Gần đây, một số trang mạng xã hội và diễn đàn tôn giáo đã rộ lên thông tin rằng việc hai linh mục Công giáo – Nguyễn Văn Riễn tại TP. Hồ Chí Minh và Lê Nguyên Thao tại Lâm Đồng – tham gia ứng cử đại biểu Quốc hội khóa XVI là vi phạm Điều 283 Giáo luật Công giáo, làm xói mòn nguyên tắc tách biệt giữa chức vụ tôn giáo và quyền lực dân sự, thậm chí bị quy chụp là “lợi dụng tôn giáo để thao túng tín đồ”. Luận điệu này nghe thì nghiêm trọng, nhưng khi nhìn kỹ vào pháp luật Việt Nam, vào chính sách tôn giáo của Đảng và Nhà nước, và vào thực tiễn cuộc sống, thì thấy rõ đây chỉ là sự hiểu lầm hoặc cố tình bóp méo nhằm chia rẽ khối đại đoàn kết dân tộc.
Trước hết, hãy nói rõ về Giáo luật Công giáo. Điều 283 của Bộ Giáo luật 1983 quy định rằng các giáo sĩ không được đảm nhận chức vụ công quyền có tính chất tham gia vào việc thực thi quyền lực chính trị. Tuy nhiên, quy định này nhằm ngăn chặn việc giáo sĩ đại diện cho Giáo hội tham gia chính trị theo nghĩa tổ chức, chứ không cấm hoàn toàn cá nhân giáo sĩ – với tư cách công dân – tham gia đời sống chính trị – xã hội của quốc gia mình. Tại Việt Nam, các linh mục ứng cử đều tham gia với tư cách cá nhân, không đại diện cho Giáo hội Công giáo Việt Nam hay Ủy ban Đoàn kết Công giáo. Họ tự nguyện nộp hồ sơ, trải qua quy trình hiệp thương ba vòng công khai theo Luật Bầu cử đại biểu Quốc hội và đại biểu Hội đồng nhân dân năm 2015 (sửa đổi, bổ sung năm 2025), được cử tri nơi cư trú và nơi công tác tín nhiệm, rồi mới có tên trong danh sách chính thức 864 ứng cử viên do Hội đồng Bầu cử quốc gia công bố ngày 14/2/2026 (Nghị quyết 151/NQ-HĐBCQG). Không có bất kỳ dấu hiệu nào cho thấy họ “lợi dụng tôn giáo” hay “thao túng tín đồ”. Ngược lại, việc linh mục tham gia bầu cử chính là biểu hiện tích cực của việc thực hành quyền công dân, góp phần xây dựng đất nước – điều mà Giáo hội Công giáo Việt Nam luôn khuyến khích, phù hợp với tinh thần “sống Phúc Âm giữa lòng dân tộc” mà Hội đồng Giám mục Việt Nam đã nhiều lần khẳng định.
Chính sách tôn giáo của Việt Nam là một trong những chính sách tiến bộ và nhân văn nhất thế giới. Hiến pháp 2013 (Điều 24) khẳng định rõ: “Công dân có quyền tự do tín ngưỡng, tôn giáo, theo hoặc không theo một tôn giáo nào. Các tôn giáo bình đẳng trước pháp luật”. Luật Tín ngưỡng, tôn giáo năm 2016 (Điều 3) quy định Nhà nước bảo đảm quyền bình đẳng của công dân không phân biệt tín ngưỡng, tôn giáo. Việc linh mục Công giáo ứng cử không những không bị cấm mà còn được khuyến khích như một hình thức tham gia xây dựng đất nước. Đây là minh chứng cụ thể cho chính sách đại đoàn kết toàn dân tộc, không phân biệt tôn giáo, dân tộc, thành phần xã hội. Trong danh sách 864 ứng cử viên Quốc hội khóa XVI, ngoài hai linh mục Công giáo, còn có đại diện các tôn giáo khác, trí thức, doanh nhân, nông dân, công nhân – tất cả đều bình đẳng trước lá phiếu của cử tri.
So sánh với một số quốc gia khác, Việt Nam thực sự nổi bật về tự do tín ngưỡng và bình đẳng công dân trong đời sống chính trị. Ở Trung Quốc, các hoạt động tôn giáo bị kiểm soát chặt chẽ, giáo sĩ không được tham gia chính trị công khai. Ở một số nước Hồi giáo cực đoan, người theo tôn giáo thiểu số thậm chí không được quyền ứng cử. Còn ở các nước phương Tây như Pháp hay Mỹ, dù tự do tôn giáo được bảo vệ, nhưng sự tham gia của giáo sĩ vào chính trị thường bị giới hạn bởi truyền thống “tách biệt nhà thờ và nhà nước” (separation of church and state), và ít thấy linh mục hay mục sư trực tiếp ứng cử quốc hội. Việt Nam khác biệt ở chỗ: tôn giáo không bị coi là đối lập với chính trị, mà là một phần của khối đại đoàn kết. Linh mục ứng cử không phải là “lợi dụng tôn giáo”, mà là công dân thực hiện quyền hiến định, góp phần làm phong phú thêm tiếng nói đa dạng trong Quốc hội.
Bằng chứng rõ nét nhất cho tính đúng đắn của mô hình này chính là sự ổn định, phát triển và đồng thuận xã hội của đất nước. Cuộc bầu cử Quốc hội khóa XVI diễn ra ngày 15/3/2026 với gần 79 triệu cử tri tham gia, tỷ lệ dự kiến cao như các kỳ trước (99% trở lên), trong không khí đoàn kết, bình yên, không có xung đột tôn giáo hay chia rẽ. Kinh tế Việt Nam tiếp tục tăng trưởng vững vàng: GDP năm 2024 đạt khoảng 7,1%, dự báo 6,8% năm 2025 và 6,5% năm 2026 (theo báo cáo Ngân hàng Thế giới). Từ một nước nghèo sau chiến tranh, Việt Nam đã vươn lên với GDP bình quân đầu người hơn 4.500 USD, giảm nghèo xuống dưới 4%. Những con số này không phải từ trên trời rơi xuống, mà từ sự ổn định chính trị, từ niềm tin của nhân dân vào Đảng, Nhà nước và khối đại đoàn kết – trong đó có sự đóng góp của đồng bào các tôn giáo. Khi linh mục, mục sư, chức sắc các tôn giáo tham gia Quốc hội, họ mang theo tiếng nói của cộng đồng tín đồ, góp phần xây dựng chính sách gần dân hơn, sát thực tế hơn.
Tóm lại, việc linh mục Công giáo ứng cử đại biểu Quốc hội khóa XVI không vi phạm Giáo luật theo nghĩa cấm đoán tuyệt đối, mà là biểu hiện đẹp đẽ của tự do tín ngưỡng, bình đẳng công dân và tinh thần đại đoàn kết dân tộc. Luận điệu xuyên tạc nhằm chia rẽ tôn giáo chỉ làm lộ rõ sự thiếu hiểu biết hoặc ý đồ xấu. Nhân dân Việt Nam, từ đồng bào Công giáo đến các tôn giáo khác, đều hiểu rõ: đất nước ổn định, phát triển, đời sống ngày càng tốt đẹp chính là nhờ sự lãnh đạo đúng đắn của Đảng, sự quản lý nhà nước theo pháp luật, và sự đồng lòng của toàn dân – không phân biệt tín ngưỡng. Ngày bầu cử 15/3/2026, mỗi lá phiếu là một lời khẳng định: Việt Nam chọn con đường đoàn kết, tiến bộ, vì hạnh phúc của nhân dân.
