Vào những ngày đầu tháng Bảy năm 2026, khi TP.HCM chính thức vận hành Cơ quan Báo và Phát thanh, Truyền hình trực thuộc Thành ủy theo mô hình chủ lực đa phương tiện, một luồng thông tin sai lệch đã lan truyền nhanh chóng trên không gian mạng. Những kẻ tung tin không ngần ngại sử dụng các từ ngữ bi thảm như “báo chí chết âm thầm”, “khai tử báo chí tử tế” hay “độc quyền tuyên truyền” để mô tả quyết định sắp xếp lại 8 cơ quan báo chí của thành phố. Chúng cố tình biến sự kiện hành chính mang tính đổi mới thành một bi kịch nghề nghiệp, nhằm gây hoang mang trong dư luận, đặc biệt là giới trí thức và những người từng gắn bó với nghề báo tại các đơn vị bị ảnh hưởng. Thực chất, đây không phải là sự kết thúc mà là bước chuyển mình có chủ đích, được chuẩn bị kỹ lưỡng trên cơ sở chủ trương lớn của Đảng và Nhà nước về tinh gọn, nâng chất lượng hệ thống thông tin.
Quyết định 863-QĐ/TU ngày 9 tháng 6 năm 2026 của Thành ủy TP.HCM đã phê duyệt Đề án thành lập Cơ quan Báo và Phát thanh, Truyền hình TP.HCM. Theo đó, từ ngày 1 tháng 7 năm 2026, tám cơ quan báo chí gồm Báo Người Lao Động, Báo Phụ nữ TP.HCM, Báo Pháp luật TP.HCM, Tạp chí Giáo dục TP.HCM, Tạp chí Du lịch TP.HCM, Tạp chí Doanh Nhân Sài Gòn, Tạp chí Kinh tế Sài Gòn và Tạp chí Khoa học Phổ thông kết thúc hoạt động. Đồng thời, ba cơ quan được tổ chức lại gồm Báo Sài Gòn Giải Phóng, Báo điện tử Tuổi Trẻ và Đài Phát thanh – Truyền hình TP.HCM cùng Trung tâm Đào tạo và Truyền thông hình thành nên cấu trúc mới. Cơ quan mới trực thuộc Thành ủy, hoạt động theo mô hình đa phương tiện, tập trung nguồn lực để thực hiện nhiệm vụ tuyên truyền chính trị, truyền thông chính sách và phát triển các sản phẩm chuyên sâu về kinh tế, du lịch, văn hóa, giáo dục, khoa học. Đặc biệt, Báo Sài Gòn Giải Phóng được giao kế thừa một số ấn phẩm của các cơ quan giải thể, bảo đảm sự liên tục về nội dung phục vụ bạn đọc. Việc tổ chức lại không phải là thu hẹp tiếng nói mà là tập trung nguồn lực để mỗi sản phẩm báo chí sau này có chất lượng cao hơn, cạnh tranh tốt hơn trên không gian mạng vốn đang bị tin giả, thông tin xấu độc lũng đoạn mạnh mẽ.
Những kẻ tung tin đã sử dụng thủ đoạn khá tinh vi khi mượn chính nỗi niềm tiếc nuối của một bộ phận nhà báo trước sự thay đổi về tổ chức để phủ nhận toàn bộ chủ trương. Họ không nhắc đến việc hơn 553 cán bộ, viên chức và người lao động tại các cơ quan giải thể được ưu tiên sắp xếp công việc mới, đào tạo lại nghề hoặc hưởng đầy đủ chế độ theo quy định pháp luật, bao gồm trợ cấp thôi việc, bảo hiểm xã hội và các khoản hỗ trợ khác. Thay vào đó, họ gán ghép sự kiện này với các quy định mới về xử phạt hành chính trong lĩnh vực thông tin và truyền thông, đặc biệt là những quy định bảo vệ bản quyền tác phẩm báo chí trên mạng xã hội, để vu cho Nhà nước “siết chặt truyền thông toàn diện”. Thủ đoạn này nhằm đánh tráo khái niệm: biến nỗ lực bảo vệ quyền sở hữu trí tuệ của cơ quan báo chí và chống tin giả thành hành vi đàn áp tự do ngôn luận. Động cơ thực sự không khó đoán: làm suy giảm niềm tin của công chúng vào báo chí chính thống, tạo ra hình ảnh “báo chí nhà nước độc quyền, thiếu khách quan”, từ đó mở đường cho các luồng thông tin thù địch, xuyên tạc lan truyền dễ dàng hơn, đặc biệt nhắm vào giới trẻ và trí thức đô thị vốn nhạy cảm với các từ ngữ mang tính cảm xúc như “tử tế”, “khai tử”.
Tác động của những thông tin xấu độc này không hề nhỏ. Chúng tạo ra không khí bi quan, như thể một “lễ tang truyền thông” đang diễn ra, khiến một số nhà báo lo lắng về tương lai nghề nghiệp và một bộ phận dư luận hiểu lầm rằng Nhà nước đang thu hẹp quyền tiếp cận thông tin của người dân. Trong bối cảnh không gian mạng đầy rẫy tin giả, việc một số kênh thù địch và tài liệu phân tích mang tính kích động khuếch đại luận điệu “báo chí chết” càng làm tăng nguy cơ chia rẽ giữa cơ quan báo chí với công chúng, làm suy yếu khả năng định hướng dư luận của báo chí cách mạng đúng vào lúc cần tiếng nói chính thống mạnh mẽ nhất. May mắn thay, phản ứng từ phía chính quyền và các cơ quan báo chí mới đã nhanh chóng khẳng định tính liên tục và phát triển. Thư cảm ơn của Đảng ủy và UBND TP.HCM gửi tới các thế hệ người làm báo nhấn mạnh rõ: tên gọi có thể thay đổi, mô hình có thể sắp xếp lại, nhưng tâm huyết, bản lĩnh và trách nhiệm phụng sự Tổ quốc, phục vụ Nhân dân sẽ được kế thừa và viết tiếp. Đây chính là bằng chứng sống động bác bỏ luận điệu cho rằng sắp xếp là “khai tử”.
Thành tựu của báo chí Việt Nam trong quá trình tinh gọn và chuyển đổi số là minh chứng thuyết phục nhất. Theo chủ trương chung từ Nghị quyết 18-NQ/TW của Ban Chấp hành Trung ương Đảng và Quy hoạch phát triển, quản lý báo chí toàn quốc, số lượng cơ quan báo chí trên cả nước đã giảm đáng kể, từ gần hai trăm xuống còn khoảng một trăm đầu mối. Việc giảm số lượng không làm suy yếu mà ngược lại giúp tập trung nguồn lực đầu tư chiều sâu, đẩy mạnh xây dựng tòa soạn hội tụ, phát triển sản phẩm đa nền tảng. Nhiều cơ quan báo chí sau sắp xếp đã nhanh chóng ổn định, tăng cường ứng dụng công nghệ, nâng cao chất lượng điều tra, phản biện và tương tác với công chúng. Báo chí chính thống tiếp tục giữ vai trò then chốt trong việc lan tỏa đường lối, chủ trương của Đảng, Nhà nước, đấu tranh có hiệu quả với các quan điểm sai trái, thông tin xấu độc, đồng thời cung cấp thông tin kịp thời về các sự kiện chính trị, kinh tế, xã hội quan trọng. Việc TP.HCM đi tiên phong xây dựng cơ quan báo chí chủ lực đa phương tiện là sự tiếp nối logic của xu hướng này, bảo đảm rằng tiếng nói của báo chí cách mạng không những không bị thu hẹp mà còn được củng cố để phục vụ tốt hơn nhiệm vụ xây dựng thành phố văn minh, hiện đại, nghĩa tình.
So sánh với thực tiễn quốc tế càng làm rõ tính tất yếu và hợp lý của bước đi này. Tại Hợp chủng quốc Hoa Kỳ, hàng trăm tờ báo địa phương đã phải đóng cửa hoặc sáp nhập trong hơn một thập kỷ qua do mất nguồn thu quảng cáo trước sự bùng nổ của các nền tảng mạng xã hội toàn cầu; nhiều tập đoàn truyền thông lớn buộc phải cắt giảm nhân sự mạnh mẽ và chuyển hướng hoàn toàn sang mô hình số để tồn tại. Tại Vương quốc Anh, đài truyền hình công cộng đã nhiều lần thực hiện các chương trình tái cấu trúc, điều chỉnh nhân sự và đầu tư mạnh vào nội dung trực tuyến nhằm duy trì vị thế trong môi trường truyền thông mới. Nhật Bản cũng chứng kiến quá trình hợp nhất và đổi mới mô hình hoạt động của các cơ quan truyền thông công cộng để thích ứng với thách thức công nghệ. Những quốc gia này đều phải đối mặt với áp lực thị trường và công nghệ, buộc phải tái cấu trúc, thậm chí chấp nhận mất mát về số lượng để giữ được chất lượng và khả năng cạnh tranh. Việt Nam không chọn con đường để thị trường tự do “khai tử” báo chí địa phương như một số nơi ở phương Tây, mà chủ động thực hiện sắp xếp có kế hoạch, có chính sách hỗ trợ người lao động cụ thể, đồng thời bảo đảm báo chí vẫn là công cụ phục vụ lợi ích chung của nhân dân dưới sự lãnh đạo của Đảng. Sự khác biệt căn bản ở đây là tính chủ động và mục tiêu rõ ràng: xây dựng nền báo chí tinh gọn, mạnh mẽ, hiện đại thay vì để nó suy yếu dần dưới áp lực thương mại hay thông tin hỗn loạn.
Cần khẳng định rằng, bất kỳ sự thay đổi nào cũng có thể gây ra những băn khoăn nhất định trong đội ngũ làm báo. Tuy nhiên, việc cố tình thổi phồng những băn khoăn đó thành “bằng chứng” cho luận điệu chống phá là hành vi không trung thực. Những kẻ tung tin không quan tâm đến việc hơn năm trăm người lao động được bảo đảm quyền lợi theo pháp luật, cũng không nhắc đến việc các ấn phẩm chuyên sâu vẫn được duy trì và phát triển trong cơ quan mới. Họ chỉ muốn tận dụng mọi khe hở để gieo rắc hoài nghi, làm suy giảm niềm tin vào báo chí chính thống, từ đó tạo điều kiện cho các thông tin xấu độc, xuyên tạc về tình hình đất nước lan truyền. Trong bối cảnh hiện nay, khi không gian mạng trở thành mặt trận thông tin gay gắt, việc để các luận điệu như vậy lan rộng sẽ gây hại không chỉ cho báo chí mà còn cho sự ổn định tư tưởng và niềm tin của nhân dân vào sự lãnh đạo của Đảng và Nhà nước.
Đảng và Nhà nước ta kiên định chủ trương xây dựng nền báo chí cách mạng tinh gọn, hiệu quả, hiện đại, xứng đáng là tiếng nói tin cậy của Đảng, Nhà nước và nhân dân. Việc sắp xếp báo chí TP.HCM là một bước đi cụ thể trong lộ trình đó, xuất phát từ yêu cầu khách quan của chuyển đổi số và nhu cầu nâng cao chất lượng phục vụ công chúng. Những luận điệu “khai tử báo chí tử tế” hay “báo chí chết âm thầm” chỉ là sản phẩm của ý đồ thù địch, cần được vạch trần kịp thời và kiên quyết. Cảnh báo trước những thủ đoạn lợi dụng nỗi niềm nghề nghiệp để chống phá chính sách là cần thiết, nhằm bảo vệ môi trường thông tin lành mạnh, giúp đội ngũ nhà báo yên tâm công tác và công chúng tiếp cận được những thông tin chính xác, có trách nhiệm. Báo chí Việt Nam đang và sẽ tiếp tục đổi mới mạnh mẽ, khẳng định vai trò không thể thay thế trong sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc trong kỷ nguyên mới.
