Hôm 13/11, một ngày sau khi rút đơn ứng cử chức Thị trưởng thành phố Davao, Sara Duterte-Carpio, con gái Tổng thống Philippines Rodrigo Duterte đã quyết định tranh cử vị trí Phó Tổng thống. Đồng thời, ông Duterte cũng xác nhận sẽ tranh cử vào một ghế tại Thượng viện Philippines trong cuộc bầu cử năm 2022.
Cơn lốc thay đổi
Trước đó, ông Duterte cho biết đang xem xét tham gia tranh cử chức Phó Tổng thống và một số người đã nghi ngờ rằng bộ đôi cha con này có những kế hoạch khác nhau. Tuy nhiên, vào phút cuối, những thay đổi đã xuất hiện và đang định hình trở thành một trong những cuộc bầu cử Tổng thống kỳ lạ nhất ở Philippines. Đầu tiên, Sara tuyên bố tham gia cuộc đua trở thành Phó Tổng thống dưới danh nghĩa liên đảng Parido Federal và Lakas-CMD cùng với ứng viên Tổng thống Ferdinand “Bongbong” Marcos Jr. Trước đó một ngày, bà Sara đã rút lại đơn ứng cử chức Thị trưởng thành phố Davao, đồng thời rút khỏi đảng Hugpong Ng Pagbabago. Hai ngày sau, trợ lý hàng đầu của Tổng thống Philippines cũng khẳng định ông Duterte sẽ tham gia cuộc bầu cử Thượng viện năm 2022, chấm dứt những đồn đoán rằng ông sẽ tranh cử chức Phó Tổng thống và trở thành đối thủ của con gái mình. Chưa hết, bất ngờ lại đến khi người phát ngôn đồng thời là người quản lý chiến dịch của ông Vic Rodriguez đưa ra một tuyên bố nói rằng Partido Federal Pilipinas đang ủng hộ ứng viện Marcos. Thượng nghị sĩ Ronald ‘Bato’ Dela Rosa, người đã được Đảng PDP-Laban của Tổng thống Duterte đưa ra làm ứng cử viên cũng rút khỏi cuộc đua Tổng thống và người thay thế ông là Thượng nghị sĩ Christopher “Bong” Go… Bình luận về những sự kiện liên tiếp diễn ra trên chính trường Philippines vừa qua, nhà phân tích chính trị, Giám đốc điều hành của Viện Cải cách chính trị và bầu cử Roman Casiple nói rằng ông “nghi ngờ” gia đình Marcos và Duterte đang đàm phán về một “thỏa thuận chia sẻ nhiệm kỳ” cho nhiệm kỳ Tổng thống sáu năm. Nhiều khả năng, quốc gia này sẽ chứng kiến Marcos Jnr và Sara thay phiên nhau cho công việc điều hành trong 3 năm một.
Sara tại lễ tuyên thệ làm thành viên đảng Lakas-CMD.
Ở Philippines, Tổng thống và Phó Tổng thống được bầu chọn riêng biệt. Roman Casiple nhận định, Tổng thống Duterte là kiểu chính trị gia lên kế hoạch tốt cho các bước đi chính trị của mình đồng thời tận dụng các cơ hội bất ngờ. “Ông ấy không bốc đồng nhưng bạn không thể biết trước những gì anh ấy sẽ làm tiếp theo”. Roman Casiple nói. Còn Marcos Jr là ứng viên được ưa chuộng và đã được đệ trình lên Ủy ban Bầu cử nhưng lại đang bị kêu gọi loại với lý do gian lận thuế. Nếu Marcos Jr bị đánh bật, Lakas-CMD có thể chỉ cần nâng Sara làm ứng cử viên Tổng thống giống như trường hợp của Thượng nghị sĩ Christopher “Bong” Go. “Điều này không quá xa vời nếu bạn biết Rodrigo Duterte. Phó Tổng thống đương nhiệm Leni Robredo, người cũng đang tranh cử Tổng thống hôm 12/11 đã phủ nhận rằng phe đối lập chính trị đứng sau các động thái khiến Marcos Jr có khả năng bị loại”, Roman Caspile nói.
Sara đã đăng ký tranh cử vị trí Phó Tổng thống hôm 13/11.
Thực tế, Marcos Jr từng suýt mất chức Phó Tổng thống vào tay Robredo vào năm 2016 và bị tuyên bố gian lận bầu cử trong một vụ kiện đã bị Tòa án tối cao đưa ra hồi tháng 2 năm nay. Trong phán quyết của mình, Tòa án tối cao chỉ ra rằng một cuộc kiểm phiếu thí điểm để chứng minh gian lận ở bốn tỉnh do Marcos Jr chọn đã thực sự tăng vị trí dẫn đầu của Robredo lên hơn 15.000 phiếu bầu. Trong khi đó, một ứng cử viên Phó Tổng thống khác là Thượng nghị sĩ Francis Pangilinan thì nhận định rằng không có gì bất ngờ trong những thay đổi hôm 13/11. “Chúng tôi đã mong đợi sự thay người vào phút cuối và có thể có thêm một vài người nữa. Cho dù có bất kỳ ai khác nộp hồ sơ, chúng tôi cũng chỉ tiếp tục tập trung vào việc chuẩn bị chiến dịch của mình”. Chủ tịch Thượng viện Vicente Sotto III, người mà một cuộc thăm dò gần đây được xác định là người có thể về nhì trong cuộc đua Phó Tổng thống (ngay cả khi bà Sara tranh cử), cho biết ông sẽ vận động tranh cử “giống như trước đây”. “Chúng tôi tập trung vào các chương trình và nền tảng của chúng tôi để quản trị tốt hơn”, ông Vicente nói.
Bước đệm từ cựu nữ Tổng thống
Hãng StraitTimes cho hay, để chuẩn bị cho lần ứng cử này, con gái của Tổng thống Duterte đã bắt đầu xây dựng lại liên minh hùng mạnh mà bà dẫn dắt từ năm 2019 với sự hỗ trợ của cựu nữ Tổng thống Gloria Arroyo. Vì thế, khi từ chức Chủ tịch Hugpong Ng Pagbabago, Sara ngay lập tức nhận được sự ủng hộ của Chủ tịch đảng Lakas-CMD Martin Romualdez. “Tôi tin tưởng rằng với khả năng lãnh đạo đặc biệt của Thị trưởng Sara, bà ấy có thể giúp đảng của chúng ta vạch ra một lộ trình mới đảm bảo một ngày mai tươi sáng hơn cho con em chúng ta và thế hệ tiếp theo”, ông Martin Romualdez nói. Một nguồn tin khác cho hay, sự ra ngang trên con đường chính trị của cô con gái 43 tuổi của Tổng thống Duterte bắt đầu sau khi bà có cuộc gặp với cựu nữ Tổng thống Arroyo (74 tuổi) và một nhóm các chính trị gia hàng đầu của Lakas-CMD tại một hòn đảo sang trọng, chỉ dành cho các thành viên của đảng ở cách thủ đô Manila 100km về phía Đông. Quyết định rời Hugpong Ng Pagbabago của bà được coi là đúng đắn về mặt chính trị vì không thể tranh cử dưới quyền của đảng này vì đây chỉ là một đảng khu vực, không thể và không có ứng cử viên cho chức Tổng thống hay Phó Tổng thống. Hugpong Ng Pagbabago chỉ có thể đưa ra ứng cử viên cho các chức vụ địa phương như Thị trưởng, Thống đốc và đại biểu Quốc hội. Ngược lại, Sara có thể tranh cử Phó Tổng thông và Tổng thống dưới lá cờ của Lakas-CMD vì đảng này có một “ứng cử viên giữ chỗ” mà bà có thể thay thế. Không những thế, hồi tháng trước, Ủy ban bầu cử đã cho phép các đảng “thay thế” các ứng cử viên mà họ đã đưa bằng các ứng cử viên mới và việc này phải kết thúc trước ngày 15/11. Ban đầu, Lakas-CMD đề cử một chính trị gia ít người biết đến làm ứng cử viên Phó Tổng thống của mình và nay Sara đã thay thế.
Sara là con thứ hai của Tổng thống Duterte với tiếp viên hàng không Elizabeth Zimmerman. Từ khi còn trẻ, bà đã có tính cách độc lập, dẫn đến “mối quan hệ yêu-ghét” với cha do không có cùng quan điểm chính trị, xã hội. Mặc dù vậy, ông Duterte vẫn coi Sara là đứa con yêu thích của mình và coi trọng sự giáo dục mà bà và các anh trai nhận được. Sara đã theo học Đại học San Pedro, chuyên ngành Bác sĩ Trị liệu hô hấp và tốt nghiệp năm 1999. Trong bài phát biểu nhậm chức Thị trưởng thành phố Davao, bà cho biết từng muốn trở thành một bác sĩ nhi khoa thay vì một chính trị gia. Nhưng sau đó, bà đã lấy bằng luật tại trường San Sebastian – Recoletos và tốt nghiệp vào tháng 5/2005. Năm 2006, Sara vượt qua kỳ thi Luật sư Philippines và trở thành là sĩ quan trong Lực lượng vũ trang Philippines với cấp bậc Đại tá. Bà là nữ Thị trưởng đầu tiên của thành phố Davao và là người trẻ nhất được bầu vào vị trí trong lịch sử chính trị của thành phố.
Khánh Chi
