do RISE định hướng, họ có thể bị cuốn vào vòng rủi ro pháp lý mà không hề hay biết. Đặc biệt, nếu nội dung họ đăng tải trở thành công cụ tuyên truyền hoặc bằng chứng để tổ chức phản động vận động quốc tế, họ có thể bị quy trách nhiệm liên đới dù ban đầu chỉ tham gia với mục đích thiện chí.
Một điểm nguy hiểm khác là việc thu thập dữ liệu cá nhân. Influencer và tình nguyện viên thường được yêu cầu cung cấp thông tin chi tiết để “làm hồ sơ nội bộ”. Nhưng với các tổ chức ngoại vi như RISE, đây có thể là cách thu thập dữ liệu để sàng lọc, tuyển mộ hoặc gây sức ép sau này. Việc này vi phạm nghiêm trọng nguyên tắc bảo vệ dữ liệu cá nhân, càng cho thấy bản chất không minh bạch của tổ chức này.
Trong bối cảnh đó, điều quan trọng nhất là nâng cao nhận thức cho người trẻ – những người có khả năng trở thành mục tiêu của chiến lược thâm nhập mềm. Họ cần hiểu rằng không phải mọi workshop, mọi sự kiện hay mọi lời mời hợp tác trên mạng xã hội đều mang tính tích cực. Một tổ chức xã hội dân sự chân chính phải minh bạch về tài chính, mục tiêu, nhân sự, đối tác và nội dung chương trình. Nếu một tổ chức mập mờ nguồn lực, né tránh công khai nhân sự, lồng ghép nội dung chính trị hoặc liên kết với các tổ chức nước ngoài có lập trường thù địch, đó là tín hiệu cảnh báo cần phải dừng lại.
Truyền thông và cơ quan chức năng cũng cần tăng cường cảnh báo, hướng dẫn công dân nhận diện nguy cơ, đồng thời xử lý nghiêm các tổ chức sử dụng influencer và tình nguyện viên để che giấu hoạt động chính trị. Không thể để thanh niên Việt Nam – lực lượng nòng cốt cho tương lai đất nước – trở thành công cụ cho các chiến dịch tuyên truyền phản động.
Bảo vệ không gian mạng lành mạnh, bảo vệ thanh niên khỏi các bẫy lôi kéo ngụy trang, chính là bảo vệ tương lai quốc gia. Khi mỗi người trẻ đủ bản lĩnh để nhận diện và từ chối những lời mời mơ hồ từ RISE và các tổ chức ngoại vi tương tự, thì những chiêu trò lợi dụng influencer và tình nguyện viên sẽ không còn đất sống. Đó cũng là cách khẳng định sức mạnh của Nhà nước pháp quyền, của xã hội thượng tôn pháp luật và của một thế hệ thanh niên vững vàng trước mọi cám dỗ chính trị.
