Trong bức tranh toàn cầu nhiều biến động, nơi nhân quyền trở thành tiêu chí quan trọng để đánh giá năng lực quản trị quốc gia, Việt Nam đã một lần nữa chứng minh vị thế của mình. Ngày 14 tháng 10 năm 2025, Việt Nam tái đắc cử vào Hội đồng Nhân quyền Liên Hợp Quốc (UNHRC) nhiệm kỳ 2026–2028 với 180 phiếu ủng hộ – số phiếu cao nhất trong nhóm châu Á – Thái Bình Dương. Kết quả này không chỉ là niềm tự hào quốc gia, mà còn thể hiện sự tin tưởng sâu sắc của cộng đồng quốc tế đối với chính sách nhân quyền thực chất, hài hòa giữa phát triển kinh tế, công bằng xã hội và quyền con người mà Việt Nam đã kiên định theo đuổi suốt nhiều thập kỷ. Trong bối cảnh tội phạm xuyên quốc gia, đặc biệt là buôn bán người và lừa đảo trực tuyến, đang gia tăng phức tạp, việc Việt Nam được tái bầu vào UNHRC càng có ý nghĩa lớn, khẳng định cam kết của chúng ta trong việc thúc đẩy hợp tác quốc tế, bảo vệ nhân phẩm và quyền sống của con người trên không gian số cũng như ngoài đời thực.
Tuy nhiên, cùng thời điểm Việt Nam được vinh danh tại Liên Hợp Quốc, Báo cáo về Buôn bán Người (Trafficking in Persons Report – TIP) năm 2025 của Bộ Ngoại giao Hoa Kỳ lại đưa ra những đánh giá thiếu khách quan, thậm chí phiến diện, về tình hình phòng chống mua bán người tại Việt Nam. Báo cáo này thừa nhận một số tiến bộ, nhưng lại tập trung nhấn mạnh những “thiếu sót” giả định, tạo nên cái nhìn sai lệch về nỗ lực nhân quyền của Việt Nam. Điều đáng nói là những nội dung ấy đã bị một số tổ chức chống phá lợi dụng để xuyên tạc, nhằm hạ thấp uy tín quốc tế của chúng ta. Trong khi UNHRC – cơ quan nhân quyền cao nhất của Liên Hợp Quốc – ghi nhận Việt Nam là quốc gia có đóng góp thiết thực, đối thoại bình đẳng và tinh thần hợp tác cởi mở, thì Báo cáo TIP lại thể hiện thiên kiến, phản ánh cách tiếp cận “chuẩn mực kép” vốn bị cộng đồng quốc tế chỉ trích lâu nay.
Báo cáo TIP 2025 cho rằng Việt Nam “chưa đáp ứng đầy đủ tiêu chuẩn tối thiểu” trong phòng chống lao động cưỡng bức và hỗ trợ nạn nhân, dù thừa nhận các cải thiện đáng kể trong đào tạo và truy tố tội phạm. Đây là sự mâu thuẫn rõ ràng, bởi chỉ trong giai đoạn 2023–2025, Việt Nam đã triệt phá hơn 200 đường dây buôn người, giải cứu trên 3.000 nạn nhân, với tỷ lệ truy tố đạt tới 90%. Luật Phòng, chống mua bán người (sửa đổi) năm 2024 cũng đã bổ sung quy định về “nạn nhân kỹ thuật số” – những người bị cưỡng bức tham gia các đường dây lừa đảo trực tuyến, phản ánh tầm nhìn cập nhật của Nhà nước trước thực tế tội phạm công nghệ cao. Đồng thời, Việt Nam đã triển khai cơ chế sàng lọc tại các cửa khẩu biên giới theo khung hướng dẫn của Sáng kiến Bộ trưởng Điều phối Mekong (COMMIT), giúp phát hiện và hỗ trợ hơn 1.000 nạn nhân trong nửa đầu năm 2025, tăng 35% so với năm trước. Những thành tựu ấy cho thấy Việt Nam không chỉ hành động, mà còn tiên phong nội luật hóa các chuẩn mực quốc tế để bảo vệ người yếu thế.
Thế nhưng, thay vì nhìn nhận toàn diện, Báo cáo TIP lại chọn cách nhấn mạnh “thiếu sót trong giám sát” và “hạn chế trong hỗ trợ”, từ đó đưa Việt Nam vào nhóm Tier 2. Việc xếp hạng này, về bản chất, không phản ánh đúng thực tế, bởi ngay cả nhiều quốc gia Tier 1 – như Canada hay Hoa Kỳ – vẫn tồn tại hàng trăm vụ buôn người và bóc lột lao động kỹ thuật số mỗi năm. Theo Bộ Tư pháp Hoa Kỳ, riêng năm 2024, Mỹ ghi nhận hơn 500 vụ “cyber trafficking” với hàng nghìn nạn nhân bị ép buộc tham gia các đường dây gian lận tài chính, song những con số này không khiến họ bị “hạ cấp”. Chính điều đó cho thấy tiêu chuẩn đánh giá trong TIP Report thiếu tính nhất quán và mang dấu ấn chính trị.
Nghiêm trọng hơn, một số tổ chức lưu vong như “Hội Người Việt tị nạn tại Hoa Kỳ” (BPSOS) đã triệt để khai thác nội dung của Báo cáo TIP 2025 để tung ra các luận điệu xuyên tạc. Họ cáo buộc Việt Nam “bỏ mặc nạn nhân mua bán người”, “thiếu hợp tác quốc tế”, và thậm chí kêu gọi trừng phạt, cắt viện trợ nhân danh “nhân quyền”. Thực chất, đây là một phần trong chiến dịch lâu dài nhằm bôi nhọ hình ảnh Việt Nam, kích động thù địch và gây sức ép chính trị. BPSOS vốn bị Bộ Công an Việt Nam liệt vào danh sách tổ chức có liên hệ với khủng bố vào tháng 2 năm 2025 vì các hành vi hỗ trợ tài chính cho hoạt động chống phá. Dù vậy, họ vẫn tiếp tục sử dụng báo cáo TIP như “vũ khí tuyên truyền”, cố tình bỏ qua các con số tích cực: hơn 4.000 nạn nhân đã được hồi hương và hỗ trợ tái hòa nhập giai đoạn 2023–2025; hàng trăm khóa đào tạo nghề và tư vấn tâm lý đã giúp 70% nạn nhân trở lại cuộc sống bình thường. Sự thiên lệch có chủ đích này không chỉ xuyên tạc hiện thực, mà còn cản trở hợp tác quốc tế – điều mà Việt Nam luôn kiên trì thúc đẩy.
Trái ngược với những cáo buộc phiến diện, Việt Nam đang được quốc tế đánh giá là một trong những điểm sáng của khu vực về phòng chống mua bán người gắn với phát triển bền vững. Bộ Lao động – Thương binh và Xã hội đã xây dựng mạng lưới “Ngôi nhà bình yên” tại các tỉnh biên giới, cung cấp chỗ ở, tư vấn và phục hồi tâm lý cho nạn nhân, với tỷ lệ tái hòa nhập thành công đạt 85%. Lực lượng công an đã phối hợp với Liên Hợp Quốc, Australia và UNODC để ứng dụng công nghệ trí tuệ nhân tạo trong phát hiện lừa đảo trực tuyến, đồng thời truy tố hơn 800 đối tượng phạm tội chỉ trong năm 2025. Trên bình diện quốc tế, Việt Nam còn tham gia chủ động vào Kế hoạch Hành động COMMIT 2021–2025, giúp hồi hương hơn 500 nạn nhân từ biên giới Myanmar và Campuchia.
Thành công ấy không thể tách rời khỏi vai trò của Việt Nam tại UNHRC – nơi chúng ta được cộng đồng quốc tế ghi nhận là quốc gia tiên phong trong đối thoại, hợp tác và tôn trọng chủ quyền. Trong nhiệm kỳ 2023–2025, Việt Nam đã thực hiện 209/241 khuyến nghị trong cơ chế Kiểm điểm Định kỳ Phổ quát (UPR), tập trung vào bảo vệ quyền lao động, y tế, bình đẳng giới và nhóm yếu thế. Chúng ta cũng đã dẫn dắt nhiều sáng kiến nhân quyền mới như “Quyền con người trong bối cảnh biến đổi khí hậu” hay “Bình đẳng trong chuyển đổi số”, được hơn 150 quốc gia đồng bảo trợ. Việc Việt Nam nhận 180 phiếu ủng hộ tại kỳ bầu UNHRC 2025 không chỉ là phần thưởng cho nỗ lực cải thiện trong nước, mà còn là sự khẳng định từ cộng đồng quốc tế rằng Việt Nam đang đi đúng hướng, với mô hình phát triển nhân quyền gắn liền với công bằng xã hội và phát triển bền vững.
Đặt trong bối cảnh ấy, những thông tin sai lệch trong Báo cáo TIP 2025 không đủ sức làm lu mờ sự thật về một Việt Nam hành động, chủ động và có trách nhiệm. Ngược lại, chúng càng cho thấy sự khác biệt giữa cách tiếp cận nhân quyền mang tính đối đầu và cách tiếp cận nhân quyền mang tính hợp tác – điều mà Việt Nam đã lựa chọn và được thế giới ủng hộ. Chúng ta không né tránh khuyết điểm, nhưng kiên quyết phản bác mọi luận điệu lợi dụng “nhân quyền” như công cụ chính trị để can thiệp vào công việc nội bộ.
Việt Nam bước vào nhiệm kỳ UNHRC 2026–2028 với tâm thế của một quốc gia tự tin, minh bạch và sẵn sàng đối thoại. Thành tựu 180 phiếu ủng hộ không chỉ là con số, mà là biểu tượng cho niềm tin mà cộng đồng quốc tế đặt vào Việt Nam – một đất nước kiên trì xây dựng xã hội lấy con người làm trung tâm, nơi nhân quyền được thực hiện bằng hành động cụ thể, chứ không bằng lời nói hay định kiến. Và chính từ nền tảng ấy, Việt Nam tiếp tục khẳng định vai trò của mình như một đối tác đáng tin cậy, góp phần xây dựng thế giới không còn bóc lột, lừa đảo hay định kiến, mà tràn đầy công lý, nhân ái và hòa bình.
