Tổng Bí thư Tô Lâm đã nhấn mạnh yêu cầu xây dựng Tòa án nhân dân trở thành “pháo đài” chính trị-pháp lý vững chắc, củng cố và lan tỏa niềm tin của nhân dân đối với công lý, pháp luật và chế độ.
Trải qua 80 năm xây dựng và trưởng thành, gắn liền với tiến trình cách mạng vẻ vang của Đảng và dân tộc, hệ thống Tòa án nhân dân Việt Nam đã khẳng định mạnh mẽ vai trò là thiết chế trung tâm trong bộ máy nhà nước.
Tòa án không chỉ giữ vị trí trụ cột trong bảo vệ công lý, bảo vệ pháp chế xã hội chủ nghĩa mà còn là công cụ sắc bén bảo đảm quyền con người, quyền công dân và giữ vững kỷ cương, trật tự xã hội.
Trong bối cảnh đất nước bước vào kỷ nguyên vươn mình với những yêu cầu ngày càng khắt khe về quản trị quốc gia, kiểm soát quyền lực và phòng, chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực, sứ mệnh của Tòa án không còn bó hẹp trong phạm vi xét xử các vụ việc đơn lẻ. Hơn thế, hoạt động của Tòa án mang tầm vóc chiến lược, tác động trực tiếp đến sự ổn định chính trị-xã hội và nền tảng phát triển bền vững của quốc gia.
Phát biểu tại Lễ kỷ niệm 80 năm Ngày truyền thống Tòa án nhân dân, Tổng Bí thư Tô Lâm đã nhấn mạnh yêu cầu xây dựng Tòa án nhân dân trở thành “pháo đài” chính trị-pháp lý vững chắc, với trọng trách củng cố và lan tỏa niềm tin của nhân dân đối với công lý, pháp luật và chế độ.
Chỉ đạo này không chỉ là sự tái khẳng định vị thế của Tòa án trong kiến trúc quyền lực nhà nước, mà còn là một định hướng chiến lược, đặt ra yêu cầu đổi mới toàn diện, sâu sắc về tổ chức và hoạt động của ngành Tòa án trước vận hội mới của đất nước.
Tòa án nhân dân – trụ cột quyền lực tư pháp trong Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa
Trong mô hình Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa Việt Nam, quyền lực nhà nước là thống nhất, có sự phân công, phối hợp và kiểm soát chặt chẽ giữa các cơ quan lập pháp, hành pháp và tư pháp. Trong chỉnh thể đó, Tòa án nhân dân – cơ quan thực hiện quyền tư pháp – giữ vai trò đặc biệt quan trọng. Đây là nơi pháp luật được thực thi trực tiếp, cụ thể và mang tính phán quyết cuối cùng thông qua các bản án, quyết định có hiệu lực thi hành.
Thông điệp của Tổng Bí thư Tô Lâm về việc Tòa án phải là “pháo đài” chính trị-pháp lý thể hiện tư duy biện chứng sâu sắc về vị trí then chốt của cơ quan xét xử. Một “pháo đài” đúng nghĩa không chỉ là tuyến phòng thủ kiên cố trước các nguy cơ xâm phạm trật tự pháp luật, mà còn là điểm tựa thể chế bảo đảm sự ổn định, minh bạch và công bằng cho toàn bộ hệ thống quản trị quốc gia.
Quan điểm nhất quán của Đảng về cải cách tư pháp “xây dựng nền tư pháp trong đó Tòa án là trung tâm, xét xử là trọng tâm, tranh tụng là khâu đột phá” một lần nữa được nâng tầm trong chỉ đạo của Tổng Bí thư.
Việc xác định Tòa án ở vị trí trung tâm không đơn thuần là sự phân công về mặt tổ chức, mà là một lựa chọn mang tính chiến lược. Bởi lẽ, mọi cải cách pháp luật, mọi chủ trương bảo vệ quyền con người, quyền công dân, suy cho cùng đều phải được kiểm nghiệm, minh chứng và hiện thực hóa sinh động nhất thông qua hoạt động xét xử tại tòa.
Một nội dung trọng yếu trong chỉ đạo của Tổng Bí thư là yêu cầu Tòa án tiếp tục phát huy vai trò tiên phong trong công tác phòng, chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực – nhiệm vụ được xác định là “sống còn” của toàn hệ thống chính trị.
Thực tiễn thời gian qua đã chứng minh, thông qua việc xét xử nghiêm minh các đại án kinh tế, tham nhũng, Tòa án đã hiện thực hóa quyết tâm chính trị “không có vùng cấm, không có ngoại lệ” của Đảng và Nhà nước.
Những bản án nghiêm khắc, đúng người, đúng tội, đúng pháp luật đối với cả những người từng giữ chức vụ cao không chỉ mang tính răn đe, phòng ngừa chung mà còn trực tiếp củng cố niềm tin của nhân dân vào sự nghiêm minh của pháp luật.
Bên cạnh đó, công tác thu hồi tài sản trong các vụ án tham nhũng được Tòa án chú trọng đã góp phần khắc phục tối đa thiệt hại cho Nhà nước, nâng cao hiệu quả thực chất của cuộc đấu tranh này.
Trong bối cảnh đó, hình ảnh “pháo đài” chính trị-pháp lý chính là biểu tượng của một Tòa án bản lĩnh, kiên định, không dao động trước mọi cám dỗ hay sức ép, dũng cảm bảo vệ pháp luật, bảo vệ lợi ích tối thượng của quốc gia và dân tộc.
Tòa án kiến tạo và “pháo đài” niềm tin của nhân dân
Vai trò của Tòa án không chỉ dừng lại ở việc áp dụng pháp luật một cách thụ động, mà ngày càng khẳng định tính chủ động trong quá trình xây dựng và hoàn thiện thể chế.
Chính từ thực tiễn xét xử phong phú, Tòa án là nơi phát hiện chính xác nhất những bất cập, “lỗ hổng” hay sự chồng chéo của các quy định pháp luật, từ đó đưa ra các kiến nghị sửa đổi sát sườn với thực tế.
Công tác phát triển án lệ, tổng kết thực tiễn xét xử và giải thích, hướng dẫn áp dụng pháp luật đã góp phần quan trọng bảo đảm tính thống nhất, ổn định và khả năng dự báo của nền tư pháp.
Đặc biệt, việc Tòa án chủ trì xây dựng Luật Tòa án chuyên biệt tại Trung tâm tài chính quốc tế là một dấu mốc đột phá. Điều này thể hiện tầm nhìn và sự chủ động của ngành Tòa án trong hội nhập quốc tế, không chỉ là bước tiến lập pháp mà còn trực tiếp tham gia kiến tạo môi trường pháp lý an toàn, minh bạch, phục vụ đắc lực cho phát triển kinh tế và nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia.
Mục tiêu cao nhất của việc xây dựng Tòa án thành “pháo đài” chính trị-pháp lý, suy cho cùng, là nhằm củng cố và bồi đắp niềm tin của Nhân dân đối với công lý. Niềm tin ấy không thể được xây dựng bằng những khẩu hiệu hô hào, mà phải được đúc kết từ sự công tâm, khách quan và liêm chính trong từng phán quyết của mỗi thẩm phán.
Mỗi cán bộ Tòa án phải là một tấm gương về bản lĩnh chính trị, trí tuệ và đạo đức nghề nghiệp, bảo đảm mọi quyết định xét xử đều “thấu tình, đạt lý.” Tăng cường kỷ luật, kỷ cương, xử lý nghiêm các vi phạm là yêu cầu bắt buộc để giữ gìn sự trong sạch, uy tín và vị thế thiêng liêng của Tòa án.
Hơn thế nữa, Tòa án cần ngày càng gần dân, hiểu dân, giải quyết các tranh chấp một cách kịp thời, nhân văn, tôn trọng thực tiễn đời sống và đạo lý dân tộc. Chỉ khi người dân thực sự coi Tòa án là chỗ dựa tin cậy cuối cùng để bảo vệ lẽ phải, thì hình ảnh “pháo đài” công lý mà Tổng Bí thư Tô Lâm nhấn mạnh mới thực sự vững chãi và trường tồn.
Với bề dày truyền thống 80 năm, dưới sự lãnh đạo toàn diện của Đảng, hệ thống Tòa án nhân dân sẽ tiếp tục phát huy vai trò trụ cột, góp phần xây dựng Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa Việt Nam hiện đại, nhân văn, xứng đáng là “pháo đài” chính trị-pháp lý vững chắc trong lòng Nhân dân.
Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV của Đảng sắp diễn ra được kỳ vọng sẽ mở ra những quyết sách, chiến lược mạnh mẽ, đồng bộ, tạo xung lực mới cho công cuộc xây dựng và hoàn thiện Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa.
Trong đó, việc tiếp tục khẳng định và cụ thể hóa vai trò trung tâm của Tòa án trong cải cách tư pháp, cùng các chủ trương về thể chế, nguồn nhân lực, cơ sở vật chất và ứng dụng công nghệ, sẽ tạo nền tảng vững chắc để Tòa án nhân dân phát triển toàn diện trong kỷ nguyên mới. Đây chính là cơ sở để Tòa án thực hiện trọn vẹn sứ mệnh bảo vệ công lý, phụng sự Tổ quốc, phục vụ Nhân dân./.
