Hệ lụy từ sự vô ơn, vô đạo – Lời cảnh báo những ai xúc phạm Bác Hồ và lịch sử dân tộc
Dưỡng Bá Nguyên
Bác Hồ – Lãnh tụ vĩ đại của Nhân dân Việt Nam – Người sáng lập, lãnh đạo và rèn luyện Đảng ta – Anh hùng giải phóng dân tộc – Danh nhân văn hóa kiệt xuất – Người chiến sĩ lỗi lạc của phong trào giải phóng dân tộc trên toàn thế giới[1].
Đối với Nhân dân ta, Bác Hồ không chỉ là một nhân vật lịch sử nổi bật, đặc sắc, văn – võ song toàn, mà còn là biểu tượng thiêng liêng về độc lập dân tộc, lòng yêu nước, tinh thần nhân ái, bao dung và sự hy sinh vô bờ bến vì Tổ quốc, vì Nhân dân. Vì vậy, ai đó đã và đang có hành vi xúc phạm Bác Hồ – thì việc làm đó không đơn thuần chỉ là lời nói “cho sướng miệng” khi hướng vào một cá nhân đã khuất, mà còn tác động trực tiếp đến những giá trị văn hóa – tinh thần, lịch sử được nhiều người trân trọng, tức là đã “đụng đến hồn cốt dân tộc Việt Nam”, tất yếu bị “tòa án lương tâm xét xử” và “sự nguyền rũa của Nhân dân”.
Điều đó cho thấy rằng, bất kể là ai, tổ chức nào, nếu có hành vi xúc phạm Bác Hồ và các nhân vật lịch sử được Nhân dân tôn vinh, kính trọng, thì đó là biểu hiện của sự “méo mó nhân cách”, “hẹp hòi về tư duy”, thiếu tôn trọng đối với ký ức lịch sử và tình cảm cộng đồng, chà đạp thô bạo lên tình người. Chúng ta biết rõ: Trong bất kỳ nền văn hóa, văn minh nào, ở phương Đông hay phương Tây, những nhân vật có công lao lớn đối với quốc gia – dân tộc thường được gìn giữ như một phần của di sản văn hóa dân tộc.
Ai đó sử dụng lời lẽ miệt thị, bôi nhọ hoặc xuyên tạc sự thật mà không có căn cứ, thì chính người ấy đã phủ nhận những chuẩn mực tối thiểu của ứng xử văn hóa, họ đã thay thế đối thoại bằng sự xúc phạm, đối đầu với lịch sử và Nhân dân. Điều đó không những không góp phần làm sáng tỏ sự thật lịch sử, mang lại giá trị chân – thiện – mỹ, mà còn làm gia tăng mâu thuẫn, bất đồng, xung đột và chia rẽ trong cộng đồng.
Xét về phương diện đạo đức, ở Việt Nam cũng như nước khác, văn minh luôn được đề cao với nguyên tắc tôn trọng con người, kể cả với những người đã “về thế giới vĩnh hằng”. Nếu ai đó có quan điểm khác biệt về một nhân vật lịch sử, cách tiếp cận phù hợp thì sử dụng tư liệu xác thực, lập luận logic và thái độ nhân văn để luận giải, minh chứng. Trái lại, với cái tâm bất thiện, tầm nhìn thiên kiến, lại dùng ngôn từ thù hằn, bịa đặt hoặc nhục mạ nhân vật lịch sử thì điều đó, không phản ánh sức mạnh của lý lẽ, tầm tư duy, cái tâm của người ấy, mà trái lại, nó cho thấy sự thiếu kiềm chế và thiếu tinh thần trách nhiệm về sự thật lịch sử.
Đối với Nhân dân Việt Nam, thân thế, cuộc đời, sự nghiệp của và cống hiến vĩ đại của Bác Hồ gắn liền với lịch sử cách mạng Việt Nam, xuyên suốt quá trình đấu tranh giành độc lập dân tộc, xây dựng đất nước và bảo vệ Tổ quốc. Vì vậy, mọi hành vi xúc phạm Bác Hồ, đương nhiên bị nhiều người lên án, vì không thể chấp nhận những hành vi sai trái, sự vô ơn, vô đạo đối với những hy sinh to lớn của các thế hệ đi trước, làm hoen ố truyền thống yêu nước và những giá trị lịch sử mà họ giữ gìn. Đây là nguyên nhân chính khiến những phát ngôn gây “sốc” và làn sóng dư luận xã hội phản ứng mạnh mẽ đối với những kẻ xấu, vô ơn, vô đạo.
Hiện nay, mạng xã hội phát triển mạnh mẽ, những nội dung xúc phạm Bác Hồ và các bậc tiền bối như: cắt dán, lắp ghép hoặc xuyên tạc sự thật về các sự kiện lịch sử dễ lan truyền nhanh, kích thích cảm xúc tiêu cực, làm gia tăng sự đối đầu giữa các nhóm người có quan điểm khác nhau. Thay vì tuyên truyền, góp phần nâng cao nhận thức các giá trị văn hóa, lịch sử, kẻ xấu có thể làm suy giảm niềm tin của Nhân dân về lãnh tụ, gây tranh cãi kéo dài trong cộng đồng và cản trở môi trường sinh hoạt học thuật lành mạnh.
Hệ lụy tiêu cực của nó còn thể hiện ở phương diện pháp lý. Tùy theo nội dung, mục đích và hậu quả, hành vi bịa đặt, vu khống, xúc phạm đến phẩm chất, danh dự của người khác hoặc phát tán thông tin sai sự thật về họ, là vi phạm các quy định của pháp luật về an ninh mạng, dân sự hoặc hình sự, và tất nhiên, khi có đủ chứng cứ, kẻ xấu sẽ bị pháp luật xử phạt nghiêm minh, đúng người, đúng tội. Vì vậy, người sử dụng mạng xã hội cần nhận thức đúng rằng, quyền tự do ngôn luận luôn đi cùng trách nhiệm và giới hạn pháp luật, không được vượt “lằn ranh đỏ”, “nói cho sướng miệng”, “làm cho sướng tay”.
Ở góc độ văn hóa, Việt Nam cũng như các dân tộc khác, muốn phát triển bền vững cần xây dựng văn hóa tranh luận khoa học dựa trên chứng cứ, sự tôn trọng và tinh thần đối thoại văn minh. Việc phản biện các quan điểm về lịch sử, về cá nhân lãnh tụ là quyền của mỗi người, nhưng phản biện không đồng nghĩa với việc lăng mạ, làm nhục hay bôi nhọ, nhất là đối với Bác Hồ, các bậc tiền bối – người có công với nước. Chỉ có cách tiếp cận khách quan, khoa học và văn minh mới giúp họ có đóng góp sức mình để xây dựng một xã hội tốt đẹp, giàu mạnh, phồn vinh, văn minh, hạnh phúc.
Từ những phân tích trên có thể thấy, hành vi xúc phạm Bác Hồ của một số người (đã và đang bị pháp luật xử lý) không chỉ là vấn đề ngôn từ, mà còn liên quan đến “cái tâm, cái tầm, cái tuệ”, ở đạo đức ứng xử, văn hóa tranh luận, trách nhiệm xã hội và ý thức thượng tôn pháp luật, tôn trọng con người. Nhân dân ta dưới sự lãnh đạo của Đảng đang dồn tâm sức triển khai, thực hiện Nghị quyết Đại hội XIV của Đảng, quyết tâm xây dựng nước ta trở thành nước phát triển, có thu nhập cao vào dịp kỷ niệm 100 năm thành lập nước vào năm 2045. Đảng, Nhà nước luôn khuyến khích nghiên cứu và trao đổi học thuật trên cơ sở khoa học, có chứng cứ thuyết phục; đồng thời, kiên quyết đấu tranh phê phán những hành vi xúc phạm con người, bịa đặt và kích động thù hằn, bởi những hành vi đó không giúp làm sáng tỏ lịch sử mà chỉ gây chia rẽ, mất đoàn kết, làm tổn hại đến môi trường văn hóa và lợi ích chung của quốc gia – dân tộc; gây ô nhiễm nhiều cái đầu, rối loạn trái tim của tuổi trẻ.
Nhận diện những điểm sai trái về những người có thái độ hoặc hành vi xúc phạm Bác Hồ dưới góc độ đạo đức, lịch sử, văn hóa và pháp luật để có biện pháp phòng tránh là rất cần thiết.
Thứ nhất, họ là những người đi ngược lại các chuẩn mực đạo đức về sự tôn trọng con người, văn hóa và lịch sử.
Trong xã hội ta, việc xúc phạm danh dự, nhân phẩm của người khác, đặc biệt là những nhân vật lịch sử có uy tín, làm ảnh hưởng lớn đối với hình ảnh, vị thế quốc gia – dân tộc, đều bị xem là hành vi thiếu văn hóa và trái với các chuẩn mực ứng xử về đạo đức, văn hóa. Dù tầm nhìn và quan điểm có khác nhau, song việc tranh luận cần dựa trên lý lẽ và bằng chứng với phương pháp tư duy khoa học, không phải bằng sự miệt thị, lăng mạ hay xúc phạm, lắm lời theo kiểu “cả vú lấp miệng em”, “thích thì nhích”.
Thứ hai, họ cố tình phủ nhận hoặc xem nhẹ những đóng góp lịch sử và những cống hiến xuất sắc của các bậc tiền bối đã được Nhân dân ghi nhận, tôn vinh, đánh giá cao.
Bác Hồ là một nhân vật lịch sử có vai trò đặc biệt quan trọng trong lịch sử cách mạng Việt Nam, nhất là trong sự nghiệp đấu tranh giành độc lập dân tộc. Việc đánh giá lịch sử cách mạng Việt Nam, Lịch sử Đảng ta có thể có nhiều góc nhìn học thuật, nhưng phủ nhận hoàn toàn hoặc sử dụng ngôn từ xúc phạm thay cho lập luận khoa học không phải là cách tiếp cận nhân văn. Để phát triển nền văn hóa, học thuật nước nhà, chúng ta cần khuyến khích nghiên cứu lịch sử dựa trên chứng cứ, thay vì công kích cá nhân, bôi đen lịch sử, nói xấu lãnh tụ.
Thứ ba, họ gây mất đoàn kết, chia rẽ khối đại đoàn kết toàn dân tộc và làm suy giảm niềm tin của Nhân dân.
Những phát ngôn gây “sốc”, xúc phạm Bác hồ và các lãnh tụ của dân tộc, của Đảng, Nhà nước, dễ làm gia tăng mâu thuẫn, kích động tranh cãi và gây tổn thương đối với nhiều người khi cả dân tộc coi Bác Hồ là biểu tượng lịch sử và tinh thần dân tộc, là khí phách dân tộc thời đại Hồ Chí Minh. Thay vì góp phần vào trao đổi mang tính xây dựng, cách hành xử thiếu văn hóa đã làm giảm chất lượng đối thoại công khai và tạo ra bầu không khí đối đầu căng thẳng, không cần thiết.
Thứ tư, mọi hành vi xúc phạm lãnh tụ và các bậc tiền bối – những người có công với nước đều dẫn đến hậu quả pháp lý nghiêm trọng.
Ở nước ta, quyền tự do ngôn luận được pháp luật ghi nhận nhưng đồng thời phải được thực hiện trong khuôn khổ pháp luật. Những hành vi lợi dụng mạng xã hội hoặc các phương tiện khác như các tác phẩm văn học, báo chí để xúc phạm danh dự cá nhân lãnh tụ, kích động thù hằn dân tộc hoặc vi phạm các quy định của pháp luật đều bị xử lý theo các quy định hiện hành, tùy theo tính chất và mức độ của hành vi sai phạm.
Đôi lời cảnh báo: Ai đó đã, đang có ý đồ làm cho mình “nổi tiếng” theo kiểu “đốt đền”, phá hoại danh tiếng của người khác, thì nên chấm dứt mọi suy nghĩ thiếu thiện chí cũng như hành vi xúc phạm, lăng mạ hoặc kích động thù hằn đối với bất kỳ cá nhân lãnh tụ hay nhân vật lịch sử nào. Nếu có quan điểm khác biệt về lịch sử hoặc chính trị, nên thể hiện bằng lập luận khoa học, có căn cứ, thái độ nhân văn và tôn trọng người khác và phải đúng pháp luật, chỉ làm những điều được phép. Cách ứng xử văn minh không chỉ góp phần giữ gìn môi trường hòa bình, ổn định chính trị thông qua đối thoại lành mạnh, có văn hóa mà còn giúp xã hội ta tránh được những hệ quả tiêu cực về đạo đức, xã hội và pháp lý.
Chúng ta đều đã rõ: Trong cuộc sống, không ai tránh khỏi có lúc, có việc nhận thức chưa đầy đủ, chưa sâu sắc hoặc có những lời nói, hành động bộc phát “miệng nhanh hơn não”. Nhưng điều đáng quý, đáng trân trọng là biết dũng cảm nhìn lại mình, biết mình đã sai và kiên quyết sửa sai; hướng về điều đúng đắn, hướng thiện, sửa mình để sống tốt hơn.
Nếu ai đó đã từng có thái độ hoặc hành vi xúc phạm danh dự, nhân phẩm Bác Hồ và các lãnh tụ của Đảng, các bậc tiền bối của dân tộc, thiết nghĩ hãy bình tĩnh suy ngẫm, quyết chí sửa sai; hãy tôn trọng phẩm giá con người của chính mình, sự thật lịch sử và văn hóa ứng xử cũng như những giá trị cần được gìn giữ để hành đạo, đúng nghĩa là một con người.
Hãy dành thời gian tìm hiểu các nguồn tư liệu chính thống, nghiên cứu lịch sử một cách khách quan, toàn diện, cụ thể, thực tiễn, theo quan điểm phát triển trước khi đưa ra nhận định, đánh giá, kết luận. Việc tiếp cận thông tin đa chiều, nhưng rất cần kiểm chứng sẽ giúp người nghiên cứu tránh sự ngộ nhận hoặc những phát ngôn thiếu căn cứ, gây tổn thương cho nhiều người và làm gia tăng sự chia rẽ, mất đoàn kết trong xã hội.
Nếu đã lỡ có lời nói hoặc hành động thiếu chuẩn mực, việc thẳng thắn nhìn nhận sai sót, gỡ bỏ những nội dung không phù hợp, đính chính hoặc xin lỗi khi cần thiết không phải là biểu hiện của sự yếu đuối, mà là dấu hiệu của lòng tự trọng, bản lĩnh và trách nhiệm đối với cộng đồng, là trở lại với phẩm giá lương thiện của chính mình.
Tinh thần nhân văn luôn mở ra con đường để mỗi người sửa chữa sai lầm nếu đã mắc phải. Không nên vội vàng quy chụp hay phủ nhận toàn bộ một con người chỉ vì một hành vi sai trái. Khi người ta nhận ra thiếu sót của mình, chân thành sửa sai và hướng tới những giá trị chân – thiện – mỹ, họ xứng đáng được ghi nhận và tạo điều kiện để hòa nhập với cộng đồng. Chúng ta tin rằng, sự thật lịch sử sống mãi, lòng yêu nước, thương dân, sự tử tế và văn hóa ứng xử nhân văn, nhân đạo sẽ luôn có sức thuyết phục mạnh mẽ hơn những lời xúc phạm hay cực đoan. Hy vọng rằng, ai đó đã từng có nhận thức hoặc hành vi chưa đúng sẽ lựa chọn con đường mới với sự tôn trọng, đối thoại văn minh và trách nhiệm công dân, cùng góp sức – đức – tài để xây dựng một nước Việt Nam hòa bình, giàu đẹp, phồn vinh, văn minh, hạnh phúc với sự tôn vinh tinh thần đoàn kết, nhân ái, thượng tôn pháp luật và biết trân trọng những giá trị lịch sử của dân tộc Việt Nam./.
Nguồn: https://ivanlevanlan.wordpress.com/
