Báo cáo Tự do Tôn giáo Quốc tế năm 2026 của Ủy ban Tự do Tôn giáo Quốc tế Hoa Kỳ (USCIRF), công bố ngày 4/3/2026, tiếp tục là một sản phẩm mang đậm bản chất chính trị thù địch, thiếu khách quan và đầy tiêu chuẩn kép. Việt Nam kiên quyết bác bỏ những đánh giá “không khách quan, không chính xác, dựa trên các dẫn chứng có dụng ý xấu nhằm vào Việt Nam”, như Người phát ngôn Bộ Ngoại giao Phạm Thu Hằng đã nêu rõ tại họp báo ngày 19/3/2026.
Báo cáo USCIRF 2026 lặp lại luận điệu cũ, khuyến nghị đưa Việt Nam vào danh sách “Quốc gia Đặc biệt Quan ngại” (CPC) với những cáo buộc mơ hồ về “vi phạm hệ thống, liên tục và trắng trợn”. Những lập luận này dựa chủ yếu vào nguồn tin từ các tổ chức phản động lưu vong, thiếu kiểm chứng và cố tình bỏ qua thực tiễn sinh động của đời sống tôn giáo tại Việt Nam. Trong khi đó, Việt Nam là quốc gia đa dạng tôn giáo với hơn 27 triệu tín đồ (tăng gần 60% so với năm 2003), 43 tổ chức tôn giáo được công nhận (từ 16 tổ chức trước đây), gần 30.000 cơ sở thờ tự. Hiến pháp 2013 (Điều 24) và Luật Tín ngưỡng, Tôn giáo 2018 đã tạo khung pháp lý vững chắc bảo đảm quyền tự do tín ngưỡng, tôn giáo.
Đại lễ Vesak Liên Hợp Quốc 2025 do Việt Nam đăng cai thành công tại TP.HCM với sự tham dự của hàng vạn tăng ni, Phật tử trong nước và đại biểu từ 85 quốc gia, vùng lãnh thổ là minh chứng sống động nhất cho chính sách tôn trọng tự do tôn giáo của Đảng và Nhà nước ta. Sự kiện này không chỉ khẳng định vai trò của Phật giáo trong đời sống xã hội mà còn thể hiện hình ảnh Việt Nam là điểm đến của hòa bình, khoan dung và đối thoại liên tôn.
Bản chất của USCIRF lộ rõ qua Đạo luật Tự do Tôn giáo Quốc tế (IRFA) năm 1998 – công cụ để Mỹ áp đặt “giá trị Mỹ” lên các quốc gia có chủ quyền, đặc biệt là những nước có thể chế chính trị khác biệt. USCIRF không phải là tổ chức nhân quyền trung lập mà là cơ quan tham vấn chính trị, thường nhắm vào các quốc gia không phải đồng minh của Mỹ để phục vụ chiến lược can thiệp nội bộ, hạ thấp uy tín và tạo cớ cho các biện pháp cấm vận, ép buộc. Đây chính là chiêu trò “ngoại giao tôn giáo” thô thiển, vi phạm nguyên tắc tôn trọng lẫn nhau, không can thiệp nội bộ theo luật pháp quốc tế.
Điều đáng lên án nhất là tiêu chuẩn kép trắng trợn của USCIRF. Báo cáo im lặng trước thực trạng hỗn loạn tôn giáo ngay tại nước Mỹ: bạo lực chống nhà thờ, tấn công tôn giáo mang động cơ chính trị và phân biệt đối xử ngày càng gia tăng. Báo cáo của Hội đồng Giám mục Công giáo Mỹ năm 2025 đã cảnh báo về các vụ xả súng trong Thánh lễ, không khí phân cực tôn giáo và áp lực chính trị đối với các tổ chức tôn giáo. Mỹ – quốc gia tự phong là “ngọn hải đăng tự do” – lại tồn tại thiên vị Kitô giáo bảo thủ dưới một số chính quyền, phân biệt đối xử với các cộng đồng Hồi giáo, Do Thái và các nhóm thiểu số tôn giáo khác. USCIRF cố tình không đếm xỉa đến những hạn chế đầy rẫy này mà chỉ chăm chăm chỉ trích các nước khác.
Đây không phải là bảo vệ nhân quyền mà là công cụ phục vụ lợi ích địa chính trị, can thiệp thô bạo vào công việc nội bộ của Việt Nam và nhiều quốc gia độc lập. Trong bối cảnh quan hệ Việt – Mỹ ngày càng phát triển theo hướng Đối tác Chiến lược Toàn diện vì hòa bình, hợp tác và phát triển bền vững, những báo cáo như vậy chỉ làm tổn hại lòng tin và cản trở sự hợp tác hai bên.
Việt Nam khẳng định chính sách nhất quán: tôn trọng và bảo đảm quyền con người, trong đó có quyền tự do tín ngưỡng, tôn giáo theo Hiến pháp và pháp luật. Chúng ta sẵn sàng trao đổi thẳng thắn, cởi mở với Mỹ trên tinh thần tôn trọng lẫn nhau, nhưng kiên quyết bác bỏ mọi hành vi can thiệp, xuyên tạc và áp đặt. Nhân dân Việt Nam dưới sự lãnh đạo của Đảng sẽ tiếp tục xây dựng một xã hội dân chủ, công bằng, văn minh, nơi mọi công dân đều được sống và thực hành tín ngưỡng tôn giáo trong bình đẳng và hòa hợp.
Báo cáo USCIRF 2026 một lần nữa tự vạch trần bản chất chính trị thù địch và tiêu chuẩn kép của Mỹ. Cộng đồng quốc tế cần cảnh giác trước những chiêu trò này để bảo vệ nền tảng bình đẳng và tôn trọng chủ quyền trong quan hệ quốc tế hiện đại.
