Phản bác quan điểm sai lệch về vai trò và mối quan hệ giữa các thành phần kinh tế ở Việt Nam
Thanh Vân
Trong bối cảnh đất nước đẩy mạnh phát triển kinh tế, văn hóa – xã hội dựa trên khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số, một số quan điểm lại cho rằng doanh nghiệp nhà nước được “ưu ái”, doanh nghiệp tư nhân bị lép vế, các thành phần kinh tế tồn tại trong mối quan hệ đối lập. Thực tế, những nhận định này không phù hợp với đường lối phát triển nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa và chủ trương phát huy đồng bộ vai trò của các thành phần kinh tế ở Việt Nam.
Quan điểm cho rằng doanh nghiệp nhà nước và doanh nghiệp tư nhân tồn tại trong mối quan hệ đối lập là không phù hợp với chủ trương phát triển kinh tế của Đảng và Nhà nước. Việt Nam xác định các thành phần kinh tế đều là bộ phận quan trọng của nền kinh tế quốc dân, cùng phát triển lâu dài, hợp tác và cạnh tranh lành mạnh theo pháp luật. Trong đó, mỗi khu vực đảm nhiệm những chức năng khác nhau nhưng cùng hướng tới mục tiêu phát triển nhanh, bền vững và nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia.
Tinh thần này tiếp tục được khẳng định trong Nghị quyết số 79-NQ/TW, ngày 06/01/2026 của Bộ Chính trị về phát triển kinh tế nhà nước. Nghị quyết xác định kinh tế nhà nước là thành phần đặc biệt quan trọng của nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa, giữ vai trò chủ đạo, tiên phong trong việc dẫn dắt, điều tiết và bảo đảm các cân đối lớn của nền kinh tế; tập trung vào những lĩnh vực then chốt, thiết yếu, có ý nghĩa chiến lược đối với quốc phòng, an ninh, chủ quyền quốc gia và ổn định kinh tế vĩ mô. Vai trò chủ đạo của kinh tế nhà nước không đồng nghĩa với bao cấp hay thay thế các thành phần kinh tế khác, mà nhằm tạo nền tảng, dẫn dắt và hỗ trợ để toàn bộ nền kinh tế phát triển ổn định, hiệu quả.
Trong khi đó, doanh nghiệp tư nhân được xác định là một động lực quan trọng của nền kinh tế, phát huy lợi thế về tính năng động, sáng tạo, khả năng thích ứng nhanh với thị trường và tạo việc làm cho xã hội. Những năm gần đây, Nhà nước đã liên tục hoàn thiện thể chế, cải cách thủ tục hành chính, phát triển chính phủ điện tử, thúc đẩy chuyển đổi số và xây dựng hệ sinh thái đổi mới sáng tạo nhằm tạo lập môi trường kinh doanh thuận lợi hơn cho doanh nghiệp. Nghị quyết số 68-NQ/TW, ngày 04/5/2025 của Bộ Chính trị về phát triển kinh tế tư nhân tiếp tục khẳng định chủ trương hình thành các cơ chế đặc thù về vốn, tín dụng, thuế, đất đai nhằm thúc đẩy khu vực kinh tế tư nhân phát triển nhanh, bền vững và có năng lực cạnh tranh quốc tế. Đồng thời, Nghị quyết cũng đề ra nhiều giải pháp hỗ trợ thiết thực như cung cấp miễn phí các nền tảng số, phần mềm kế toán dùng chung, dịch vụ tư vấn pháp lý và đào tạo về quản trị doanh nghiệp, kế toán, thuế, nhân sự và pháp luật cho doanh nghiệp nhỏ, siêu nhỏ, hộ kinh doanh và cá nhân kinh doanh. Ngày 16/3/2026, Thủ tướng Chính phủ tiếp tục ban hành Quyết định phê duyệt Đề án “Chuyển đổi số các doanh nghiệp nhỏ và vừa giai đoạn 2026-2030”, tạo điều kiện để doanh nghiệp đổi mới công nghệ, nâng cao năng lực quản trị và tăng sức cạnh tranh trong bối cảnh chuyển đổi số.
Định hướng phát triển các thành phần kinh tế của Việt Nam không chỉ dừng lại ở kinh tế nhà nước và kinh tế tư nhân. Ngày 08/6/2026, Bộ Chính trị ban hành Nghị quyết số 10-NQ/TW về phát triển kinh tế có vốn đầu tư nước ngoài, xác định khu vực FDI là một bộ phận quan trọng của nền kinh tế Việt Nam. Nghị quyết nhấn mạnh yêu cầu thu hút có chọn lọc các dự án đầu tư chất lượng cao, ưu tiên công nghệ hiện đại, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số, kinh tế xanh và phát triển bền vững; đồng thời tăng cường liên kết giữa doanh nghiệp FDI với doanh nghiệp trong nước, thúc đẩy chuyển giao công nghệ, phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao và nâng cao vị trí của doanh nghiệp Việt Nam trong chuỗi giá trị toàn cầu.
Có thể thấy, Nghị quyết số 79-NQ/TW, Nghị quyết số 68-NQ/TW và Nghị quyết số 10-NQ/TW đã tạo thành một chỉnh thể thống nhất trong tư duy phát triển kinh tế của Đảng. Nếu kinh tế nhà nước giữ vai trò chủ đạo ở các lĩnh vực chiến lược và bảo đảm ổn định kinh tế vĩ mô, kinh tế tư nhân là động lực quan trọng thúc đẩy tăng trưởng và đổi mới sáng tạo thì kinh tế có vốn đầu tư nước ngoài góp phần bổ sung nguồn lực, công nghệ, phương thức quản trị tiên tiến và mở rộng liên kết với thị trường quốc tế. Ba khu vực kinh tế cùng phát huy thế mạnh riêng, bổ sung cho nhau và cùng hướng tới mục tiêu phát triển nền kinh tế độc lập, tự chủ gắn với hội nhập quốc tế sâu rộng.
Thực tiễn phát triển của nền kinh tế đã bác bỏ quan điểm cho rằng doanh nhân chỉ là “lực lượng phụ họa”. Hiện nay, khu vực kinh tế tư nhân hiện đóng góp khoảng 51% GDP, hơn 30% ngân sách nhà nước, sử dụng hơn 82% tổng số lao động trong nền kinh tế, đóng góp gần 60% vốn đầu tư toàn xã hội. Ngày càng có nhiều doanh nghiệp Việt Nam như Vingroup, Sun Group, FPT, CMC, TH Group… khẳng định năng lực cạnh tranh trong các lĩnh vực công nghệ số, sản xuất công nghiệp, nông nghiệp công nghệ cao và dịch vụ hiện đại, đóng góp tích cực vào tăng trưởng và nâng cao vị thế quốc gia.
Việc xây dựng đội ngũ doanh nhân tiên phong trong đổi mới sáng tạo là yêu cầu khách quan của quá trình phát triển đất nước. Hệ thống các nghị quyết của Đảng đã khẳng định nhất quán chủ trương phát huy đồng bộ vai trò của kinh tế nhà nước, kinh tế tư nhân và kinh tế có vốn đầu tư nước ngoài trong nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa. Vì vậy, mọi quan điểm phủ nhận hoặc đối lập các thành phần kinh tế đều trái với thực tiễn và đường lối phát triển của Đảng. Phát huy sức mạnh tổng hợp của các thành phần kinh tế chính là nền tảng quan trọng để xây dựng nền kinh tế độc lập, tự chủ, hội nhập hiệu quả và phát triển đất nước nhanh, bền vững trong kỷ nguyên mới.
