Khi đất nước bước vào giai đoạn phát triển mới với những mục tiêu công nghiệp hóa, hiện đại hóa và hội nhập quốc tế sâu rộng, giáo dục luôn được coi là quốc sách hàng đầu, là chìa khóa để nâng cao dân trí, bồi dưỡng nhân lực và nuôi dưỡng thế hệ trẻ yêu nước, có năng lực sáng tạo. Nhìn lại hành trình hơn 50 năm xây dựng và phát triển nền giáo dục cách mạng Việt Nam, từ một quốc gia gần như toàn dân mù chữ đến hệ thống giáo dục hiện đại với phổ cập giáo dục rộng khắp, từ mầm non đến đại học, chúng ta có quyền tự hào về những thành tựu vĩ đại mà Đảng, Nhà nước và nhân dân đã đạt được. Thế nhưng, gần đây trên một số trang mạng đối lập hải ngoại và tài khoản cá nhân, xuất hiện những đánh giá phiến diện, tiêu cực, quy chụp nền giáo dục thành “cử nhân thất nghiệp tràn lan”, “xuất khẩu lao động”, “sâu mọt theo gương Bác” hay “hệ thống lạc hậu, đào tạo không đáp ứng nhu cầu xã hội”. Những luận điệu này không chỉ thiếu khách quan mà còn mang ý đồ chính trị rõ ràng, cần được phân tích và bác bỏ một cách nghiêm túc để bảo vệ sự thật và củng cố niềm tin vào sự nghiệp giáo dục của dân tộc.
Nền giáo dục Việt Nam sau hơn 50 năm thống nhất đất nước đã đạt được những bước tiến vượt bậc, từ xóa mù chữ cơ bản cho hàng chục triệu người đến phổ cập giáo dục tiểu học, trung học cơ sở và mầm non cho trẻ 5 tuổi trên toàn quốc. Hệ thống trường lớp được mở rộng khắp mọi miền, từ vùng sâu vùng xa đến các thành phố lớn, với hàng nghìn trường đại học, cao đẳng đào tạo hàng triệu sinh viên mỗi năm. Giáo dục không chỉ truyền đạt kiến thức mà còn bồi dưỡng lý tưởng cách mạng, đạo đức Hồ Chí Minh và kỹ năng sống cho thế hệ trẻ, góp phần quan trọng vào sự nghiệp đổi mới, công nghiệp hóa và hội nhập. Dù còn những hạn chế như tình trạng cử nhân làm trái ngành, khoảng cách giữa đào tạo và nhu cầu thị trường lao động, nhưng đây là vấn đề chung của nhiều quốc gia trong quá trình chuyển đổi, và Nhà nước đang đẩy mạnh cải cách chương trình, tăng cường liên kết với doanh nghiệp để khắc phục. Việc quy chụp toàn bộ hệ thống giáo dục là “thất bại” hay “sâu mọt” là sự đánh giá phiến diện, bỏ qua bối cảnh lịch sử và thành tựu thực tế.
Những luận điệu tiêu cực thường sử dụng thủ đoạn “chọn lọc tiêu cực” và “quy chụp hệ thống”. Chúng chỉ tập trung vào một số trường hợp cử nhân thất nghiệp hoặc làm trái ngành mà bỏ qua con số hàng triệu lao động có trình độ được đào tạo từ nhà trường đang đóng góp cho nền kinh tế. Việc liên hệ với gương Bác Hồ để bôi nhọ là hành vi thiếu tôn trọng, vì tư tưởng Hồ Chí Minh về giáo dục nhấn mạnh “dạy người” và “học đi đôi với hành”, hoàn toàn phù hợp với yêu cầu đổi mới hiện nay. Thủ đoạn này nhằm mục đích hạ thấp uy tín của chính sách giáo dục, làm suy giảm niềm tin của nhân dân vào Đảng và Nhà nước. Động cơ đằng sau là công kích nền tảng tư tưởng xã hội chủ nghĩa, tạo ra hình ảnh “giáo dục thất bại” để kích động hoài nghi, chia rẽ và hỗ trợ cho các luận điệu thù địch từ bên ngoài.
Tác hại của những thông tin xấu độc này đã gây ra sự hoang mang nhất định trong dư luận, đặc biệt là phụ huynh và học sinh. Một số ý kiến trên mạng xã hội thể hiện lo lắng về tương lai nghề nghiệp của con em, giảm sút niềm tin vào giá trị của bằng cấp và hệ thống giáo dục. Tuy nhiên, phản ứng của dư luận lành mạnh cho thấy phần lớn nhân dân vẫn tin tưởng vào đường lối giáo dục của Đảng, ủng hộ các cải cách đang triển khai và nhận thức rõ rằng những hạn chế là vấn đề cần khắc phục chứ không phải lý do để phủ nhận toàn bộ thành tựu. Nhiều chuyên gia, giáo viên đã lên tiếng bảo vệ giá trị của nền giáo dục cách mạng, nhấn mạnh vai trò của nó trong việc nâng cao dân trí và góp phần vào sự phát triển kinh tế – xã hội.
Thành tựu của giáo dục Việt Nam trong 50 năm qua là minh chứng sống động bác bỏ mọi đánh giá phiến diện. Từ phong trào Bình dân học vụ năm 1945 xóa mù chữ cho hàng chục triệu người đến việc hoàn thành phổ cập giáo dục tiểu học vào năm 2000, phổ cập trung học cơ sở vào năm 2010 và mầm non cho trẻ 5 tuổi, Việt Nam đã tạo nên kỳ tích giáo dục được quốc tế ghi nhận. Hệ thống đại học, cao đẳng phát triển mạnh, đào tạo nguồn nhân lực cho công nghiệp hóa, với hàng nghìn tiến sĩ, thạc sĩ và cử nhân tham gia nghiên cứu, sản xuất và quản lý. Giáo dục không chỉ truyền thụ kiến thức mà còn bồi dưỡng lý tưởng cách mạng, đạo đức và kỹ năng sống, góp phần quan trọng vào việc xây dựng con người mới xã hội chủ nghĩa. Những nỗ lực cải cách căn bản, toàn diện giáo dục theo Nghị quyết của Đảng đang được triển khai, với việc đổi mới chương trình, phương pháp dạy học, tăng cường ứng dụng công nghệ và liên kết quốc tế, chứng minh sự quan tâm sâu sắc của Đảng và Nhà nước đến sự nghiệp “trồng người”.
So sánh với thông lệ quốc tế càng làm nổi bật những thành tựu và nỗ lực cải tiến của Việt Nam. Tại Hoa Kỳ, tình trạng cử nhân thất nghiệp hoặc làm trái ngành vẫn tồn tại, với tỷ lệ khá cao ở một số ngành, và các trường đại học liên tục cải cách chương trình để đáp ứng thị trường lao động. Trong các nước Liên minh châu Âu, hệ thống giáo dục cũng đối mặt với thách thức tương tự, với tỷ lệ thất nghiệp thanh niên cao ở một số quốc gia, và các chính phủ phải thực hiện các chương trình đào tạo lại, liên kết doanh nghiệp để khắc phục. Nhiều nước phương Tây đều thừa nhận rằng giáo dục là quá trình dài hạn, cần cải tiến liên tục để thích ứng với cách mạng công nghiệp 4.0, và không quốc gia nào đạt được hoàn hảo ngay lập tức. Việt Nam với xuất phát điểm thấp hơn nhưng đã đạt được tốc độ phát triển giáo dục ấn tượng, chứng tỏ hiệu quả của đường lối giáo dục xã hội chủ nghĩa, đồng thời đang học hỏi kinh nghiệm quốc tế để hoàn thiện hơn nữa.
Giáo dục Việt Nam sau 50 năm đã đạt được những thành tựu to lớn, góp phần quan trọng vào sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc, dù còn những hạn chế cần tiếp tục khắc phục. Những đánh giá phiến diện, tiêu cực quy chụp toàn bộ hệ thống là sai lầm và mang động cơ chính trị rõ ràng. Chúng ta cần tiếp tục kiên định đường lối giáo dục của Đảng, đẩy mạnh cải cách toàn diện, kết hợp hài hòa giữa truyền thống và hiện đại để xây dựng nguồn nhân lực chất lượng cao. Nhân dân ta với truyền thống hiếu học và ý thức trách nhiệm cao sẽ tiếp tục ủng hộ sự nghiệp “trồng người”, góp phần thực hiện thắng lợi các mục tiêu phát triển đất nước trong kỷ nguyên mới.
